Henk en Ingrid willen niet dat Geert Wilders op hen gaat lijken
Winst en verlies in de politieke barometer. Wie heeft de strijd van het doe-eens-normaal-debat gewonnen en wie heeft verloren? En wat hebben zij precies verloren of gewonnen?
De PVV van Geert Wilders verloor in de jongste peiling van Maurice de Hond twee zetels. Dit doet zich niet vaak voor. Van Wilders' aanhang vindt 14 procent zijn doe-es-normaal-debat ongewenst. Wilders moet dit signaal van zijn eigen kiezers serieus nemen.
Taalgebruik
De afstraffing van Wilders is het gevolg van zijn taalgebruik, dat niet langer door de retorica van de politiek kon worden gedragen. Er zijn natuurlijke grenzen aan het taalgebruik van politici.
Dit moet voor Wilders en anderen een bittere les zijn geweest. Ook ik heb altijd gezegd en geschreven dat wat niet in de strijd is met de wet, wel in strijd kan zijn met fatsoensnormen of moraal.
Ik heb het hier en elders steeds gehad over de strafbaarheid van zijn uitspraken, en niet over het morele- of fatsoensgehalte ervan. Nu ben ik blij en dankbaar dat de rechter ruimte heeft gecreëerd voor de inhoudelijke discussies. Want nu kunnen we het over de echte zaken hebben, zonder telkens de formele aspecten van vrijheid te willen verdedigen of benadrukken.
Verjaardagsfeestje
De burgers willen dat de politici hun belangen vertegenwoordigen. Maar ze willen niet dat het onderscheid tussen kiezer en gekozene wordt opgeheven. Henk en Ingrid willen niet dat Wilders de woorden bezigt, die zij zelf tijdens een verjaardagfeestje of in de kroeg gebruiken om hun politieke mening te uiten.
Het theater van de politiek moet, zoals elke andere vorm van theater, het onderscheid tussen toeschouwers en acteurs in acht nemen.
Kamerlid Wilders is geen Henk en evenmin een Ingrid. Hij is de volksvertegenwoordiger die te allen tijde het algemeen belang moet laten prevaleren boven het particuliere belang van Geert, Henk of Ingrid.
Spelregels
Het doe-es-normaal-debat was geen theater meer. Het was te reëel. Waarom willen Henk en Ingrid niet dat Wilders in hun realiteit terechtkomt? Zij willen dat Wilders in de arena van het politieke theater blijft, met de daarbij horende spelregels.
Henk en Ingrid stemmen op Wilders omdat hij wordt geacht in staat te zijn op politieke wijze - dus geen straatgevechten of kroegruzies - hun belangen en meningen te vertegenwoordigen.
Als de kiezer zichzelf zonder de bemiddeling van de gekozene in het parlement aanwezig zou willen stellen, bestaat er geen behoefte aan volksvertegenwoordigers. En zolang mensen zich willen laten vertegenwoordigen bestaat er een intrinsiek onderscheid tussen de kiezer en gekozene.
Max Weber
Wie dit fundamentele politieke onderscheid systematisch schendt, kan niet langer als vertegenwoordiger optreden. Eenvoudig gezegd: Henk en Ingrid willen niet dat Wilders in zijn gedrag, in zijn manier van spreken, in zijn oordeelsvermogen, in zijn besluitvaardigheid, op hen gaat lijken. Max Weber zei het al: politiek is een beroep en zeker ook een roeping.
Na het doe-es-normaal-debat werd gezocht naar de schuldige. Wie heeft het politieke theater verruild voor een kroegruzie? In de linkse media was er een tendens om aan te tonen dat het gezag van de premier is aangetast.
Houden ze nu plotseling van premier Mark Rutte? Nee hoor. In werkelijkheid zijn ze steeds bezig om Rutte te beschadigen. Ook de Kamervoorzitter, lid van de PvdA, deed mee aan deze hetze. Totdat de ze uit onverwachte hoek werd gekapitteld door oud-Kamervoorzitter Frans Weisglas, die niet bekend staat als grote vriend van Rutte. Volgens Weisglas had Gerdi Verbeet moeten ingrijpen.
Gezag erkennen
De Kamervoorzitter kan alleen optimaal functioneren als alle fractievoorzitters haar gezag erkennen. Als de Kamervoorzitter bij het doe-es-normaal-debat hard had opgetreden, had het nog verder kunnen ontsporen, of zelfs escaleren.
De verantwoordelijkheid ligt simpelweg bij Kamerlid Geert Wilders. De Kamerleden moeten op hun eigen taalgebruik letten. Er bestaat geen taalpolitie. En we moeten niet gaan concluderen dat Kamerleden met meel in hun mond moeten praten. Scherpte in een debat is noodzakelijk.
Maar de scherpe woorden moeten zijn gekoppeld aan een boodschap, aan de inhoud. Scherpe woorden in een politiek debat kunnen tot verontwaardiging leiden. Dit hoort bij politieke debatten. Maar de verontwaardiging moet op de inhoud slaan, en niet op de vorm.
Knettergek
Dat PvdA-minister Ella Vogelaar knettergek werd genoemd vanwege haar beleid, was een kwalificatie over een beleidsterrein in een politiek debat. Dat was niet echt onfatsoenlijk. En daarom werd het ook niet afgekeurd door de kiezers van Wilders.
Inderdaad getuigde het beleid van mevrouw Vogelaar van enige lichtzinnigheid. En dat mag worden gezegd. Soms is een politicus zelfs verplicht om het met die scherpte aan de orde te stellen.
Kort maar krachtig: Wilders hoeft niet met meel in de mond te debatteren. Wel moet een Kamerlid de elementaire regels van fatsoen en moraal in acht nemen.
En de linkse vrienden moeten niet overdrijven: Ruttes gezag is echt niet aangetast.