De 100 van Balkenende in: 2002

Jan Peter Balkenende

Wie waren de sleutelfiguren in het leven van Jan Peter Balkenende in de kabinetsperiode Balkenende I?

Onderstaande lijst is gepubliceerd in Elsevier van 6 juli 2002

Door Eric Vrijsen

Jan Peter Balkenende: Premier in spe
Werd op 7 mei 1956 geboren in Biezelinge (Zeeland). Op zijn 18de ging hij studeren aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Zonder ooit een tentamen over te hoeven doen, slaagde hij in 1980 voor zijn doctoraal geschiedenis en in 1982 voor het doctoraal rechten. In mei 1982 werd hij gekozen tot lid van de Amstelveense gemeenteraad.
Vanaf 1984 deed hij wetenschappelijk werk voor het CDA. In 1992 promoveerde hij. Een jaar later werd hij buitengewoon hoogleraar aan de VU.
Op zijn 40ste trouwde hij met de vier jaar jongere Bianca Hoogendijk. In januari 1999 werd hun dochtertje Amélie geboren. In oktober 2001 koos de fractie hem als voorzitter en in november wees het CDA hem aan als lijsttrekker. In mei 2002 won hij met 43 zetels voor het CDA de verkiezingen.

Koningin Beatrix: Staatshoofd
Heeft nog nooit te maken gehad met zo’n onervaren premier als Jan Peter Balkenende. Voor een minister-president is hij niet uitzonderlijk jong, maar het is niet eerder voorgekomen dat een regeringsleider slechts kon bogen op vier jaar lidmaatschap van de Tweede Kamer en een paar periodes in de raad van Amstelveen. Daar staat tegenover dat Balkenende leider is van de meest monarchistische grote partij. Als de Koningin in kersttoespraken aandacht vraagt voor gemeenschapszin, hebben CDA’ers altijd de indruk dat ze de CDA-beginselen voorleest. Na de CDA’ers Dries van Agt en Ruud Lubbers, en PvdA’er Wim Kok, is Jan Peter Balkenende Beatrix’ (64) vierde premier. Elke maandagmiddag komt hij naar Huis ten Bosch voor een gesprek onder vier ogen, waarbij hij het staatshoofd mag adviseren.

Arie Oostlander: Ontdekker
Was de ontdekker van Jan Peter Balkenende. Hij haalde hem midden jaren tachtig naar het Wetenschappelijk Instituut van het CDA om denkwerk te verrichten voor een nieuwe ideologie. Oostlander (66) is lid van het Europees Parlement en staat in nauw contact met Balkenende.

Guusje Dolsma: Beleidsmedewerker
Was tot voor kort invloedrijk medewerkster van de CDA-fractie. Dolsma (36) schreef samen met Balkenende teksten over economie en ethiek. Was een van de architecten van de nieuwe programmatische koers van het CDA. Vice-voorzitter van het CDA Utrecht. Nu beleidsmedewerker van VNO-NCW.

Ab Klink: Wetenschappelijk bureau
Hechte vriend van Balkenende uit tijd bij Wetenschappelijk Instituut van het CDA. Samen werkten ze de ideeën uit over de civil society. Klink (43) is nu directeur van het Wetenschappelijk Instituut. Komt net als Balkenende uit Zeeland, en behoort ook tot de anti-revolutionaire bloedgroep van het CDA.

Klaas Tuinstra: Geheim rekenwonder CDA
Voormalig actuaris bij een verzekeraar. Oud-CDA-kamerlid. Thans consultant voor woningcorporaties. Tuinstra (57) is de steunpilaar van Balkenende tijdens de formatie. Hij verricht een christen-democratische contra-expertise op al het rekenwerk van het Centraal Planbureau (CPB) en het ministerie van Financiën.

Eef Brouwers: Oppervoorlichter
Als hoofddirecteur (binnenkort wellicht directeur-generaal) van de Rijksvoorlichtingsdienst zeeft hij alle informatie die aan de openbaarheid wordt prijsgegeven. Brouwers (62) speelt een essentiële rol als Balkenende wil doorgaan met de door premier Kok begonnen ‘modernisering’ van de monarchie.

Frans Weisglas: Voorzitter Tweede Kamer
Heeft zich voorgenomen het parlementaire debat te verlevendigen. Dat voornemen van Weisglas (55) komt goed uit, want Balkenende streeft naar meer ‘dualisme’ tussen kabinet en Kamer: het politieke spel moet zijn beslag krijgen in het parlement, in plaats van in Haagse achterkamertjes.

Ad van Luyn: Bisschop
Van Luyn (67) plaatst sociale rechtvaardigheid boven economische dynamiek. Wijst op de grenzen van de tolerantie. Balkenendes favoriet onder de bisschoppen.

Theo Brinkel: Vriend
Bevriend met Balkenende sinds ze samen bij het Wetenschappelijk Instituut van het CDA werkten. Brinkel (43) werd nadien internationaal secretaris van het CDA. Is nu algemeen secretaris van de katholieke vredesbeweging Pax Christi. Balkenendes gesprekspartner voor vreemdelingenbeleid en internationale politiek. Brinkel is een zoon van schrijver en oud-Elsevier-journalist Michel van der Plas.

Gerrit Braks: Voorzitter Eerste Kamer
De oud-minister van Landbouw vormt voor Balkenende een belangrijke schakel met de boeren en met het CDA in Brabant en Limburg. Braks (69) speelde een doorslaggevende rol in het CDA-bestuur toen Balkenende vorig najaar werd aangewezen als leider.

Jan den Oudsten, Ronald Immers en Erik Smit: Chauffeurs van de premier
Verrichten hun werkzaamheden in ploegendiensten. Tussen bewindslieden en hun chauffeurs ontwikkelt zich vaak een soort lotsverbondenheid. Een politicus die op een onmogelijk laat uur na een hectische dag naar huis wordt gereden, ervaart de man aan het stuur van de dienstauto als een contact met de gewonemensenwereld.

