De Dodenherdenking is een bindend ritueel
Op 4 mei worden de slachtoffers van de Duitse bezetters herdacht. Een waardevolle traditie die helaas steeds meer wordt uitgehold
Geschiedenis is een debat zonder einde. Zo is net weer de discussie opgebloeid over de vraag of NSB-leider Anton Mussert een berekenende boef was of toch vooral een onnozele ijdeltuit die zich liet misbruiken door de nazi’s. Interessant.
Ritueel
Maar 4 mei is niet echt het moment voor zulke debatten. De Dodenherdenking op deze dag vormt een waardevolle traditie om even stil bij te staan bij de slachtoffers in de Tweede Wereldoorlog. Zij is een bindend ritueel in wat wel een ‘publieke religie’ is genoemd, een getuigenis van een seculiere samenleving van wat zij de moeite waard vindt om te verdedigen en te bestrijden.
Het is triest dat deze traditie bedreigd wordt. Door schreeuwlelijken op de Dam en door met herdenkingskransen voetballende allochtone jongeren. Maar vooral door een bewuste uitholling van de betekenis van het ritueel.
Provocatie
Het Nationaal Comité 4 en 5 Mei was aanvankelijk voornemens vandaag een kereltje op poëtische wijze te laten treuren om het lot van een oudoom bij de Waffen SS. Pas na woedende protesten trok het morrend dit heilloze plan in.
En nu is er weer de gemeente Vorden die vandaag ook Duitse soldaten wil herdenken. Een provocatie van de nabestaanden van de Nederlanders die sneuvelden door de oorlogsmisdaden van de Duitsers.
Zwart-wit
Het is goed om zwart-wit visies op de Tweede Wereldoorlog te nuanceren en te blijven nadenken en debatteren over zaken als collaboratie en verzet. Maar bij 4 mei past dit niet zo goed.
Net zomin als Pasen de gelegenheid vormt om een theoloog op de kansel vraagtekens te laten plaatsen bij de historische betrouwbaarheid van de Bijbel. Rituelen draaien om emotievolle ceremonies en symbolen, niet om wetenschappelijke nuances.