door
Carla Joosten
4 okt 2012
Ingrijpende ideeën van Van Rompuy
De verbouwing van de Europese Unie, noodzakelijk geacht vanwege de crisis, is in volle gang. In Brussel wordt een strak vergaderschema gehanteerd om eind dit jaar een fundament te plaatsen.
Bindende contracten over het economisch beleid van de eurolanden en een centraal budget voor de eurozone om economische maatregelen te financieren, zijn ideeën die voorzitter Herman Van Rompuy van de Europese Raad van Regeringsleiders de eurolanden voorschotelt.
Bedoeling is de Economische en Monetaire Unie (EMU) twintig jaar na zijn conceptie te voltooien. De E van EMU is immers nooit ingevuld. De lacune wordt gezien als een van de belangrijkste oorzaken van de crisis in de muntunie.
Pleisters
De pleisters van de afgelopen jaren - noodsteun, noodfondsen, strengere begrotingsdiscipline, coördinatie van het economisch beleid - blijken onvoldoende om de muntunie te redden. Zelfs het begrotingspact - door Frankrijk nog altijd niet geratificeerd - heeft kennelijk weinig praktische betekenis.
Bindende contracten om landen aan de Brusselse leiband te leggen - een Duits idee - is het jongste panacee dat in de strijd wordt geworpen.
Crisismodus
Afgelopen zomer circuleerde al een notitie van Herman Van Rompuy met losse ideeën om de eurozone uit zijn crisismodus te halen.
Met dat papier zijn Van Rompuy’s mensen de lidstaten gaan consulteren. Waar het op neer komt is dat de banken op orde moeten komen, evenals de nationale begrotingen en het economisch beleid. En dat kan kennelijk alleen door meer politieke eenheid te smeden en daarbij de democratische legitimiteit te waarborgen.
Inmiddels ligt er weer een nieuw stuk dat richting officiële conclusies moet gaan. De regeringsleiders moeten er op de Europese top van 18 en 19 oktober over beslissen.
Holle teksten
Een centrale begroting zou nodig zijn om een gezond economisch beleid af te dwingen. ‘Een beleid dat bijdraagt aan duurzame groei en macro-economische stabiliteit.’ Met zulke holle teksten kun je alle kanten op. Het wordt al weer wat concreter als ook wordt gerept over ‘mechanismen die nodig zijn voor begrotingssolidariteit’. Dat riekt naar geld rondpompen.
Bindende contracten moeten er voor zorgen dat landen het afgesproken beleid daadwerkelijk uitvoeren. Het moet dus afgelopen zijn met de vrijblijvende verklaringen op Europese toppen.
Huizenmarkt
Maar waar leiden zulke contracten toe? Beslist Den Haag dan niet meer zelf hoe de huizenmarkt gezond moet worden gemaakt? Wordt België gedwongen de in dat land heilige loonindexering af te schaffen?
En gaat dat dan wel werken? Griekenland staat nu al onder curatele van de geldgevers maar komt gemaakte afspraken toch niet na. Zullen de Grieken straks wel ambtenaren ontslaan of bezuinigen op Defensie als Brussel dat zegt?
Debat
Met kunst en vliegwerk wordt getracht een samenhangend geheel van de eurozone te maken. De prangende vraag blijft of het wel werkt om landen vanuit ver Brussel te regeren. Sterker: of het wenselijk is.
Het vergt veel van regeringen, maar nog meer van nationale parlementen om zich achter deze ideeën te scharen. Laat het debat maar snel beginnen. De ideeën van architect Van Rompuy zijn te ingrijpend om er in een nachtelijk uurtje in december over te beslissen.