Hans Borstlap: Lid Raad van State
Begon zijn loopbaan, net als Balkenende, op het Wetenschappelijk Instituut van het CDA. Was raadadviseur van Lubbers en topambtenaar op Sociale Zaken. Sinds kort is Borstlap (55) lid van de Raad van State, waar hij de commentaren schrijft op de kabinetsvoorstellen inzake zorg, onderwijs en sociale zaken.
Jan Peter senior en Toos Balkenende

Ouders
Onderhouden vooral telefonisch contact met hun zoon. Hij belt ze vaak vanuit de dienstauto als hij ’s avonds op weg is naar huis. Ze attenderen hem dan op artikelen in de pers. Vader Balkenende (72) werkte in het familiebedrijf, een handelsmaatschappij in graan en erwten. Moeder (71) was onderwijzeres. Beiden waren zeer actief in kerkelijke en maatschappelijke organisaties: ‘Sommige mensen kunnen zingen, die gaan bij een koor. Wij zijn bestuurlijk begaafd.’

Marco Zoon: Assistent
Coördineert de werkzaamheden van het CDA-personeel op het Binnenhof. Voormalig woordvoerder (36) op het ministerie van Financiën. Was de laatste maanden de steun en toeverlaat van Balkenende bij alle economische, sociale en financiële kwesties.

Hans Vijlbrief: Topambtenaar
Directeur Algemene Economische Politiek op het ministerie van Economische Zaken. Hij ontmoette Balkenende reeds op de Vrije Universiteit, waar de econoom Vijlbrief ook bijzonder hoogleraar is. Vijlbrief (39) was eerder onderdirecteur van het CPB. Lid van de Studiegroep Begrotingsruimte.

Yvonne Timmerman-Buck: Voorzitter CDA Eerste Kamer
Voorzitter (45) van de CDA-fractie in de Eerste Kamer en voormalig collega van Balkenende bij het Wetenschappelijk Instituut. De premier kan blindvaren op haar CDA-standpunten inzake medisch-ethische onderwerpen en andere morele vraagstukken.

Marnix van Rij: Oud-voorzitter CDA
Bracht het CDA op de rand van de afgrond tijdens de strijd met Jaap de Hoop Scheffer om het leiderschap. Onthulde dat Balkenende destijds weigerde de derde plaats op de kieslijst af te staan. Fiscaal jurist en consultant Van Rij (41) is het enfant terrible van het CDA en de luis in de pels voor Balkenende.

Elco Brinkman: Werkgeversbaas
Voorzitter van de werkgevers in de bouwnijverheid en tweede man van het VNO-NCW. Oud-CDA-leider Brinkman (54) herstelt van een ernstige ziekte. Balkenende ziet in hem een vertrouwensfiguur op het terrein van de ruimtelijke ordening en de economische infrastructuur. Ook met het oog op de parlementaire enquête, deze zomer.

Kees Koedijk: Econoom
Hoogleraar financiële economie in Maastricht en hoogleraar bedrijfsfinanciering in Rotterdam. Koedijk (42) behoort tot de opstellers van het CDA-verkiezingsprogram. Maakt zich sterk voor meer overheidsinvesteringen en voor een pioniersmentaliteit.

Ruud Lubbers: Oud-premier
Minister van Staat en Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties. Balkenende verweet destijds het kabinet-Lubbers dat de sociale partners te weinig ruimte kregen. Nu kan hij leunen op de twaalfjarige premier-ervaring van Lubbers (63).

Lans Bovenberg: Econoom
Is de meest geciteerde Nederlandse econoom. Zeer actief achter de schermen van de Sociaal-Economische Raad. Prominent lid van het economenclubje in het CDA. Bovenberg (44) doceert economie in Tilburg en Rotterdam, werkte eerder bij het Internationaal Monetair Fonds, het ministerie van Economische Zaken en het Centraal Planbureau. Het CDA zou hem graag als bewindsman naar het Binnenhof halen, maar hij voelt niet voor een carrière in de politiek met een kleine p.

Geert van Maanen: Topambtenaar
Is een van de weinige topambtenaren van CDA-huize. Secretaris-generaal op het ministerie van Financiën. Tijdens de kabinetsformatie hield Gerrit Zalm dikwijls meer ‘terugkoppeling’ met zijn ambtenaren dan met de VVD-fractie. Met Van Maanen (51) beschikte het CDA volgens sommigen dan ook over een interessante ‘mol’ op het ministerie.

Maxime Verhagen: Aanstaand fractieleider
Balkenende ziet in hem zijn secondant. Vanaf het moment dat hij zich naar de recente christen-democratische topconferentie in Spanje liet vergezellen door Verhagen (45), was in het CDA duidelijk dat Verhagen fractieleider zou worden. De vraag is: weet hij genoeg van economie en financiën?

Jan Willem Oosterwijk: Topambtenaar
Is als voorzitter van de Centraal Economische Commissie Balkenendes eerste adviseur op economisch gebied. De partijloze Oosterwijk (50) is secretaris-generaal op het ministerie van Economische Zaken. Geldt als deskundige op het gebied van marktwerking, maar spreekt de laatste tijd liever over marktordening. Werkt al een kwart eeuw op de ministeries van Economische Zaken, Verkeer en Waterstaat en Financiën.

Roland en Ernst-Jan Balkenende: Broers
Bestoken hun oudere broer met e-mails. Roland (44) woont in de Verenigde Staten en heeft een baan waarvoor hij de wereld rondreist. ‘Ik breng Jan Peter regelmatig op de hoogte van, in mijn ogen, interessante artikelen of publicaties. Deze gaan dan uiteraard gepaard met een kort commentaar van mijn zijde,’ meldt Roland vanuit Japan. ‘Er zijn geen specifieke onderwerpen in dit opzicht. Alle zaken die opmerkelijk zijn of waarvan ik denk dat ze voor Jan Peter van waarde kunnen zijn, stuur ik op. Ik denk dat hij deze service op prijs stelt, want ik krijg altijd enthousiaste reacties terug,’ zegt Roland, die in mei naar Nederland kwam om de verkiezingen mee te maken.
Roland werkt als divisiedirecteur (Global Business Unit Director) bij een internationaal staal- en constructieconcern, Tenaris. Het hoofdkantoor van de divisie is gevestigd in Houston. ‘Mijn divisie vertegenwoordigt de grootste naadloze-buizenfabrikant ter wereld in de petrochemie en power generation-sector. We hebben kantoren en productiefaciliteiten in veel plaatsen overal ter wereld. Vandaar mijn vele reizen.’
Ernst-Jan (42), werkzaam bij een afvalverwerkingsbedrijf en woonachtig in Overijssel, zegt vooral kritische artikelen uit de kranten onder de aandacht van broer Jan Peter te brengen. ‘Daar heeft-ie het meeste aan, want fundamentele kritiek kan opbouwend werken. Jan Peter waardeert de aangeleverde informatie. Het is overigens geen beïnvloeding wat wij doen. Hij zal een eigen afweging maken.’
Tot nu toe was de politieke loopbaan van Jan Peter een rechte lijn omhoog. Wat adviseren Roland en Ernst-Jan de premier, indien er tegenslagen opdoemen? Ernst-Jan: ‘Rug recht. Vaar je eigen koers. Jij staat aan het roer.’

