Een aananger van Morsi op het Tahrirplein in Caïro
De slag om Egypte is begonnen. In Caïro wordt een hypermoderne politieke oorlog om de macht gevoerd. Alle ervaringen van de Iraanse revolutie worden aangewend om deze politieke oorlog te winnen. Dat geldt zowel voor de militairen en de Amerikanen als voor de moslimfundamentalisten.
Met de afzetting van Hosni Mubarak als president van Egypte kwam de Arabische wereld in een transitie terecht.
Wat waren de objectieve oorzaken van deze transitie? Waarom verkeert de Arabische wereld in een crisis? In 2002 kwamen de Verenigde Naties met een rapport over de culturele, sociale en economische ontwikkeling in de Arabische wereld. Het rapport is niet geschreven door westerlingen. Arabische geleerden hadden de opdracht gekregen om de toestand van de Arabische landen te onderzoeken.
Somber beeld
‘The Arab Human Development Report’ gaf een somber beeld van de ontwikkeling in de Arabische landen: de achtergestelde positie van vrouwen, afwezigheid van sociale rechtvaardigheid, enorme jeugdwerkloosheid, de uitzichtloze economische toekomst voor een groot deel van de bevolking, culturele achterstand, institutionele corruptie, de grove schendingen van de rechten van de mens, ondemocratische en oncontroleerbare politieke systemen, gewelddadige onderdrukking van godsdienstvrijheid en vrijheid van meningsuiting et cetera.
De culturele achterstand van de Arabische wereld werd als schokkend ervaren. Het zijn samenlevingen die achterlijk werden gehouden door de machthebbers en behoudzuchtige tradities.
Zwart gat
‘The Arab Human Development Report’ sprak over de toestand van Arabische landen als een zwart gat. Heeft dit rapport tot veranderingen geleid? Werd het serieus genomen?
Het rapport leidde in de Arabische wereld niet tot zichtbare verandering. De hervormingspogingen van oud-president George W. Bush waren ook gedoemd te mislukken.
Hij probeerde via de bestaande regimes de positie van vrouwen en van minderheden, en het onderwijs te verbeteren en te hervormen. Er moest een groot Midden-Oosten ontstaan. Dit gebeurde niet. Het Midden-Oosten bleek groot te zijn in geweld en tirannie.
Arabische storm
De Arabische politieke en economische elite ging gewoon door met deze achterlijke toestand. Maar in 2011 kwamen de Arabische volkeren in opstand tegen de corrupte machthebbers. Het begon met Tunesië, maar in Egypte bereikte de Arabische storm zijn hoogtepunt. Waarom?
Egypte is een belangrijk buurland van een Joodse staat die vanuit islamitische oogpunt nooit kan bestaan. Bovendien koesterde Egypte ooit het leiderschap over de Arabische wereld. Maar na de val van Gamal Abdel Nasser is deze ambitie in de archieven van de geschiedenis geplaatst.
Bewustwording
Ook begon in Egypte de politieke bewustwording van de islam in de twintigste eeuw, met de oprichting van de Moslimbroederschap. Deze beweging heeft ook enorme invloed gehad op de politieke bewustwording van geestelijken in Iran.
De huidige leider van Iran, ayatollah Khamenei, vertaalde in de jaren zeventig van de vorige eeuw een van belangrijke boeken van Sayyid Qutb in het Perzisch. Anderen hebben radicalere teksten van de Moslimbroederschap in het Perzisch vertaald. Khamenei zei ooit dat de gepassioneerde teksten van de Moslimbroeders de intellectuele vorming van jongeren hebben bevorderd.
Ook de jihadistische groepen in Palestina, Afghanistan, Pakistan en andere landen hebben hun ontstaan te danken aan de Egyptische Moslimbroederschap.
Contrarevolutie
Het Egyptische leger is onder leiding van Amerikaanse adviseurs bezig met een contrarevolutie. Ze trachten daarbij de fouten te vermijden die de Amerikanen en het leger van de sjah tijdens de Iraanse revolutie hebben begaan. Alles is gericht op het behoud van de interne eenheid van het leger en de inlichtingendiensten.
Welke tactieken hebben de militairen ingezet om een succesvolle contrarevolutie te verwezenlijken?
(a) Vroegtijdige terugtrekking van Mubarak
(b) De inrichting van een nieuwe commandostructuur
(c) Het zaaien van verdeeldheid binnen de islamitische groeperingen
(d) De wetten op een legale wijze naar eigen hand zetten.
Ongeldig
Dat laatste gebeurde kort na de presidentsverkiezingen. Het constitutionele Hof van Egypte verklaarde de parlementsverkiezingen ongeldig en breidde de macht van de militairen uit. Daardoor werd de macht van aanstaande president al aanzienlijk ingeperkt.
Kunnen de militairen op enige steun rekenen voor deze handelwijze? De Egyptische militairen zullen niet in het hele land met hevig verzet worden geconfronteerd. De concentratie van het islamitische verzet bevindt zich in de hoofdstad.
De massaliteit van een minderheid van Egyptenaren die op het Tahrirplein verschijnt, vormt wel een ernstige bedreiging voor het leger. Geen leger op aarde is in staat om tienduizenden mensen in zijn hoofdstad af te slachten.
Daarom ging de militaire raad ook akkoord met de aanwijzing van Mohammed Morsi als winnaar van de Egyptische presidentsverkiezingen. Hij won met 52 procent van de stemmen en de rest ging naar Ahmed Shafiq. Dit was een aanvaardbare uitslag voor militairen. De kandidaat van het leger kan toch op behoorlijke steun bij de bevolking rekenen.
Radicalen
Nu heeft Mohammed Morsi de taak toebedeeld om het Tahrirplein schoon te vegen. Dat willen de militairen. De radicalen moeten door hun eigen president worden bestreden. Gaat deze strategie werken?
De Moslimbroeders zullen proberen om via de massamobilisatie het leger onder druk te zetten om de macht totaal over te dragen aan hun president. En de economie? Een uitzichtloze toestand.
De vrede met Israël. Daar zal het om gaan.