Egyptenaren eisen een veroordeling van Mubarak
Revolutionaire Egyptenaren willen dat oud-president Hosni Mubarak wordt berecht. Nee, ze willen dat hij wordt veroordeeld. Ze willen gerechtigheid, maar een waarbij vrijspraak voor de politieke vijand wordt uitgesloten – eigenlijk dus geen gerechtigheid. Een revolutionaire rechtbank, dat is wat ze willen!
De onmiddellijke toepassing van gerechtigheid die haar legitimatie niet in het recht, maar in de revolutie vindt. Gerechtigheid zonder recht en juridische procedures, en zonder vrijspraak als reële mogelijkheid is een politiek-ideologische daad.
Iraanse revolutie
Ook tijdens de Iraanse Revolutie zocht men driftig naar de politieke gerechtigheid. In die revolutionaire dagen werden enkele generaals gearresteerd. Ze werden gevangen gehouden in het complex – de Refah-school – waar ook ayatollah Khomeini, de leider van de revolutie verbleef. De generaals werden tijdens de arrestatie mishandeld, en via de media kon het volk dat zien.
Khomeini stuurde zijn zoon naar die generaals met de boodschap: ‘Het spijt ons dat jullie mishandeld zijn, want jullie zullen worden onderworpen aan de islamitische gerechtigheid.’ Dit was geruststellend: de generaals dachten dat ze door een gewone rechtbank zouden worden berecht.
Maar een paar dagen later benoemde Khomeini ayatollah Sadegh Khalkhali (1926-2003) – beter bekend als ‘The Hanging Judge’ – met de opdracht om de vijanden van de islam te berechten. De generaals werden na een korte zitting als ‘verdorvenen op aarde’ (een koranische uitdrukking) op het dak van Refah-school geëxecuteerd. Dit noemde men in Iran het islamitische mensenrecht!
Protesten
Als reactie op wereldwijde protesten, had Khomeini een zeer duidelijke boodschap voor de wereld: ‘De overwinning van de revolutie is het beste bewijs van de schuld van de gevangenen. Het enige proces dat ze verdienen, is dat ze voor de rechter moeten verschijnen om hun identiteit vast te stellen.’
Khalkhali was zowel rechter als aanklager. Khomeini vertelde de hele waarheid, zoals die zich sinds de Robespierre, Lenin, Stalin, Mao en Castro aan de wereld heeft getoond. Dit is de waarheid van een revolutie – maar wat is dat voor waarheid?
Als de revolutie was mislukt, zou haar waarheid niet rijp genoeg zijn geweest om zich te laten gelden. Wanneer daarentegen een revolutie wint, wordt daarmee het regime van Waarheid gevestigd, gebaseerd op de wil van het volk. Alle andere tegengestelde zaken zijn derhalve onwaar. De schuld van de vijanden van de revolutie wordt bewezen geacht, doordat de revolutie haar onveranderlijke, eeuwige waarheid heeft kunnen vestigen.
Executie
In de Refah-school zat nog een gevangene die niet met de generaals werd geëxecuteerd. Het was een bijzondere gevangene, omdat hij zichzelf vrijwillig had aangegeven bij het revolutionaire comité, met de mededeling dat hij de islamitische gerechtigheid niet vreest.
Amir Abbas Hoveyda (1919-1979) was dertien jaar premier in Iran. Zijn vader was een diplomaat, en toen Amir Abbas twee jaar oud was, vertrokken ze naar Libanon.
Hoveyda groeide op in Libanon. Hij studeerde aan de Amerikaanse school in Beiroet waar Frans en Engels de voertalen waren. Hoveyda werd een echte francofiel. Daarna reisde hij naar Europa voor zijn studie, om op zijn 22ste terug te keren naar Iran.
Tijdens de revolutie vroeg de sjah aan zijn generaals of ze een bijzonder gebaar konden maken richting de demonstranten. De generaals vroegen aan de sjah om Hoveyda, die toen al lang geen minister-president meer was, te laten arresteren op beschuldiging van corruptie.
Corruptie
De keizerin maakte bezwaar tegen dit voorstel. Maar de sjah geloofde dat Hoveyda in staat zou zijn om zijn onschuld ten overstaan van de hele wereld voor een bevoegde rechtbank aan te tonen. De straat werd geregeerd door geruchten, inmiddels verspreid door de religieuze voormannen en linkse revolutionairen.
Nu, dertig jaar later erkent iedereen dat Hoveyda geen corrupte politicus was. Hij had geen geld in buitenland, slechts een appartement in Teheran.
Hoveyda onderwierp zich aan het oordeel van de sjah en op 8 november 1978 werd hij gearresteerd.
Vluchten
Tijdens de revolutie werd hij bezocht door een Franse parlementaire delegatie. De sjah was al gevlucht. De Fransen legden hem een plan voor: Hoveyda zou met Franse hulp uit Iran vluchten en Frankrijk zou hem onmiddellijk asiel verlenen. Indertijd was Khomeini ook in Frankrijk.
De reactie van Hoveyda was onthutsend: ‘Jullie hebben te vaak naar James Bond-films gekeken. Ik blijf hier. Ik heb in mijn leven niets verkeerds gedaan.’ Ook diplomaten uit verschillende westerse landen hebben hem in deze periode bezocht.
Spijt
De sjah kreeg later enorme spijt van dit besluit; hij had Hoveyda nooit moeten laten arresteren. De sjah kreeg last van zijn geweten. Uiteindelijk was er behalve Egypte geen land op aarde bereid de sjah gastvrijheid te verlenen.
Hij was doodziek en stierf uiteindelijk bij zijn vriend, de Egyptische president Anwar Sadat. In opdracht van Sadat werd hij met alle egards begraven in Caïro. President Sadat heeft zwaar moeten boeten voor zijn vriendschap met de sjah, Israël en Amerika. Hij werd later, in 1981, door de fundamentalisten vermoord.
Hoe is het vergaan met Hoveyda? Wat kunnen de Egyptische liberalen leren van het lot van Hoveyda?
Vrijdag vertel ik u de rest.