Cees van der Knaap: Fractiesecretaris CDA
Moet als chief whip een recordaantal nieuwe kamerleden in het gareel van de CDA-fractie houden. De fractiesecretaris (51)is een voormalig vakbondsbestuurder uit de Rotterdamse haven. Voor Balkenende fungeert hij ook als intermediair met de vakbeweging.

Gerard van der Wulp: Voorlichter
Tweede man van de Rijksvoorlichtingsdienst. Voormalig politiek-redacteur van onder meer het NOS Journaal. Ook was hij correspondent in Washington. Van der Wulp (52) is ook voorlichter van de CDA-fractie geweest in de periode-Lubbers.

Gioros Constantinou: Restauranthouder
Bij pizzeria Il Faro in winkelcentrum De Terp in Capelle is Balkenende vaste klant. Bij voorkeur op vrijdagavond gaan Jan Peter en Bianca Balkenende met dochtertje Amélie uit eten. Spaghetti Carbonara is het lievelingsgerecht van de aanstaande premier. Dat bestelt hij bijna altijd. ‘Ik behandel hem als iedere andere klant,’ zegt Constantinou (38). ‘Ik merk dat hij graag een praatje maakt. Hij is leergierig.’ Op het laatste CDA-congres vertelde Balkenende over het onheil dat Constantinou herhaaldelijk treft. Inbrekers gooien ’s nachts stoeptegels door de ruiten en gaan er met de – overigens lege – kassa vandoor. ‘Over allerlei dingen praten we. Een beetje algemeen, een beetje politiek. De dingen des levens,’ zegt Constantinou. ‘Ik heb op hem gestemd. Niet omdat hij hier komt dineren, maar omdat hij intelligent is. Hij kan praten en denken tegelijk. Daarom komt hij ook zo helder over.’

Alex Schoep: Vriend
Is sinds 1978 bevriend met Balkenende. Ze kennen elkaar sinds ze, tijdens hun studententijd in Amsterdam, actief waren in het CDA en het CDJA. Schoep (42) heeft een communicatieadviesbureau en manifesteert zich in het CDA als een pleitbezorger van de gekozen burgemeester, het referendum en andere bestuurlijke vernieuwingen. Schoep en Balkenende delen de passie voor de autosport. Schoep rijdt wedstrijden op Zandvoort. Balkenende mocht onlangs Schoeps BMW lenen voor een oefening op het circuit. Gehuld in een brandwerend pak stapte hij in de raceauto. ‘In de bochten ging het nog niet zo lekker, maar op de rechte stukken bleek Balkenende niet bang,’ vertelt Schoep. ‘Hij trok zó hard op, dat ik dacht: als ik ’m maar heel terugkrijg.’ De auto of de coureur? ‘Vergeef me dat ik eerst aan mijn auto dacht, want die is behoorlijk kwetsbaar. De coureur is redelijk beschermd, dankzij een automatische blusinstallatie en een kooiconstructie.’

Pauline Kruseman: Voorzitter Nationaal Comité 4 en 5 mei
De voorzitter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei staat in contact met koningin Beatrix en met de premier. Kruseman (59) is directeur van het Amsterdams Historisch Museum. Echtgenoot van Jan Maarten Boll, Staatsraad en voorzitter van de Rembrandt-vereniging.

Jaap de Hoop Scheffer: Ex-CDA-leider
Na de partijcrisis van oktober toonde de gevallen leider zich nooit verbitterd. Zeker niet in de richting van Balkenende. Deze beloofde de voormalige diplomaat het ministerie van Buitenlandse Zaken. Daarmee zal de droom van ‘Jonge Jaap’ (54) in vervulling gaan: de terugkeer naar ‘zijn’ ministerie.

Jan Wilzing: Politiechef
Commissaris in Zwolle. Voormalig directeur Centrale Recherche Informatiedienst (CRI). Specialisatie: strijd tegen de georganiseerde misdaad. CDA’er Wilzing (57) bepleit een databank met de DNA-gegevens van alle zedendelinquenten. Hij is een van de weinige politiechefs die streven naar een Nederlandse FBI.
Balkenendes raadadviseurs ontmoeten de premier elke maandag tijdens de stafvergadering op Algemene Zaken (AZ). De rest van de week zijn ze op afroep beschikbaar. Ze fungeren ook als secretaris van de diverse onderraden van de ministerraad. De raadadviseurs zijn weleens raak getypeerd als: ‘Een stelletje padvinders, maar ze wonen wel in het huis van de hopman.’ Uit de krochten en spelonken van de Haagse departementen betrekken zij de informatie waarmee de premier tot de kern van de zaak kan doordringen.

Wim Kuijken: Secretaris-generaal
Hoogste ambtenaar op Algemene Zaken is geen visionair die met ‘houtskoolschetsen’ wappert. Meer het type crisismanager. De PvdA’er is – net als Balkenende – van gereformeerde komaf. Kuijken (50) studeerde economie aan de VU en maakte een flitscarrière in de ambtenarij voordat Kok hem in 2000 als secretaris-generaal binnenhaalde.

