door
Carla Joosten
13 mei 2012
Rutte: Burgers hebben weinig met de EU
Als het op televisie over de Europese Unie gaat, is het oppassen geblazen. Kijkers zappen weg, presentatoren komen in de problemen omdat ze niets snappen van de Europese Unie en de Europese functionarissen door elkaar gooien. Zelfs politici blijken amper op de hoogte.
Mona Keijzer, een van de zes kandidaat-lijsttrekkers van het CDA, is waarschijnlijk niet de enige politicus die niet weet wie de president van de Europese Centrale Bank is. Ze redde zich er in Nieuwsuur uit door de vraag niet relevant te verklaren. Ze wil immers geen premier worden.
Maar het leek er sterk op dat hier een politicus stond die geen besef heeft van de context waarin Nederland internationaal opereert. Ze was vast niet de enige van de zes kandidaatlijsttrekkers. Sterker: menig Kamerlid weet weinig van de Europese Unie, terwijl naar schatting driekwart van de wetten een oorsprong heeft in Brussel.
Thema
En toch zal het de komende maanden vaak over Europa gaan. Niet alleen omdat Geert Wilders het thema alvast heeft gemunt, maar vooral omdat de eurocrisis het continent in zijn greep heeft en de actualiteit het zal afdwingen.
Maar wat moet het strijdpunt zijn? Nederland uit de Unie, zegt de PVV. De partij komt vast nog met een toelichting hoe dat moet. Zelfs in het Verenigd Koninkrijk, waar de Unie al veel langer omstreden is, heeft niemand een alternatief.
Nigel Farage, de door PVV'ers bewonderde europarlementariër van UKIP (United Kingdom Independence Party) bekende afgelopen week in de Brusselse wandelgangen dat het tijd wordt dat hij met een alternatief komt en niet alleen maar 'eruit' roept. Des te boeiender om straks in Wilders' programma te lezen hoe een van de stichters van de Unie eruit zou kunnen stappen.
Banaan
Premier Mark Rutte (VVD) gaf er in de laatste uitzending van Pauw & Witteman blijk van nog niet echt klaar te zijn voor het Europadebat. Eerst ontkende hij dat de verkiezingen over Europa zouden gaan, vervolgens noemde hij Europa ‘middel en niet het doel’ en toen begon hij ook nog over te veel regels uit Brussel en liet zelfs de kromme banaan vallen.
Dat de premier van een land over bananen begint – terwijl hij waarschijnlijk ook nog komkommers bedoelde – is onnozel. Alsof het daar om gaat in de Unie. Maar misschien heeft Rutte wel net zo weinig met de Unie als met de Grieken.
Export
Met het verhaal ‘we verdienen ons geld aan Europa, want we leven van de export’ komt hij er niet. Dat is veel te abstract voor Henk en Ingrid, of Miesje en Jacqueline, die VVD-minister Ivo Opstelten op de Libelle Zomerweek had ontmoet.
Het wordt nog een klus om de baten van Europa helder te maken. Zodra het concreet wordt, weten politici het zelf vaak ook niet meer. Rutte had het nota bene over 350 miljoen burgers, maar de Europese Unie heeft er inmiddels 500 miljoen. Meer dan de Verenigde Staten dat er 310 miljoen telt.
Maar juist burgers hebben weinig in te brengen in de Unie. Veel van hen hebben er niets mee, om het in Ruttes woorden te zeggen.
Probleem
De samenleving boeit het niet en de politiek heeft geen verhaal. Dat wordt het echte probleem voor Rutte, maar ook voor het CDA dat zich heilig heeft voorgenomen nooit meer een eurosceptische campagne te voeren, zoals bij de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2009. Lijsttrekker Wim van de Camp pleitte toentertijd voor een fikse korting van het Europese budget, maar na de verkiezingen stemde hij telkenmale voor verhoging.
De Europese Unie van de burgers bestaat niet, hoe laag eurocommissaris Neelie Kroes (Digitale Agenda) de prijs van bellen en internetten in het buitenland ook weet te krijgen. En hoe amechtig de Unie ook probeert die burgers erbij te betrekken: ze kunnen nu zelfs onderwerpen in Brussel agenderen.
Bedrijfsleven
De Unie heeft zich ontwikkeld onder druk van het bedrijfsleven, dat in Brussel grote invloed heeft, en als gevolg van de val van de Berlijnse Muur die een ongekende uitbreiding van de Unie tot gevolg had.
De burger zag het allemaal gebeuren maar had er part noch deel aan. Om dat gevoel voor 12 september weg te poetsen vergt wel heel slimme spindoctors. En dan moet de muntunie intussen natuurlijk niet uit elkaar spatten.