door
Afshin Ellian
8 aug 2012
Willem-Alexander is klaar voor het koningschap
Bestaat de Nederlander of bestaat hij niet? Nee, 'de Nederlander' bestaat niet. Maar 'Nederlanders' wel.
Bestaat de Nederlandse identiteit? Het is een gevoelige vraag; het antwoord heeft niet alleen culturele maar ook politieke consequenties. De Nederlandse identiteit vormt de grondslag van het begrip 'Nederlands volk'.
Zonder een afgebakende identiteit zal er geen volk bestaan dat ermee correspondeert. De identiteit zegt iets over het verleden van een volk: een gemeenschappelijke taal, een oprichtingsmoment en een geschiedenis.
Per ongeluk
Hoe deze fenomenen verder worden geïnterpreteerd, staat niet vast. Maar dat ze er zijn wel, anders is de discussie over een identiteit onmogelijk.
Het postmoderne geklets leidde ertoe dat prinses Máxima een paar jaar geleden per ongeluk zei dat ze na zeven jaar nog steeds niet wist wat de Nederlandse identiteit inhield. Dat hoeft geen probleem te zijn. Want er was en is een voortdurende discussie over de precieze inhoud van de Nederlandse identiteit.
Discussies en overpeinzingen over de nationale identiteit kenmerken een vrije samenleving. Maar dit neemt niet weg dat de Nederlandse identiteit wel degelijk bestaat. De discussie daarover gaat over de reikwijdte en de waardering van bepaalde historische momenten.
Politiek
Prinses Máxima beweerde ook dat zij de afwezigheid van de Nederlandse identiteit niet erg vindt. Volgens Máxima bestaat de Nederlandse identiteit niet, net zomin als 'de Nederlander' en 'de Argentijn'. Om iemands identiteit zijn geen hekken te plaatsen, vond de prinses.
Is dat waar? Zijn er geen hekken te plaatsen? Het is een interessante vraag wat Máxima straks gaat doen als het Nederlandse hockeyteam het moet opnemen tegen Argentinië.
Sport onder de nationale vlag is veelal de voortzetting van politiek - maar met andere middelen. De paradox van sport: het is een apolitieke activiteit die tijdens en na een wedstrijd door een nationale vlag politiek wordt geaccentueerd.
Inhumaan
Zou de prinses geheel neutraal naar een nationale wedstrijd kunnen kijken? Dat lijkt me moeilijk. Ze moet zich neutraal opstellen, terwijl duizenden in het Spaans de Argentijnen staan aan te moedigen. Máxima weet precies wat er door al die Argentijnen heengaat, ze voelt het, ze begrijpt het. Argentijns bloed stroomt door haar aderen. En dat is niet erg, ze hoeft het niet te ontkennen.
Het is inhumaan om van iemand te eisen natuurlijke gevoelens en binding met een taal en een volk te ontkennen.
Máxima kan niet neutraal kijken naar een wedstrijd tussen Argentinië en Nederland. Ze is straks koningin van alle Nederlanders. Het Nederlandse team draagt de kleur van haar koningschap. En precies op dit punt staan er hekken rond een identiteit die vorm en begrenzing geeft aan een politieke orde.
Brutaliteit
Wint het Nederlandse team, dan wordt het Wilhelmus gezongen. Met die melodie en die woorden begint en eindigt Nederland.
Hoe denkt onze toekomstige koning hierover? Prins Willem-Alexander werd door Mart Smeets geïnterviewd in het kader van de Olympische Spelen, in zijn hoedanigheid van lid van het Internationaal Olympisch Comité (IOC).
Smeets was een beetje brutaal. Bent u niet vooringenomen, vroeg hij de kroonprins. Wat een onzin! Maar dergelijke brutaliteit is in dit geval niet ernstig of verwerpelijk. Smeets is zelf een grote journalistieke persoonlijkheid. Bovendien was de prins daar niet als toekomstig staatshoofd maar als lid van het IOC.
Emoties
Het was interessant om te zien hoe Willem-Alexander op ontspannen wijze Smeets van antwoorden voorzag. Daarmee wekte Willem-Alexander sympathie. Hier stond iemand die zonder boosheid of arrogantie gepaste antwoorden kon formuleren.
Willem-Alexander stond er als de moderne koning van een democratische samenleving. Het was geweldig om te zien hoe het toekomstige staatshoofd met dit soort vragen omgaat.
Plotseling kwam het heikele punt van de Nederlandse identiteit aan de orde. Voor wie gaat Máxima haar emoties inzetten? Voor wie is zij als Nederland het tegen Argentinië moet opnemen? Zonder enige aarzeling was het antwoord van de prins: voor Nederland!
Cruciale momenten
Prins Willem-Alexander gaat een einde maken aan de discussie over de Nederlandse identiteit en het Nederlanderschap in een multiculturele samenleving. Daarover zijn al afspraken gemaakt.
Het klinkt tragisch, maar het is de waarheid: wie zich vrijwillig achter de identiteit van een ander volk schaart, neemt gedeeltelijk op een onnatuurlijke - want politiek-juridische - wijze afstand van zijn of haar natuurlijke identiteit.
Dat gebeurt op cruciale ogenblikken: precies de momenten waarop de hekken rond de vlag en de kleur van een identiteit worden opgesteld.
Prins Willem-Alexander is klaar om in dit roerige tijdperk koning van alle Nederlanders te zijn.