Rob Visser: Senior-adviseur
Visser (47) is plaatsvervangend secretaris-generaal. De voormalig diplomaat hielp bij de afwikkeling van de zaak-Zorreguieta, toen hij onder meer minister van Staat Max van der Stoel begeleidde op zijn Zuid-Amerikaanse missie. Staatsrechtelijke aangelegenheden en de monarchie vormen Vissers specialisme. Ook coördineert hij de adviezen aan de premier inzake de veiligheidsdiensten. Hij is een van de weinigen op AZ die premier Kok mocht tutoyeren.

Peter Martens: Financieel adviseur
PvdA’er Martens (48) is belast met financiële en economische zaken. Martens behoort tot de langstzittende raadadviseurs.

Angelique Berg: Economisch adviseur
Eveneens afkomstig van het ministerie van Financiën. Berg (32) houdt zich als raadadviseur vooral bezig met verkeer en waterstaat en met economische structuur.


Mariëtte van Empel: Adviseur ruimtelijke ordening
Bemoeit zich vooral met de beleidsterreinen ruimtelijke ordening en milieubeheer. Mariëtte van Empel (36) werkte eerder op het ministerie van Verkeer en Waterstaat.

Rob Mulder: Onderwijsadviseur
Werkte als econoom bij Buitenlandse Zaken, bij Economische Zaken en bij de SER. Hij is nu raadadviseur op het terrein van onderwijs en informatie- en communicatietechnologie. Mulder (38) wordt verondersteld lid te zijn van D66.

Rob Swartbol: Buitenlandadviseur
Is onlangs de invloedrijke Wim Geerts opgevolgd als eerste raadadviseur voor buitenlandse zaken en defensie. Swartbol (38) was hoofd politieke zaken op de ambassade in Washington. Daarvoor was hij particulier secretaris van minister Hans van Mierlo van Buitenlandse Zaken. In die rol reisde hij veel in delegaties waarvan ook premier Kok deel uitmaakte. Swartbol zal nu premier Balkenende in het buitenland begeleiden. In de jaren tachtig was hij PvdA-fractiemedewerker.

Wepke Kingma: Buitenlandadviseur
Is nieuw op Algemene Zaken. Hij staat Balkenende straks bij op het terrein van buitenlandse zaken. Ook zal hij hem begeleiden op sommige buitenlandse reizen. De in volkenrecht afgestudeerde Kingma (46) is diplomaat geweest en werkte onder meer op de ambassades in Duitsland en Zuid-Afrika.

Paul Huijts: Adviseur zorg en asiel
Is raadadviseur op twee politiek hypergevoelige terreinen: de zorgsector en het asielbeleid. Huijts (40) werkte eerder op Economische Zaken als plaatsvervangend directeur technologiebeleid.

Manon Leyten: Adviseur ambtenarenzaken
Werkt sinds kort als raadadviseur en houdt zich vooral bezig met ambtenarenzaken en grotestedenbeleid. Leyten (35) was eerder plaatsvervangend directeur begrotingszaken op het ministerie van Financiën. Zij is lid van het CDA.

Richard van Zwol: Financieel adviseur
Is eveneens nieuw op Algemene Zaken. Hij werkte eerder op de ministeries van Financiën en Binnenlandse Zaken, waar hij de invloedrijke positie had van directeur financieel-economische zaken. Van Zwol (37) gaat over inkomensbeleid, sociale zaken en werkgelegenheid. Hij is lid van het CDA.

Paul van de Beek: Justitie-adviseur
Werd een jaar geleden als raadadviseur aangetrokken voor alles wat te maken heeft met criminaliteitsbestrijding en crisisbeheersing. Van de Beek (48) was plaatsvervangend hoofdofficier van justitie in het ressort Rotterdam.

Bart van Poelgeest: Veiligheidsadviseur
Is raadadviseur voor veiligheid, bestuursrechtelijke aangelegenheden en de Wet Openbaarheid van Bestuur. Van Poelgeest (42) werkte eerder op Binnenlandse Zaken.

Henk Don: Planeconoom
Werkt al een kwart eeuw bij het Centraal Planbureau (CPB), waarvan acht jaar als directeur. Kroonlid van de SER. Don (47) is lid van de PvdA. Balkenende hekelde ooit de rekenmodellen van het CPB omdat ze de voordelen van het CDA-programma onderschatten en de effecten van belastingverlaging overdrijven. Hij moet zich als premier nog meer gelegen laten liggen aan de CPB-prognoses.

Jan Krapels: Kandidaat-voorzitter
Belangrijkste kandidaat voor het voorzitterschap van het CDA, waarover de leden in november beslissen. Krapels (49) is interimmanager bij gemeentelijke diensten en eigenaar van een keramiekfabriek die ooit als gehandicaptenwerkplaats is begonnen.

Eduard Kimman: Priester
Pater jezuïet en hoogleraar ethiek en economie te Maastricht en Amsterdam. Deelde een werkkamer met Jan Peter Balkenende op de Vrije Universiteit. Kimman (55) is oprichter van de Nederlandse afdeling van Transparancy International, een wereldwijde organisatie tegen corruptie en omkoping. Kimman is sinds 1 juni secretaris-generaal van de Nederlandse bisschoppenconferentie. Publiceert regelmatig in Christen-democratische Verkenningen. Premier Balkenende zal zich geen uitspraken over ‘exhibitionistische rijkdom’ van topmanagers veroorloven zonder eerst Kimman te raadplegen.

Dick Berlijn: Luchtmachtchef
Bevelhebber van de luchtmacht. Fijne neus voor politieke verhoudingen. Berlijn (52) geldt in de wandelgangen als ‘zeer professioneel’, hetgeen betekent dat hij niet uitsluitend oog heeft voor de onmiddellijke belangen van zijn luchtmacht. Waarschijnlijk de toekomstige chef-defensiestaf.

Jacques Schraven: Voorzitter VNO/NCW
Heeft in economisch sombere tijden geen behoefte aan moeilijkheden met de vakbeweging. Schraven (60) zal niet aandringen op een keihard rechts beleid. Dat maakt hem tot een bondgenoot van Balkenendes CDA, dat in de nieuwe coalitie vooral ‘sociaal gezicht’ wil tonen.

