Samsom en Rutte krijgen met dit zorgplan geen stabiel kabinet (foto ANP)
Donkere wolken pakken zich samen boven de liberale politici. Mark Rutte kon door zijn sympathieke en betrouwbare houding rekenen op steun binnen de aanhangers van het liberalisme.
Het ging goed met zijn leiderschapsstijl. Rutte wist de kiezer aan zich te binden. Ruim voordat de media en het kabinet-Balkenende de komst van de crisis wilden erkennen, kondigde Mark Rutte de onzalige crisis aan. Maar nu?
Aangevallen
Nu wordt Rutte van alle kanten aangevallen. De aanvallen zijn niet gericht op zijn persoon of zijn kwaliteiten als leider. Het zijn fundamentele ideologische aanvallen.
Voor vriend en vijand is het een raadsel hoe de liberale premier akkoord kon gaan met deze zinloze vorm van nivellering. Zinloos? De uitkeringsgerechtigden krijgen er een paar tientjes bij. Dat is mooi. Daar maak ik geen bezwaar tegen, dat had eerder gemoeten. Maar bijna alle anderen gaan er door een cumulatie van maatregelen op achteruit.
Boekenkosten
Voor de hardwerkenden zijn maatregelen bedacht die een substantiële aantasting van hun koopkracht zullen betekenen: de forse stijging van de zorgpremie, boekenkosten voor schoolgaande kinderen, teruglopende hypotheekrenteaftrek, de stijging van de btw, de stijging van brandstofkosten, enzovoort. Helpt dit de economie?
De uitkeringsgerechtigden en andere zeer laagbetaalde burgers zullen er met die paar tientjes echt geen enorme bestedingsruimte bij krijgen, omdat ook de btw omhoog is gegaan. De middenklasse van één- en tweeverdieners is verantwoordelijk voor de meeste bestedingen, die veel belasting en werkgelegenheid kunnen opleveren.
Uitgerekend deze groep, de motor van de economie en het belastingstelsel, zal niet meer in staat zijn om geld uit te geven. Het is zelfs zeer de vraag of sommigen door deze maatregelen niet ten onder zullen gaan.
Huizenmarkt
Samsom en Rutte moeten echt beseffen dat de economie door hun plannen geen vooruitgang zal boeken.
De huizenmarkt zal nog meer in problemen komen. De middenklasse zal niet voldoende draagkracht meer hebben om in aanmerking te komen voor een lening bij een bank. En de banken zullen door een minder draagkrachtige middenklasse verder het moeras ingaan.
Deze problemen hadden de onderhandelaars ook kunnen bedenken. Rutte wil de nadruk leggen op twee punten: versoepeling van het ontslagrecht, en een bezuiniging van 500 miljoen euro op de ontwikkelingssamenwerking.
Waarde
Als ik me niet vergis, is al aangetoond dat de hervorming van het ontslagrecht op korte termijn geen substantiële bedragen oplevert. Het is puur een bezuinigingsoperatie - geen echte hervorming.
Zo ver zal het niet komen. Samsom is immers een prima onderhandelaar. De VVD-aanhangers hechten op dit moment geen waarde aan bezuinigingen op de ontwikkelingssamenwerking omdat ze nu alleen interesse hebben in de eigen toestand.
Partijcongres
Nu pas valt op dat de VVD - in tegenstelling tot de andere partijen - de kabinetsplannen niet aan een partijcongres voorlegt. Dat is raar. Dat moeten ze wel gaan doen. Daardoor kunnen ze hun coalitiegenoot laten zien hoe intens de pijn wordt ervaren binnen de liberale kringen.
We gunnen elkaar wat, opperde Samsom telkens. Nee Diederik, Mark gunde jou wat. En nog te veel ook. Dat was niet wijs. Samsom had zelf bezwaar moeten maken en moeten zeggen: Mark, lief van je, maar je moet mij dit niet op deze wijze gunnen want straks komt half Nederland in opstand en daardoor zal ons kabinet niet stabiel zijn.
Eerlijk
De bittere nasmaak van het woordje 'gunnen' zal Nederland wellicht geen stabiel kabinet gunnen. Maar Samsom kan het, als hij eerlijk is, de VVD gunnen om middenklasse enigszins te ontzien bij deze anti-economische maatregelen.
De wereld bestaat niet alleen uit gunnen, maar vooral ook uit redelijkheid en billijkheid.
Een paar weken radiostilte waren voor de PvdA’ers Samsom, Dijsselbloem en Bos voldoende om de VVD-top helemaal in te pakken. Maar een stabiele coalitie krijgen ze niet, want het Regeerakkoord heeft de VVD in de misère gestort
Commentaar Syp Wynia: Rutte II maakt Nederland niet sterk en niet stabiel