door
Afshin Ellian
14 mei 2012
De burgemeester van Vorden mocht geen Duitse soldaten herdenken
Wat willen Europese nihilisten? Waartoe dient het Europese nihilisme? Het Europese nihilisme wil in dit stadium van zijn ontwikkeling een ‘genuanceerde’ kijk op de wereld. Wat is die nuance? Nuanceren betekent letterlijk: verfijnen of meer onderscheid aanbrengen. De nuance brengt helderheid over een scheidslijn.
Daarbij wordt een zaak van alle kanten bekeken, ook van de kant van de tegenstander. Er hoeft uiteraard niet per se begrip te zijn voor alle aspecten of motieven.
Enerzijds-anderzijds
De kracht van de nuance ligt in het verfijnen van een zaak. Maar een nihilist kan niet nuanceren, hij leeft bij de gratie van de enerzijds-anderzijds-redenering.
Neemt een nihilist dan nooit een beslissing die een oordeel bevat? Zeker wel. Een nihilist herhaalt op monotone wijze de kern van een genomen beslissing.
Achter een façade van woorden en korte zinnen richt een nihilist zijn blik op de horizon van het cynisme. Alles wat enige waarde heeft, verdampt in het giftige cynisme van een nihilist. Alles is belachelijk en dit noemt een nihilist de nuance.
Tuchtigen
Journalist Bas Heijne probeert wekelijks als waakzame nihilist zijn collega-journalisten te tuchtigen als zij niet voldoen aan de maatstaven van het cynische denken. Ik moet hem deze week complimenteren met zijn uiterst overtuigende cynische redenering, die staat als een luchtkasteel.
De burgemeester van de gemeente Bronckhorst-Vorden wilde op 4-mei ook Duitse soldaten herdenken, Wehrmacht-soldaten die in de strijd tegen de bevrijders om het leven waren gekomen. De burgemeester maakt een onderscheid tussen Wehrmacht en SS. Alsof Wehrmacht-militairen onschuldige Duitsers waren.
Capaciteit
De SS had noch capaciteit noch deskundigheid om Nederland of andere landen te kunnen bezetten. Het Duitse leger, de Wehrmacht, bracht de oorlogsmachinerie opgang en de Wehrmacht heeft daarom letterlijk tot het laatste moment van Der Untergang verzet geboden.
Zonder Wehrmacht had het naziregime niet als imperialistische kracht kunnen bestaan. Zonder Wehrmacht geen Tweede Wereldoorlog en geen genocide.
Vredestijd
Een éénmansorganisatie, de federatie van joden, wist via de rechter deze manier van nationale herdenking te verbieden.
Die actie stuitte weer op hevig verzet van NRC Handelsblad. Ja, met Bas Heijne voorop verzet de NRC zich in vredestijd.
Wat? Wat hebben NRC en zijn Belgische hoofdredacteur met de Wehrmacht? Niks. Wel hebben ze iets met het nihilisme. Daarom wordt alles uit de kast gehaald om de klager (Federatief Joods Nederland) belachelijk te maken. Hoe durven ze? Wij willen ook de Duitse Wehrmacht herdenken, dachten ze bij de hoofdredactie van NRC Handelsblad.
Woedeaanval
Deze woedeaanval werd voortgezet door de columnist Bas Heijne. Hij vindt het pijnlijk en komisch. De uitspraak van de rechter kwalificeert hij als een idiote uitspraak.
Opmerkelijk, want de krant was maandenlang bezig het Nederlandse volk ervan te doordringen dat kritiek op de rechter het gezag van de rechtsprekende macht zal aantasten.
Maar dat geldt natuurlijk niet voor deze zaak: een idiote uitspraak en dus ook idiote rechters.
Ridiculiseren
In zijn enerzijds-anderzijds-redenering gaat Bas Heijne, in de lijn van zijn krant, de rechter en die ene jood die het proces had aangespannen, ridiculiseren en vernederen. Maar daarna toont hij begrip voor de joodse klager. Tenslotte komt de kern van de nihilistische beslissing en houding:
‘Ik begrijp die angst, maar je kunt er gemakkelijk een gevangene van worden. Wanneer je enkel nog de uniciteit van het eigen leed aan het bewaken bent, heb je geen oog meer voor leed van anderen. Het herdenken zelf wordt dan een fetisj – en krijgt de zelfgenoegzame trekjes die we de afgelopen week zagen.’
Wow, Bas
Uniciteit van het eigen leed moet worden gerelativeerd door het eigen leed te relateren aan het leed van de ander, de dader. Wow, Bas, je bent volgens mij een rechtstreekse nazaat van Jezus van Nazareth. Althans de postmoderne Jezus.
Wow, Bas, dat bedoelde Nietzsche met het Europees nihilisme dat geen enkel onderscheid dus ook kritiek – wat in de grond betekent dat je ergens een scheiding aanbrengt – kan tolereren.
‘Met relativeren of vergeven heeft het niets te maken,’ aldus Heijne. Alles heeft hier met relativering te maken. De uniciteit van deze oorlog brengt in de ogen van Hannah Arendt (vrij geïnterpreteerd) het nationaal-socialisme in de sfeer wat ooit door Immanuel Kant als het absolute kwaad is aangeduid. En daarom is het morele en juridische fundament van Europa na 1945 gebaseerd op deze oorlog. Het gaat hier niet om een individuele Duitse soldaat. Je mag best individuele soldaten vergeven. Dat is niet het probleem.
Nazisymbool
Maar moet je als Nederlander, op de dag van de nationale herdenking van slachtoffers van het nazisme en verzet, ook je hoofd buigen voor het graf van een nazimilitair (de Wehrmacht) die een onvervreemdbaar deel was van het nazisymbool, het kwaad?
Bas let op: Jezus noch Arendt noch Kant heeft het ooit in haar of zijn hoofd gehaald om op respectvolle wijze te buigen voor de symbolen van het kwaad.