Cees van Dijkhuizen: Schatkistbewaarder
Thesaurier-generaal op het ministerie van Financiën. Van Dijkhuizen (46) is voorzitter van de befaamde Studiegroep Begrotingsruimte die heeft uitgerekend wat de financiële armslag is van het kabinet-Balkenende bij een begrotingsoverschot van 1 procent. Geldt als een protégé van VVD-leider Gerrit Zalm.

Doekle Terpstra: Vakbondsbaas
Voorzitter van de christelijke vakcentrale CNV en lid van de Sociaal-Economische Raad (SER). Behoort tot de linkervleugel van het CDA. Balkenende heeft Terpstra (46) nodig om de vakbeweging te verleiden tot loonmatiging. De CNV-voorman is een groot pleitbezorger van het poldermodel.

Jack de Vries: Woordvoerder
Trad vorig jaar af als voorlichter van de CDA-fractie, toen Jaap de Hoop Scheffer ten val kwam. Balkenende nam hem echter meteen weer in dienst. Sindsdien is De Vries overal waar Balkenende is. Behalve woordvoerder en speechschrijver, staat De Vries (33) de CDA-leider ook bij als inhoudelijk adviseur en campagnestrateeg. Hij gaat mee naar Algemene Zaken (AZ) om ook daar Balkenendes politieke rechterhand te zijn. De Vries, voormalig bestuurder van het CDJA, is reserveofficier met de rang van eerste luitenant. Ook is hij drummer in de band die het gospelkoor van zijn echtgenote begeleidt.

Edmund Stoiber: Kanselier in spe
Zal het belangrijkste internationale contact zijn van Balkenende, als de CDU/CSU in september de verkiezingen voor de Duitse Bondsdag wint. Vanuit de christen-democratische zusterpartij van Stoiber (61) wordt de gang van zaken bij het CDA met grote bewondering gade geslagen.

Gerrit Zalm: VVD-leider
Wordt in de nieuwe coalitie de grote tegenspeler van Balkenende. Het CDA, bevreesd dat hij in het parlement net als Bolkestein oppositie tegen het kabinet zal voeren, heeft druk op hem uitgeoefend toe te treden tot de ministersploeg. Zalm (50) en Balkenende kwamen de afgelopen jaren vaak hard in botsing. De minister van Financiën kon de kritiek van de financiële man van het CDA moeilijk pruimen. Soms was er een etentje nodig om de lucht te klaren. Tijdens de formatiebesprekingen zijn beide politiek leiders elkaar gaan waarderen. Na een discussie met Balkenende over het zorgstelsel en de inkomens, sprak Zalm over een inspirerende krachtmeting.

Kroonprins Willem-Alexander en prinses Máxima: Troonopvolgers
Het jonge paar (35 en 32) valt onder de staatsrechtelijke verantwoordelijkheid van premier Balkenende. Het CDA tilt minder zwaar dan linkse partijen aan de omstreden rol van Máxima’s vader in de militaire regeringen van Argentinië. Hij mag bij belangrijke gelegenheden Nederland bezoeken en in de openbaarheid verschijnen.

Ivo Opstelten: Burgemeester
Heeft zijn aanzien vergroot door zijn leiderschap in de dagen na de moord op Fortuyn. VVD-burgemeester van Rotterdam Opstelten (58) is voor coalitiepartner LPF een vertrouwensfiguur geworden.

Piet Hein Donner: Lid Raad van State
CDA-coryfee en juridische krachtpatser. Blijft graag achter de schermen. Donner geeft de voorkeur aan beleid maken boven beleid verkopen. Maar sinds hij een CDA-LPF-VVD-coalitie in de steigers heeft gezet, geldt Donner – wiens grootvader minister was voor de ARP en wiens vader in 1976 de Lockheed-affaire tot een goed einde wist te brengen – als de CDA-kandidaat voor Justitie. Donner (53) reorganiseerde eerder het Openbaar Ministerie. De geestelijk vader van het compromis tussen werkgevers en werknemers over de arbeidsongeschiktheid. Balkenendes steun en toeverlaat in de strijd tegen het gedoogbeleid.

Hans Wiegel: Erelid VVD
Sprak zich vanaf het begin zeer lovend uit over Balkenende. Het erelid van de VVD onderhoudt ook warme relaties met de LPF, die hem graag als minister zou zien in het nieuwe kabinet. Wiegel (60) is voorzitter van de Zorgverzekeraars Nederland. Wiegel is een niet te onderschatten factor in de publiciteit. In de VVD durft niemand het ‘Orakel van Diever’ tegen te spreken. Hij heeft steeds gepleit voor een regering van CDA, LPF en VVD.

Pieter van Geel: Milieuman CDA
De milieugedeputeerde uit Brabant was voor het CDA de hoop in bange dagen. Totdat tijdens de partijcrisis van oktober Balkenende kwam bovendrijven. Na zijn overstap naar Den Haag heeft Van Geel (51) nu eerder een bestuurlijk dan een politiek imago. De milieuman moet de autolobby van VVD en LPF trotseren.

Gerard Doornbos: Boerenbaas
Moet de boze boeren in toom houden. De 54-jarige voorman van LTO Nederland is een wandelend compromis in een sector met structurele problemen en een traditionele band met Balkenendes CDA. Zijn agrarische achterban veronderstelt dat veel milieuregels overboord gaan nu een niet-links kabinet regeert. CDA-lid.

Job Cohen: Burgemeester
Is de belangrijke tegenspeler van de premier. Burgemeester van Amsterdam Cohen (54) is ook door zijn optreden bij het huwelijk van Willem-Alexander en Máxima een nationale figuur geworden. De PvdA’er vormt een brug naar het joodse bevolkingsdeel en geniet respect als pleitbezorger van de ‘multiculturele samenleving’.

Jan-Michiel Hessels: Captain of industry
Vormt het meest directe lijntje tussen Balkenende en de captains of industry. Oud-Vendex-topman Hessels (59) was voorzitter van de commissie die het CDA-verkiezingsprogramma opstelde. Tracht nu Laurus te redden. Nevenfuncties bij grote ondernemingen.

