Romney en Obama gaan maandagnacht weer in debat (foto EPA)
De economie staat centraal in de Amerikaanse verkiezingen, niet het buitenlandbeleid. Alle onderzoeken wijzen uit dat de meeste Amerikanen hun stem vooral op economische vraagstukken baseren.
Maar we weten uit ervaring dat zich in de laatste dagen een dramatische kentering kan voordoen. Opeens kan het buitenlandse beleid van president Barack Obama de debatten overheersen.
Bij de strijd van 2000 tussen George W. Bush en Al Gore ging het niet om de economie of het buitenlandbeleid. De meeste kiezers wilden een terugtrekkende beweging maken: de Amerikanen wilden minder aanwezig zijn in de wereld.
Verwijt
Hoe kom ik daarbij? Bush kreeg indertijd van de Europeanen het verwijt dat hij niets van de wereld wist en dat hij zich vooral op Amerika wilde richten.
Indertijd opponeerde Bush tegen de overheersing van het buitenlandbeleid in de Amerikaanse politiek.
Bush meende dat door de onnodige bemoeizucht van president Bill Clinton de Amerikaanse soldaten overal zaten waar ze niet hoefden zijn. Als voorbeeld noemde hij de Balkan.
Normen en waarden
George W. Bush richtte zich vooral op de Amerikaanse normen en waarden. Wij moeten onze moraal herstellen, zei hij telkens.
Later, als president, ging hij door met zijn isolationistische houding. Tot de aanslagen van 11 september 2001. Hij was vooral met zijn eigen land bezig en niet echt met buitenlandbeleid.
Op 11 september veranderde Bush van een Amerikaanse president in een wereldleider. Vanaf dat moment draaide alles om het buitenlandbeleid van de supermacht.
De komende dagen hoopt Obama dat er zich geen internationale incidenten voordoen, die als munitie kunnen dienen voor zijn uitdager.
Diep verbonden
Vanavond zullen de presidentskandidaten debatteren over het buitenlandse beleid van de Verenigde Staten. Ten onrechte maken de Amerikaanse kiezers onderscheid tussen economische en internationale vraagstukken. In het geval van Amerika zijn deze twee vraagstukken diep verbonden.
De aanwezigheid van Amerika in Afghanistan kost veel geld. Het gaat niet alleen om de Amerikaanse troepen. De Amerikaanse staat financiert een andere staat, namelijk Afghanistan, in de vorm van onder andere elektriciteit, voedsel, wederopbouw, salarissen en brandstof.
Zonder de Amerikaanse financiering zouden de Afghaanse samenleving en de staat niet kunnen functioneren.
Portemonnee
Ook het conflict met Iran en het conflict in Syrië kosten de Amerikanen geld. Door deze conflicten wordt brandstof alleen maar duurder - en dat voelen de Amerikanen in hun portemonnee.
De Amerikaanse regering heeft geen begin van een oplossing voor het conflict met Iran. Gisteren meldde The New York Times dat de regering van president Obama rechtstreeks wil onderhandelen met de Iraanse staat.
Rushdie
Amerikaanse regeringen hebben altijd geprobeerd om over grote zaken rechtstreekse onderhandelingen te voeren met de Iraanse staat. Dat is niets nieuws. Maar het lukte niet. De Iraanse staat wilde alleen over kleine conflicten rechtstreeks onderhandelen: over westerse gijzelaars, over de fatwa en over de Britse-Indiase schrijver Salman Rushdie. Bijvoorbeeld over de Iraakse toestand en grensbewaking bij de grens met Afghanistan.
Er waren dus altijd contacten tussen de Verenigde Staten en Iran. Maar niet over de essentiële zaken die tot een doorbraak konden leiden in de Iran-Amerika-betrekkingen.
Slechte start
Obama maakte een zeer slechte start met Iran. Hij stuurde op cruciale momenten verkeerde brieven aan de verkeerde personen. Tijdens de anti-regeringsdemonstraties in Iran (in 2009) stuurde Obama vriendelijke brieven aan de Iraanse leider Khamenei. De Amerikaanse regering stond dus niet volmondig achter de demonstranten.
De Amerikanen weigerden ook hulp te bieden aan de tegenstanders van ayatollahs. Omdat de regering van Obama dacht dat anders geen bevredigende diplomatieke oplossing kon worden gevonden voor het conflict over het nucleaire programma.
Daarom riepen de demonstranten in Teheran: 'Obama, ben je met ons of met de ayatollahs?' Dat was een afgang voor het Iran-beleid van Obama.
Uitdager
Ook het Amerikaanse beleid voor de Arabische landen is niet echt succesvol. De Verenigde Staten hebben Egypte voorlopig onder controle. Maar Washington weet dat de Egyptische president Morsi - en met hem de Moslimbroeders - veel geld nodig hebben.
President Morsi is bezig om met het westerse geld de positie van Moslimbroeders te versterken. Dat is ook een pijnlijke affaire voor de Verenigde Staten en voor het Westen in het algemeen.
Burgeroorlog
Ten aanzien van de Syrische burgeroorlog voert Amerika feitelijk geen beleid. De Amerikanen hopen dat zo snel mogelijk iemand als winnaar uit deze burgeroorlog tevoorschijn komt. Maar deze burgeroorlog kan heel lang duren en daardoor kan de hele regio nog onveiliger worden.
Afgelopen vier jaar heeft Al-Qa’ida verschillende landen als trainingskamp cadeau gekregen: Mali, Libië en Syrië. In onder andere Jemen, Afghanistan gaat de gewapende strijd tegen de islamitische terroristen onverminderd door.
Doctrine
In Washington is geen sprake van een doctrine die zegt hoe het nu verder moet met het islamitische terrorisme en het moslimfundamentalisme in de islamitische landen.
Niet alleen het buitenlandbeleid van president Obama voor de islamitische landen, maar dat van Amerika als geheel drijft op niets. Ook de Republikeinen schieten daarin gigantisch te kort.
Twee tegenstanders, twee lege wolken, zullen botsen over de baardmannen van het Midden-Oosten. Geen donder, maar ook geen wonder komt uit deze botsing.