door
Afshin Ellian
30 mei 2012
In theorie heeft zowel Sap als Dibi gelijk
Een leerzaam gesprek tussen twee politici, de twee potentiële leiders van GroenLinks:
Jolande Sap: ‘Ik ben niet autoritair’
Tofik Dibi: ‘Ik wil een vrijere fractie’
Dibi: ‘Er is een probleem in de fractie, en dat moet worden opgelost.
Sap: ‘We hebben in de onderhandelingen over het Lenteakkoord laten zien dat we daadkrachtig zijn, verantwoordelijkheid dragen en resultaten boeken. Het Lenteakkoord is een historisch moment voor GroenLinks.’
Dibi: ‘Nee, nee.’
Dibi: ‘Het Lenteakkoord is niet het verhaal van GroenLinks. We stonden vóór het akkoord op verlies in de peilingen en we staan ná het akkoord nog steeds op verlies. Dit is mijn ongemak met Jolande, dat ze zich vastklampt aan dat akkoord. Terwijl er wel degelijk iets ontbreekt binnen de partij. Volgens mij is dat de vechtlust voor idealen. Die wordt overschaduwd door: macht, macht, macht. Macht is een middel, geen doel op zich. Ik zou zeggen: pas op dat macht niet verblindt. Het moet niet te wanhopig worden, die zoektocht naar macht. We mochten alleen aanschuiven.’
Sap: ‘Daar staan we dan totaal verschillend tegenover. Ik heb het geen moment ervaren als aanschuiven. De Kamer nam het initiatief.’
Sap: ‘We zijn als fractie steeds meer bezig met resultaat boeken. Punten binnenhalen, niet alleen maar uit zijn op effect in de media. We moeten vooral scoren door ons achter de schermen in het zweet te werken voor beleid. Niet alleen maar mooie koppen in de media. Daar is Tofik goed in, en dat is ook belangrijk. Maar ik breng die media-aandacht altijd terug tot wat we écht bereiken in dit land.’
Dibi: ‘Ik hou niet van doen alsof er niets aan de hand is. Er is nog nooit zoveel gelekt uit de fractie naar de media als het afgelopen anderhalf jaar. Ik heb dat nog nooit meegemaakt. Er is in de fractie een onveilig gevoel ontstaan na het besluit over de politietrainingsmissie in Kunduz. Het gevoel van een collectief ontbreekt. Laten we niet doen alsof alle fractieleden nu zo lekker bezig zijn en alles zo goed gaat. Nee, er is een probleem sinds Kunduz, en dat moet worden opgelost.’
Sap: 'We hebben toen een besluit genomen waarop veel kritiek is gekomen. Dan sta je onder druk. Kort daarvoor was ik aangetreden als nieuwe leider. Dat heeft altijd tijd nodig. Nee, dan heb je niet meteen een super clubgevoel. Dat moet je opbouwen.'
Dibi: ‘Onder mijn leiding zou de fractie vrijer zijn. Ja, vrijer dan nu. Jolande heeft zelf ook wel eens gezegd dat ze autoritair en directief is.’
Sap: ‘Autoritair? Dat heb ik nooit over mezelf gezegd, hoor.’
Dibi: ‘Dan was dat een freudiaanse verspreking van mij.’
Sap: ‘Volgens mij ben jij een beetje anti-autoritair!’
Dibi: ‘Dat directieve, dat heb ik niet. Ik houd van fractieleden die niet blind gehoorzamen, maar die de partij verrijken met hun ideeën. Ik merk dat het nu allemaal wat geslotener is, wat minder vrij. Iedereen in de fractie runt liever zijn eigen toko. Dat zou een van de eerste dingen zijn die ik zou willen veranderen. Kamerleden moeten geen kloontjes zijn.’
Kloontjes
Het verhaal gaat gewoon door. De vijanden van GroenLinks, zoals Jan Marijnissen met zijn despotische organisatie, kunnen zich behoorlijk vermaken om de toestand in GroenLinks. Wat hier door Dibi en Sap wordt gezegd, toont de kern van onze parlementaire realiteit. En SP-voorzitter Jan Marijnissen?
De partij van Marijnissen bestaat alleen maar uit kloontjes. Ook andere partijen bestaan bij gratie van absolute gehoorzaamheid bij de fractieleden. Maar hoe zou de politiek eruitzien als de Kamer alleen maar uit soevereine Kamerleden zou bestaan? Dat zou het einde van de politiek betekenen.
Praatclub
Als Sap gehoor zou geven aan Dibi's oproep, dan zou haar fractie uit een praatclub bestaan, die niet of nauwelijks serieus kan worden genomen. Want wie de lijn van Dibi volgt, zal bijna nooit tot algehele overeenstemming over een onderwerp kunnen komen.
Als iedereen zijn eigen gang mag gaan, dan bestaat de Tweede Kamer uit honderdvijftig individuen. In dit geval zou de Kamer zelfs niet in staat zijn een regering samen te stellen.
Gelijk
Het wonderbaarlijke van deze toestand is dat in theorie Sap en Dibi allebei gelijk hebben. Orde en individualiteit, samenhang en tegenspraak behoren tot de kernbegrippen van politiek. Kamerleden moeten zich immers tegelijkertijd als individuele volksvertegenwoordigers gedragen.
Maar het Nederlandse kiesstelsel laat geen ruimte voor de individualiteit van onze Kamerleden. Zij worden zelfs niet op basis van hun kwaliteiten door het volk gekozen. De meeste stemmen van de burgers gaan naar een paar beroemdheden op een lijst.
Kiesdistrict
Duitsers en Britten doen het anders. Behalve op een partij stemmen ze er ook op een specifieke persoon in een kiesdistrict. Dit systeem kennen wij niet. Onze Kamerleden beschikken niet echt over de kwaliteit om rechtstreeks door het volk te worden gekozen.
Sinds ik mevrouw Lutz Jacobi (PvdA) in de media heb gezien, weet ik zeker dat in de Kamer figuren rondlopen die terecht door de fractieleiders in hun kamertje worden opgeborgen.
We moeten ons zorgen gaan maken over de kwaliteit van onze volksvertegenwoordigers. Kennelijk is het in Nederland niet moeilijk om volksvertegenwoordiger te worden. Terwijl dat ambt de hoogste en eervolste functie in een democratische rechtsorde is.
Ons kiesstelsel deugt niet.