door
Paul Lieben
22 sep 2011
Kamervoorzitter Verbeet spreekt Wilders niet aan op zijn taalgebruik
‘Kan het de volgende keer via de voorzitter?’ zei Kamervoorzitter Gerdi Verbeet (PvdA) zojuist tijdens een woordenwisseling in de Algemene Beschouwingen. Dat wekt bevreemding en werkt vervreemdend voor de willekeurige toeschouwer. Zo wordt dit principe niet consequent toegepast.
Theorie
‘Ecologische hoofdstructuur, niet economische hoofdstructuur,’ baste Alexander Pechtold (D66) even na Verbeets tussenkomst in de richting van minister-president Mark Rutte (VVD), maar ditmaal zonder correctie van dezelfde Verbeet. En later zei Emile Roemer (SP) tegen dezelfde Rutte: ‘Ja, dat heeft u wel gezegd,' eveneens zonder ingreep.
Wikipedia meldt over dit mogelijk wat archaïsche gebruik het volgende: ‘De leden van de Tweede Kamer en de ministers en staatssecretarissen spreken in de Tweede Kamer nooit direct tegen elkaar maar altijd via de voorzitter. Eén van de redenen hiervan is dat het theoretisch gezien niet mogelijk is om boos te worden op de persoon met wie men in debat is. Men spreekt tenslotte tegen de voorzitter die onpartijdig is.’
Boze politici
Nou, zoals er al staat: in theorie. Want de praktijk is anders en leert dat politici in de Kamer wel degelijk boos op elkaar kunnen worden, juist ook tijdens het debat. En bovendien, waarom zou dat niet mogen? Waarom zouden politici niet boos mogen worden?
Politici moeten bij tijd en wijle wél boos worden, als zij nog hart hebben voor de zaak, of die nu links of rechts hangt. Het is dan toch vreemd dat diezelfde boosheid vervolgens niet in woorden gegoten mag worden? Sterker nog: dan doe je het juist niet goed als volksvertegenwoordiger.
Niet chic
En dan komen we op een volgend punt. Het woordgebruik, waarover nu veel gedoe is. Ik vond het debat ook niet chic, maar de verontwaardiging was wat selectief. Want is de ‘bedrijfspoedel’ van Wilders nu erger dan de ‘kleuter’ van Cohen? Cohen zal zeggen: ‘ja, maar hij (Wilders) begon’, wat dan op zich ook weer kleuterachtig is.
Overigens was dit niet zo’n sterke van Wilders. Beter was de sneer naar Mariko Peters die ‘ergens belangen lag te verstrengelen’, toen er een belangrijk debat was en zij afwezig was. Mag dat dan ook niet?
Er wordt ook net gedaan of dit type woordgebruik totaal nieuw is. Maar ik kan me uit een grijs verleden nog termen herinneren als dat een PvdA-er zich ‘belubberd’ voelde en een SP'er iemand te kennen gaf ‘even te moeten dimmen’.
Ingrijpen
Verbeet zei, terecht, dat de Kamerleden zelf verantwoordelijk zijn voor hun woorden. De kiezer zal ze hierop toetsen en daarom grijpt ze niet in. Sommige woordspelingen landen intussen wel en andere niet. Echt schelden - in andere termen dan bedrijfspoedel en kleuter - zal een partij geen populariteit opleveren, zo is mijn inschatting.
Maar als zij zich onthoudt van ingrijpen, is het vreemd dat Kamervoorzitter Verbeet zegt dat Kamerleden zich via haar tot de bewindslieden moeten blijven richten. Zoals gezegd, gebeurt dat niet consequent.
Duidelijk debat
Belangrijker is dat ze dan wel degelijk kan ingrijpen op het moment dat het woordgebruik haar niet aanstaat; het woord loopt toch immers via haar? Dan kan ze ook aangeven van een bepaald type woordgebruik niet gediend te zijn.
Het is dus van tweeën een. Of het debat loopt via de voorzitter en dan kan ze ingrijpen. Of ze wil en doet dat niet, maar dan hoeft het debat ook niet via haar te lopen.
Op deze gekunstelde wijze wordt het debat niet bevorderd, maar gefrustreerd en dat zonder goede reden. De burger heeft recht op een zo duidelijk mogelijk debat en de vreemde constructie via de Kamervoorzitter helpt daarbij niet, integendeel.