door
Oene van der Wal
8 jun 2012
Reagan in 1987 bij de Brandenburger Tor
Naast het Berlijnse station Friedrichstrasse is een kleine expositie ingericht die de 'belangrijkste stations in het verenigingsproces' van Oost- en West-Duitsland toont.
Iconische beelden. 1953: Sovjettanks schieten op demonstrerende arbeiders in Berlijn. 1961: Berlijners vluchten over de Muur. 1989: demonstraties tegen het DDR-bewind en burgers die stukken uit de Muur hakken.
Traditie
Merkwaardig genoeg ontbreken de beroemde Berlijnse redes van de Amerikaanse president John F. Kennedy (Ich bin ein Berliner, 1963) en, vooral, Ronald Reagan (Tear down this wall, 1987).
Dinsdag 12 juni is het 25 jaar geleden dat Reagan zijn woorden sprak bij de Brandenburger Tor. De Bondsdag, het Duitse parlement, zal daarbij stilstaan. Maar de hoofdstad niet. Volgens traditie: ook vijf jaar geleden zag Berlijn geen aanleiding voor bijzondere activiteiten.
Njet
Dat Reagan een cruciale bijdrage leverde aan de val van de Muur, erkent zelfs het Berlijnse stadsbestuur. De Amerikaan is ereburger van de stad. In het stadsparlement hangt zijn portret.
Maar in het straatbeeld is er vrijwel niets te merken van Reagans historische rol. Ja, bij de Brandenburger Tor is een foto van de president te zien op een historisch paneel. In het nabijgelegen metrostation zijn Reagans woorden groot geschilderd.
Maar pogingen van politici van CDU/CSU en FDP om een straat of een plein naar Reagan vernoemd te krijgen, stuitten herhaaldelijk op een links 'njet'. Ook een herinneringsplaquette bij de plaats waar hij sprak, kwam er niet. Straten die zijn vernoemd naar communistische helden, zijn er daarentegen nog volop.
Kettingzaag
Enkele deelraden maakten zich een beetje laf af van de discussie, met het argument dat 'vrouwen aan de beurt' zijn bij het vergeven van straatnamen.
Het particuliere museum bij Checkpoint Charlie kon het gedoe niet aanzien en richtte al in november 2009 een Reagan Room in, gewijd aan zijn speech. Ook zijn Reagans kettingzaag, laarzen en privéfoto’s te zien.
In linkse kringen is Reagan nog altijd de haat-figuur die hij in de jaren tachtig was. Zijn komst in 1987 ging gepaard met hevige rellen. Links-extremisten dreigden de Kurfürstendamm en warenhuis KaDeWe in een rokende puinhoop te veranderen als Reagan in ‘hun’ stad zijn mond open zou doen. Ook minder gewelddadige types zagen in de komst van ‘Koude Oorlogskrijger’ Reagan een ‘provocatie’.
Levendig
Links is nog altijd trots op het ‘verzet’ van destijds. Het past in de aloude Berlijnse protestcultuur. Alleen al vorig jaar waren er meer dan vierduizend demonstraties bij de politie aangemeld. Volgens een cultureel blad houdt de Berlijnse strijdbaarheid de stad levendig en is het een teken dat de Duitse hoofdstad een ‘wereldstad’ is.
Alleen niet groots genoeg om een plaatsje in te ruimen voor de man die niet de vijand van Berlijn was, maar een vriend.