door
Afshin Ellian
13 jul 2012
Seyyed Mahmoud Hashemi Shahroudi is een godsdienstfanaat
De leiderswisseling in Iran is niet alleen maar een interne aangelegenheid. De hele regio en het Westen kijken uit naar dat moment. Wie zou eventueel de opvolger van Khamenei worden? Het islamitische Iran kampt met een typisch revolutionair probleem. De toonaangevende mannen van het eerste uur van de revolutie zijn er niet meer. Sommigen zijn er wel, maar ze zijn uitgerangeerd. Daarom rijst de vraag: wie kan dat monsterlijke apparaat leiden?
U denkt nu zeker dat er genoeg ayatollahs zijn. Ja, die zijn er wel, maar niet elke ayatollah is geschikt om de leider van dit ingewikkeld revolutionair regime te worden. Hij moet minstens aan drie voorwaarden voldoen: religieuze autoriteit, politieke autoriteit, en een neutrale verschijning bij het volk en de verschillende fracties van het regime. Deze combinatie van drie vormen van gezag zijn moeilijk te vinden in één persoon.
Idioten
En heel veel ayatollahs zijn gewone idioten die niet echt een staat kunnen beheren en beheersen. En dat weten Khamenei en de Revolutionaire Garde ook.
Er is één perfecte kandidaat: Seyyed Mahmoud Hashemi Shahroudi. Hij is in 1948 geboren in Karbala (Irak) en opgegroeid in een ayatollah-familie in de stad Najaf. Najaf is de heilige stad waar de eerste sjiitische imam Ali is begraven. Najaf is ook een soort Vaticaan voor de ayatollahs. De concurrent van Najaf is de stad Qum in Iran.
Geen normale mensen
In werkelijkheid is Shahroudi geboren en opgegroeid in een seminarium. Normale mensen heeft hij in zijn hele leven zelden gesproken. Wel weet hij alles over de sharia en de geschiedenis van de islam. In 1974 werd hij kortstondig door het regime van Saddam Hussein gearresteerd. Hij kreeg onderwijs van imam Khomeini in Najaf. En hij had ook innige banden met ayatollah Sadr die later door Saddam werd vermoord. Daarom is hij nog steeds goed bevriend met de zoon van Sadr, een echte radicale (Iraakse) moellah.
U zult nu de terechte vraag stellen: wat heeft Iran met deze man te maken, hij is toch een Irakees? Dat klopt. Maar een deel van zijn familie komt uit Iran en hij spreekt beide talen accentloos en vloeiend. En dat is heel belangrijk voor het huidige Midden-Oosten.
Vlucht
Toen de Iraakse grond hem te heet onder de voeten werd, vluchtte hij naar Iran. In Iran werd hij de verbindingsman van imam Khomeini met de revolutionaire en terroristische groeperingen in Irak. Hij werd later zelfs de leider van de Supreme Council for the Islamic Revolution in Irak. Later benoemde Khamenei hem tot de voorzitter van de rechterlijke macht van Iran. Zodoende hebben de gewone Iraniërs kennis mogen maken met ayatollah Shahroudi.
Maar kort voor de onderdrukking van de Groene Beweging werd hij vervangen door een andere ayatollah. Zodoende is hij niet rechtstreeks besmet geraakt met de gevolgen van de wrede onderdrukking in 2009. Sindsdien vervult hij verschillende posten binnen het islamitische regime.
Promotie
De allerbelangrijkste promotie kreeg hij enkele maanden geleden. Hij heeft een aantal kantoren geopend in verschillende steden van Irak waar hij van ayatollah Sistani zich als fatwa-gerechtigde autoriteit (marja-i taqlid) mag presenteren.
Er wordt gesuggereerd dat Sistani hem als zijn opvolger heeft aangewezen. Op dit moment is Sistani, en niet Khamenei, de religieuze leider van de meeste sjiieten in de wereld.
Waarom wil men zo’n wereldvreemde figuur als leider benoemen? Daarvoor zijn er een aantal strategische redenen:
1. Hij kan met zijn Iraanse-Iraakse achtergrond, Irak en de inwoners van de Golfstaten verbinden met het Iraanse regime.
2. Voor de eerste keer na de dood van Khomeini krijgt Iran een politieke leider die eventueel de religieuze leider van de meeste sjiieten in de wereld kan worden. In ieder geval zou Shahroudi zijn religieuze autoriteit gemakkelijker dan Khamenei doen gelden bij andere ayatollahs.
3. Hij kent het regime van binnen maar is geen groot politicus. De Revolutionaire Garde zal in zijn plaats de politieke zaken bekokstoven. Hij wordt gewoon een marionet van de Revolutionaire Garde.
Slecht nieuws
Als hij de leider van Iran wordt, wordt Iran voor het Westen en Israël nog ontoegankelijker. Nu is het immers duidelijk met wie het Westen moet praten, en naar wie de Westerse aandacht moet uitgaan. Straks weet niemand wie wat heeft gefluisterd in de oren van de Iraanse leider. Het regime wordt volledig onvoorspelbaar.
Aan dit concept kleven ook interne risico’s in verhouding tot verschillende fracties binnen het regime. Daarom wil Khamenei Ali Akbar Velayati als president naast zo’n leider. Hij was gedurende een aantal jaren de minister van buitenlandse zaken van Iran. Valayati is een echte politicus en vertrouweling van Khamenei.
Godsdienstfanaat
Met deze leiderswisseling wordt het Iraanse regime nog angstaanjagender. Het Westen en Israël zullen tegenover een gevaarlijke vijand komen te staan. De wereld zal tegenover een man komen te staan die in een islamitische fantasiewereld leeft. Shahroudi is een godsdienstfanaat eerste klasse. En Khamenei niet? Khamenei was opgegroeid in het Iran van de sjah, en daardoor kent hij tenminste ook de gewone wereld. Maar Shahroudi niet.
Natuurlijk kan Shahroudi pech hebben en kan er iemand anders worden benoemd als leider van Iran. Maar hoe dan ook staat Iran, en daarmee ook het Westen, aan de vooravond van grote gebeurtenissen die niet zonder economische en militaire betekenis zijn.
Het Westen heeft er belang bij om te voorkomen dat de leiderswisseling in Iran rustig verloopt. Dat is het beste moment om ayatollahs te destabiliseren.