Herman Wijffels: SER-voorzitter
Voorzitter van de SER moet voor Balkenende in economisch moeilijke tijden de overlegeconomie gaande houden. Wijffels (60) hield met zijn bestuurlijke prestige het CDA op de kaart tijdens de paarse kabinetten. Wegbereider van essentiële compromissen voor het kabinet-Balkenende: het zorgstelsel en de WAO-aanpak. Wijffels ontwikkelt zich als milieuactivist binnen het CDA. Hij uitte onlangs al bij voorbaat kritiek op de autogezinde politiek van het nieuwe kabinet.

Luuk Kroon: Chef-defensiestaf
Is de hoogste militaire adviseur van het kabinet. Luitenant-admiraal Kroon (59) is commandant geweest op een mijnenveger. Dat verklaart wellicht zijn voorzichtige manier van opereren rond het Plein en het Binnenhof. Zal binnen afzienbare tijd aftreden en worden opgevolgd door – hoogstwaarschijnlijk – luchtmachtgeneraal Dick Berlijn.

Ruud Stiemer: Dominee
Predikant van Balkenende in de Samen-op-Wegkerk te Capelle-Oostgaarde. Hij is al jarenlang CDA-lid, maar pas de laatste tijd bezoekt hij trouw de partijraden. ‘Dan zoek ik hem op in de massa en praten we even bij. Hij vraagt altijd hoe het in onze gemeente gaat. Hij heeft een luisterend oor. Dat blijkt ook als hij tijdens het koffie-uurtje na de dienst met mensen in gesprek raakt.’ Onlangs vertelde Balkenende in de CDA-fractie over de preek die Stiemer had gehouden. ‘Hij is open in wat hem raakt,’ weet Stiemer (37). Over concrete beleidsvraagstukken praat hij meestal niet met Balkenende. Hoewel? Stiemer is nu ook lid van het recent opgerichte CDA-Theologenberaad. ‘We proberen kamerleden meer bezinning te geven. De politiek is nu eenmaal vluchtig. Het kan geen kwaad de C van het CDA extra profiel te geven.’

Hans van Mierlo: Minister van Staat
Nam in 1998, na ruim drie decennia in de landspolitiek te hebben verkeerd, afscheid van het Binnenhof. De grondlegger van D66 Van Mierlo (70) werd kort daarna benoemd tot minister van Staat. Is ook Nederlands afgevaardigde bij de Europese Conventie.

Mat Herben: LPF-leider
Heeft zich als onervaren politicus staande gehouden tijdens de formatie. Is nog niet bezweken onder de zware publicitaire druk. Herben (48) heeft zich gekwalificeerd voor een sleutelrol in de coalitie. In ruil hiervoor sleepte de fractievoorzitter zijn protestpartij stilletjes naar het politieke midden. De LPF komt nu nogal krachteloos over en raakt verwikkeld in intern gekonkel. Mogelijk wordt Herben de komende jaren overvleugeld door een van de LPF-bewindslieden. Zijn droom is een ministerspost op Defensie, maar voor de partij is het beter dat hij fractieleider blijft. Een krant schreef over de voormalige defensieambtenaar: ‘Hij lijkt in niets op Fortuyn; hij lijkt in alles op iemand die op Fortuyn heeft gestemd.’

Hans de Boer: Voorzitter MKB-Nederland
Werd genoemd als kandidaat-minister voor de LPF. Maar de onverschrokken voorzitter van het Midden- en Kleinbedrijf liet Balkenende meteen weten alleen namens het CDA zitting te willen nemen in het kabinet. De Boer (45) sprak zijn eerste advies aan beoogd premier Jan Peter Balkenende al uit: ‘Laat de Sociaal-Economische Raad nagaan hoe de arbeidsproductiviteit omhoog kan.’

Joop Wijn: CDA-belofte
Moet als een van de dertigers in het CDA mee naar het kabinet. Balkenendes opvolger in de CDA-fractie als financieel woordvoerder. Het CDA prijst zich gelukkig met zijn ‘Wouter Bos-achtige uitstraling’. Wijn (33) werkte eerder bij een bank als risicokapitalist. Ook in de politiek geldt hij als iemand met lef.

Guido van Woerkom: Baas ANWB
Lag hevig overhoop met de PvdA-ministers in het paarse kabinet, maar kan zich nu verheugen op een goede verstandhouding met de nieuwe premier. Balkenende werkte ooit als hulpje in de Opel-garage van Kapelle en is nog altijd bezeten van auto’s. De VVD’er Van Woerkom (46) geldt in Den Haag als een van de krachtigste lobbyisten, sinds zijn organisatie met succes verzet bood tegen de plannen voor het rekeningrijden van PvdA-minister Tineke Netelenbos. Ook Balkenende wil niks van rekeningrijden weten: ‘Eerst bewegen, dan beprijzen.’

Eitan Margalit: Ambassadeur Israël
Was een van de eerste diplomaten die contact legden met Balkenende nadat deze het CDA-leiderschap op zich had genomen. Jurist en politicoloog Margalit (58) zei onlangs dat hij zich moet verweren tegen kritiek op Israël, maar voegde daarin een kennelijke verwijzing naar de pro-Israëlische Balkenende aan toe: ‘Er zijn genoeg niet-joden met voldoende persoonlijke integriteit en morele waarden om hun objectiviteit te bewaren en zich niet te laten beïnvloeden door de demagogische oordelen die er over ons in omloop zijn.’

Thom de Bruijn: Ambassadeur
Wordt eind dit jaar de permanente vertegenwoordiger bij de Europese Unie. Die is per definitie een vertrouweling voor de premier. Hij treft de voorbereidingen voor de Europese topconferenties waaraan Balkenende deelneemt. De Bruijn (53) is D66-angehaucht, maar geen lid van die partij.

Marja van Bijsterveld: Kandidaat-voorzitter
Geldt in de strijd om het voorzitterschap als de ‘linkse’ kandidaat. Burgemeester van Schipluiden – enige tijd was zij (40)de jongste burgemeester van het land – en vooral bekend als leider van het CDA-Vrouwenberaad. Voormalig wethouder te Almere.

