Eeuwige outsider en nationale held Andrew Jackson (1829-1837)

De zevende in de serie Alle Amerikaanse Presidenten: Andrew Jackson (1829-1837)

Toen president Andrew Jackson op 30 januari 1835 het Capitool in Washington verliet, kwam Richard Lawrence, een geestelijk gestoorde huisschilder van 32, met een pistool op hem af en vuurde tweemaal. Beide keren weigerde het wapen dienst (een kans van 1 op 125.000). Daarmee werd Jackson de eerste president op wie een aanslag werd gepleegd.

Voor zover men een duel als een soort georkestreerde aanslag wil beschouwen, was Jackson bijna dertig jaar eerder ook al de dans ontsprongen. In een duel om de eer van zijn vrouw Rachel, die een tijd met hem in bigamie had geleefd, doodde Jackson weliswaar zijn tegenstander, maar kreeg zelf vlak bij zijn hart een kogel in de borst waarvan hij tot aan zijn dood last heeft ondervonden.

Andrew 'Old Hickory'
Jackson

Jackson was geboren op 15 maart 1767 in Waxhaw, South Carolina. Hij was de eerste van zeven presidenten die in een blokhut het levenslicht zagen. Al spoedig wees geworden, groeide Jackson op in armelijke omstandigheden. Een erfenis van zijn Ierse grootvader bracht hem enigszins boven Jan. Veel onderwijs kreeg de jonge wildebras aanvankelijk niet, waardoor hij altijd slecht is blijven spellen. Dansen, gokken, paarden en drank genoten zijn bijzondere belangstelling.

Feestnummer
Als student was Jackson een liefhebber van de practical joke. Toen hij het jaarlijkse kerstfeest van zijn onbeduidende universiteit moest organiseren, een deftige aangelegenheid, richtte hij ook een uitnodiging aan een vermaard moeder-dochterteam van prostituees. Met uitzondering van Jackson zelf vond niemand het erg grappig toen de dames inderdaad op het feest verschenen.

Toch was hij niet alleen een feestnummer. Op zijn 13de had Jackson zich, samen met zijn oudere broer Robert, bij het Continentale leger gemeld. Tijdens de Amerikaanse Vrijheidsoorlog werd hij in 1780 krijgsgevangene gemaakt. Toen hij weigerde diens laarzen te poetsen gaf een Britse officier hem een haal met zijn sabel. Jackson heeft het litteken op zijn voorhoofd altijd als een geuzenteken gedragen.

Na enkele jaren de advocatuur te hebben uitgeoefend, verhuisde Jackson naar Tennessee. In 1812 maakte gouverneur William Blount hem majoor-generaal. Zonder dat hij daar altijd duidelijke orders voor had, marcheerde 'Old Hickory' ('Ouwe Taaie'), zoals zijn mannen hem liefkozend noemden, op tegen de Creek-indianen, de Spanjaarden in Florida en de Britten bij New Orleans, die hij met een kleinere troepenmacht onder de dekking van ochtendnevel overweldigend versloeg. Zijn naam als nationale held was gemaakt.

Jackson was lang en mager, had een hoekig gezicht en een kuif van zandkleurig haar, dat toen hij president werd echter allang grijs was geworden. Hij had doordringende, staalblauwe ogen en werd vaak bespot wegens veelvuldig kwijlen. Doordat zijn gezondheid tijdens zijn ambtsperiode abominabel was, werd gevreesd dat hij de eerste president zou worden die in het harnas stierf.

Generaal Jackson
groeide uit tot
nationale held

Vleugels
Zijn militaire roem gaf zijn politieke aspiraties vleugels. Verkiezing in de Senaat volgde spoedig. Jackson was een man van actie, een consistente politieke filosofie had hij niet. Jackson, die in feite tot de betere kringen van Tennessee behoorde, heeft zich altijd opgeworpen als man van het volk, als democraat in hart en nieren. Daar viel nogal wat op af te dingen. Zoals Thomas Abernethy het in een verzamelbundel over Jackson uitdrukt: 'Hij dacht dat hij oprecht was toen hij tot de gewone man sprak, maar hij heeft nooit veel gedaan om diens zaak te bevorderen. Hij moedigde hem vooral aan om de zijne te steunen.'

Op nationaal niveau presenteerde Jackson zich als de eeuwige outsider, als de representant van de onstuimige grensgebieden, als de man die een afkeer van Washington had (dat is nog steeds een geliefd thema van hedendaagse presidentskandidaten) en als een welkome afwisseling na al die deftige heren uit Virginia. Vier van de zes eerste presidenten stamden immers uit de 'landadel' van Virginia.

Bij de presidentsverkiezingen van 1828 moest Jackson het opnemen tegen de zittende president, John Quincy Adams. De Democraat Jackson kreeg 56 procent van de stemmen. Ontevreden met zijn kabinet, verzamelde de nieuwe president een aantal adviseurs, onder wie veel journalisten, om zich heen voor informeel overleg op het Witte Huis. Het begrip 'keukenkabinet' was geboren.

Een van de belangrijkste kwesties was die over de hoogte van de importtarieven. Deze zaak was van grote importantie omdat de belangen van de geïndustrialiseerde staten niet parallel liepen met die van de agrarische streken. Daaronder ging echter een nog belangrijker strijdpunt schuil, namelijk de vraag of de individuele staten de federale wetten aan hun laars mochten lappen als die ze niet zinden - de zogeheten nullificatie. Jackson herinnerde er zijn zuidelijke tegenspelers aan dat nullificatie bijna gelijkstond aan afscheiding, en dus aan verraad. Hij zou niet aarzelen om gewapenderhand in te grijpen. In 1838 kwam het tot een compromis.

Bank
Een tweede cruciale kwestie was die van de Federale Bank. Jackson weigerde in 1832 het charter ervan te verlengen. Hij beschouwde de bank als een elitaire, monopolistische instelling die de belangen van de oostelijke industrie liet prevaleren boven die van de kleine ondernemer die om krediet verlegen zat.

Na het bijwonen van de inauguratie van zijn opvolger en vertrouweling, Martin van Buren, (4 maart 1837), trok de weduwnaar Jackson zich terug op zijn landgoed The Hermitage buiten Nashville. Daar stierf hij op 8 juni 1845. Zijn laatste woorden waren: 'Wees goede kinderen, dan zullen wij elkaar allemaal in de hemel terugzien.'