Advocaat Knoops verdedigt drie van de veroordeelden in de Bossche moordzaak
De strafrechtspleging gaat ons allen aan. Het strafrechtelijke principe luidde dat het beter is om een schuldige bij gebrek aan bewijs vrij te laten dan een onschuldige te laten veroordelen. Maar dit principe staat nu onder druk.
Professor Peter van Koppen, rechtspsycholoog, bewees opnieuw dat in een bepaalde zaak enkele personen door een gerechtelijke dwaling tot gevangenisstraffen zijn veroordeeld, vanwege een moord in Den Bosch.
De moord werd gepleegd in de jaren negentig van de vorige eeuw. De veroordeelden blijken nu onschuldig, al hadden ze wel een bekentenis afgelegd. Maar alle andere bewijsmateriaal deugde van geen kant.
Grote boeven
Waarom leggen zoveel verdachten die eigenlijk onschuldig zijn, een bekentenis af? Daarover heb ik gesprekken gevoerd met mensen in het veld. Ze vertelden mij dat grote boeven niet geneigd zijn om de waarheid te bekennen. Zelfs als ze een bekentenis afleggen, moet de recherche die bekentenis kritisch onderzoeken.
Maar wat bezielt de rest van de verdachten om een bekentenis af te leggen? De meesten zijn gewone mensen, met beperkte intelligentie. Ze worden in een cel geplaatst met een betonnen vloer, en toevallig is het daar ook nog heel koud: de verwarming werkt niet.
Ook is de verlichting de hele nacht aan. Onder dergelijke omstandigheden zijn deze ‘gewone’ verdachten (gewone mensen) bereid zo spoedig mogelijk met die twee aardige ondervragers te praten. Die zien de verdachten o zo graag een bekentenis afleggen. Natuurlijk zijn de meeste bekentenissen op waarheid gebaseerd. Maar de kans dat onder deze omstandigheden onware bekentenissen worden afgelegd, is aanzienlijk.
De fout in
Niet alleen de politie, ook het Openbaar Ministerie (OM) en de rechters gingen in de zaak die door Van Koppen en zijn studenten is onderzocht, de fout in.
Ik ben hevig geschrokken van het resultaat. De procureur-generaal bij de Hoge Raad heeft bevolen om de zaak opnieuw te laten onderzoeken door een rechtelijke instantie. Ze zullen worden vrijgesproken, dat weten we nu al. Ze waren onschuldig en toch werden ze vervolgd en veroordeeld voor feiten die ze niet hebben begaan.
Misdaad moet worden bestreden, daarover bestaat geen meningsverschil. Maar iedereen is het er ook over eens dat onschuldigen niet in de gevangenis terecht mogen komen. De balans moet terug. Waarom zeg ik dit?
Ernstig
Het gaat hier niet om een paar beperkte rechtelijke dwalingen. Uit de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat duizenden onschuldig zijn gearresteerd en vastgezet. Dat is ernstig.
Waarom is onze politie geneigd om zomaar over te gaan tot de aanhouding van burgers? Waarom worden allerlei aangiften, meldingen en getuigenissen serieus genomen zonder terughoudend en rationeel onderzoek te doen naar de aangever en de melding?
Politie en justitie zijn niet alleen maar in het leven geroepen om burgers aan te houden of misdaad te bestrijden. Ze zijn er omwille van gerechtigheid, conform wetten en wijsheid. De strafrechtspleging moet de veiligheid kunnen waarborgen. De veiligheid en daardoor ook de goede naam van alle burgers moet worden beschermd.
22 miljoen euro
Onnodig optreden van het OM kost ons ook veel geld. In 2011 hebben bijna tienduizend burgers een schadevergoeding van de overheid ontvangen, omdat zij ten onrechte in hechtenis hebben gezeten, aldus het CBS.
Ten opzichte van 2010 is hier sprake van een stijging van ruim 11 procent. In totaal kostte het de overheid 22 miljoen euro. Daarnaast zijn er immateriële zaken, zoals het onnodige leed en de schade die aan onschuldige burgers werden toegebracht.
Door sommige rechtswetenschappers wordt zelfs beweerd dat Nederland binnen de Europese Unie aan de top staat als het gaat om het opsluiten van onschuldige burgers. In het afgelopen tien jaar zouden bijna dertigduizend mensen onschuldig hebben vastgezeten.
Staatsdwang
De toepassing van staatsdwang en staatsgeweld in naam van het volk op onschuldige burgers! Dit is een onaangename waarheid om tijdens de verkiezingen mee te koop te lopen.
We moeten ons zorgen maken over de kwaliteit van rechtshandhaving. Veiligheidsretoriek ontdaan van de principes van gerechtigheid is een leeg en waardeloze discours.
Veiligheid zonder vrijheid en zonder respect voor de menselijke waardigheid is de meest onveilige toestand.