Clifford Sobel: Ambassadeur Amerika
Zag de verkiezingszege van Balkenende aankomen en legde vroegtijdig contact. De voormalige internetondernemer Sobel (52) voerde de afgelopen maanden een geslaagde lobby voor het JSF-project. In de Republikeinse Partij was hij actief in de Joodse Coalitie.

Maria van der Hoeven: Nummer 2 CDA
Liet zich tijdens de CDA-crisis van oktober niet meteen terzijde schuiven. De nummer twee van het CDA zag tijdig in dat Balkenende de nieuwe partijleider werd. Ambitieus en charmant. Als bewindsvrouwe kan Van der Hoeven (52) een Thatcher-achtig imago verwerven.

Betsy Dijk-Ligtenbarg: Secretaresse
Is al vijftien jaar de secretaresse van de minister-president. Na haar werk onder Lubbers en Kok begint zij nu aan haar derde premier. Niemand belt met de regeringsleider zonder door Betsy Dijk (50) te zijn doorverbonden. Niemand bezoekt het Torentje zonder haar te passeren. ‘Ze is haar gewicht in goud waard,’ zei Ria Lubbers ooit. ‘Zonder haar waren we nog niet jarig geweest.’ Zelfs voor een echtgenote is het niet makkelijk om door te dringen tot de premier. Betsy Dijk voelde haarfijn aan wanneer ze Ria Lubbers kon afschepen en wanneer een acute huwelijkscrisis dreigde. In dat laatste geval werd Ria doorverbonden. Ook de kinderen van Lubbers vroegen via Betsy Dijk belet. Soms boekte ze hen onder de naam ‘de heer Jansen VNO’ in de agenda. Lubbers schrok wanneer plotseling zijn zoons in de werkkamer verschenen. Sterfgeval in de familie? Nee, ze kwamen alleen maar geld vragen.

Frank Majoor: Topambtenaar
Gaat altijd met CDA’er Jaap de Hoop Scheffer hardlopen in de Scheveningse duinen. Majoor (58), secretaris-generaal op het ministerie van Buitenlandse Zaken – van wie niet bekend is of hij lid is van het CDA dan wel van de VVD – staat bekend om zijn diplomatieke creativiteit.

Paul Rosenmöller: GroenLinks-leider
Was de echte oppositieleider tegen Paars. Voert hij straks ook de strijd aan tegen het centrum-rechtse kabinet? Hij stelde een oppositieakkoord voor, opdat GroenLinks, PvdA, SP en D66 schouder aan schouder kunnen optrekken. Rosenmöller (46) voelde zich tijdens Paars regelmatig bedrogen door het CDA. Het kwam nooit tot één lijn tegen Paars.

Ank Bijleveld: Program-opsteller
Burgemeester van Hof van Twente en een van de opstellers van het CDA-verkiezingsprogramma. Was van 1989 tot 2001 CDA-kamerlid. Bijleveld (40) is deskundige op het terrein van WAO en Ziektewet. Zij vormt een bruggetje van het CDA naar GroenLinks.

Herman Tjeenk Willink: Vice-voorzitter Raad van State
Heeft een hekel aan de term ‘onderkoning’. De vice-voorzitter van de Raad van State was deze keer eens niet kabinetsinformateur. Lid van de PvdA en voormalige vertrouweling van Joop den Uyl. Tjeenk Willink (60) heeft in de jaren 1977-1982 echter ook CDA-premier Dries van Agt bijgestaan. De Raad van State levert commentaar op alle wetsontwerpen, inclusief de begroting.

Bert Bakker: Kamerlid
Is manusje van alles in de D66-fractie, waarvan hij vice-voorzitter is. Staat zeer kritisch tegenover het CDA en het ‘maatschappelijk middenveld’. Bakker (43) heeft de helft van zijn leven op en rond het Binnenhof doorgebracht. Hij is nu voorzitter van de Parlementaire Enquêtecommissie Srebrenica. De commissie zal later dit jaar hoorzittingen houden en een rapport uitbrengen. Het kabinet-Balkenende is dan formeel verantwoordelijk voor fouten van eerdere kabinetten tijdens en na de val van de moslimenclave.

Herman Froger: Ambassadeur
Als ambassadeur in Israël de vertrouwensman van Balkenende voor de Midden-Oosten-problematiek en het onderhouden van de speciale relatie met Israël. Voormalig secretaris van koningin Beatrix. De katholiek Froger (61) wordt in de wandelgangen aangeduid als CDA’er. Eerder ambassadeur in Zuid-Afrika.

Hans Hoogervorst: Financieel specialist VVD
Is met zijn 46 jaar even oud als Balkenende, maar zal in de coalitie de spreekbuis zijn van de rechtervleugel van de VVD. De meningen zullen botsen op het punt van de WAO, waar de financieel specialist Hoogervorst een veel strenger beleid verlangt dan Balkenende.

Harm Bruins Slot: Topambtenaar
Hoogste ambtenaar op Onderwijs stamt uit een oude anti-revolutionaire familie. Bruins Slot (53) was burgemeester in vele plaatsen, totdat hij vier jaar geleden overstapte naar het ‘onderwijsveld’.

Frits Bolkestein: Europees Commissaris
Mag als Europees Commissaris elke onderraad Europese Zaken van het kabinet bijwonen. Bolkestein (69) maakte daar onder Kok spaarzaam gebruik van. De voormalige VVD-leider zal Balkenende wel ontmoeten tijdens de Europese topconferenties. Ook houdt hij in de Europese Commissie op discrete wijze de Nederlandse belangen in de gaten.

Frank Kerckhaert: Partijactivist
Burgemeester van Hengelo (51). Actief achter de schermen van het CDA, onder meer bij de selectie van kandidaten voor het voorzitterschap.

Niek-Jan van Kesteren: Werkgeversbaas
Directeur van werkgeversorganisatie VNO-NCW. CDA-lid. Succesvol in de anti-lobby: tegen betaald zorgverlof en rekeningrijden. VNO-NCW wil vrede met de vakbonden, en dus geen rabiaat rechts beleid. Van Kesteren (59) zal het ‘sociale gezicht’ van het kabinet-Balkenende steunen.

Huibert-Jan Goudriaan: Garagist
Garagist te Capelle aan den IJssel levert Balkenende materiaal voor de politieke gedachtevorming. Balkenende verwerkt dat in toespraken. Hij citeert Goudriaan (57) graag op het punt van de misdaadbestrijding. In een congresrede vertelde Balkenende gedetailleerd over een recente showroomkraak. ‘Als hij zijn auto brengt voor een beurt, blijft hij altijd wachten,’ vertelt Goudriaan. ‘Hij trekt zich met z’n papieren en telefoon terug in het spreekkamertje. Ik breng hem koffie en we raken in gesprek. Hij wil altijd weten hoe het gaat met de autoverkoop, want dat is een graadmeter voor de stand van de economie. Hij toont een brede interesse en weet hoe het eraan toe gaat in het bedrijfsleven.’ Het is misschien ongunstig dat Balkenende tegenwoordig over een dienstauto met chauffeur beschikt. Of, zoals Goudriaan het zegt: ‘Hij komt nu minder vaak voor een beurt. Zijn Volvo maakt te weinig kilometers.’

Nout Wellink: Bankpresident
Balkenendes grote voorbeeld in de politiek was Jelle Zijlstra. Alleen daarom al heeft diens verre opvolger als president van De Nederlandsche Bank grote invloed op de nieuwe premier. De CDA’er Wellink (58) is ook kroonlid van de Sociaal-economische Raad (SER). In de teksten die Jan Peter Balkenende de afgelopen jaren uitsprak als financieel woordvoerder van het CDA, klonk volop Wellinks ongerustheid over de inflatie door. Beiden bepleiten een hogere prioriteit voor sanering van de nationale schuld boven verlaging van de belastingen.

Wim Deetman: Burgemeester
Is als burgemeester van Den Haag de belangrijkste CDA’er in de lokale politiek. Deetman (57) behoort tot de oude garde van CDA-ministers die niet terugkeren op het Binnenhof, maar wel telefonisch worden geraadpleegd. Hij adviseerde Balkenende na de verkiezingszege om geen premier te worden, maar omwille van de ideologische herkenbaarheid fractieleider te blijven. Deze wijze raad verdween in de prullenmand.

Ernst Hirsch Ballin: Vertrouwensman
Voormalig baas van Balkenende bij het Wetenschappelijk Instituut van het CDA. Hirsch Ballin (51), ex-minister van Justitie in het kabinet Lubbers-III en nu lid van de Raad van State, is nog altijd een vertrouwensman voor Balkenende.

Marijke Vos: Kamerlid
Is voorzitter van de Parlementaire Enquête naar de bouwfraude. Deze zomer vinden de openbare verhoren plaats. Als de voortekenen niet bedriegen, legt de enquête van Vos (45, GroenLinks) smeergeldpraktijken in de weg- en waterbouw bloot. Het kabinet moet zich dan verdedigen tegen de kritiek op de paarse bewindslieden.

Henk Dijkgraaf: Shell-baas
De president-directeur van Shell Nederland onderhoudt een prima relatie met Balkenende sinds deze het CDA-leiderschap op zich nam. Dijkgraaf (55) kent het lobbywerk in Den Haag, vooral uit de tijd dat hij als directeur van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) onderhandelde over boringen in de Waddenzee. Dit komt ook de komende jaren aan de orde: VVD en LPF willen gasboringen in het natuurgebied toestaan, het CDA twijfelt. De hoogste baas van Shell Nederland heeft over het algemeen direct toegang tot het Torentje.

Karel Noordzij: Ex-baas NS
Is de bekendste CDA’er in de wereld van verkeer en vervoer. Probeerde een halfjaar lang orde op zaken te stellen bij de Nederlandse Spoorwegen en oogstte in die rol veel lof. Noordzij (55) is een gematigd bestuurder die het compromis met de vakbonden niet schuwt. Groot netwerk in Den Haag en prins Carnaval van Den Bosch.

Jan Marijnissen: SP-leider
Staat met zijn SP minder ver af van Balkenendes CDA dan vaak wordt verondersteld. Raakvlakken zijn het gemeenschapsdenken en de kritiek op het multiculturele ideaalbeeld. De katholiek opgegroeide Marijnissen (49) wees kort na de verkiezingen een coalitie CDA-LPF-SP niet meteen van de hand. Op sociaal gebied zal hij het kabinet scherp de maat nemen.

Jeltje van Nieuwenhoven: PvdA-leider a.i.
Is haar rol niet zeker als oppositieleider tegen het kabinet-Balkenende. Mogelijk wijst de PvdA al deze zomer Wouter Bos aan als nieuwe fractievoorzitter. Van Nieuwenhoven (59) kent de fijne kneepjes van het debat, maar is minder doorkneed in de economische en financiële beleidsvarianten. Ze zal proberen de onbeholpen kant van Balkenende bloot te leggen. Terwijl de premier juist ‘smoel’ kan tonen als de oppositieleider op inhoudelijke punten fel tegen hem van leer trekt.

Bianca Hoogendijk: Echtgenote
Docente arbeidsrecht in Rotterdam. In de jaren tachtig was ze medewerkster van de CDA-fractie. Via een partijcommissie ontmoette ze begin jaren negentig Jan Peter. Zij trouwden in 1996, maar bleven tot 1998 apart wonen. Sinds de geboorte van dochter Amélie in 1999 hebben ze een tweekapper in een nieuwbouwwijk in Capelle aan den IJssel. Bianca Hoogendijk (42) promoveerde datzelfde jaar tot doctor in de rechtsgeleerdheid op een studie naar een politiek gevoelig onderwerp: de privatisering van de Ziektewet en de WAO. De tiende stelling uit de dissertatie luidde: ‘Bij het schrijven van een proefschrift verbleekt een zware bevalling.’ Omdat ze het niet eens was met een CDA-voorstel om arbeidsongeschikten aan het werk te krijgen, deponeerde ze haar proefschrift daags na de verkiezingen bij de CDA-fractie. De aanstaande first lady bewees daarmee dat ze actief meedenkt. Maar toen Balkenende het CDA-leiderschap op zich nam, moest Bianca dat via de televisie vernemen