Student van MBA Rotterdam School of Management krijgt MBA-bul
Een MBA kan goed zijn voor je loopbaan, maar de verwachtingen zijn soms te hooggespannen. Hoe bepaal je of je een MBA nodig hebt, en welke het beste aansluit bij je carrière?
Een MBA op het cv is tegenwoordig geen uitzondering meer. Business schools waar je het certificaat Master of Business Administration kunt bemachtigen, doken de afgelopen jaren overal op. In 1996 telde Nederland nog maar zeventien MBA’s, in 2003 waren het er al veertig.
Aangeboden door universiteiten, hogescholen en particuliere instituten die zijn gelieerd aan buitenlandse universiteiten. Dus denken competitief ingestelde talenten al gauw: zonder MBA-opleiding loop je achter bij de concurrenten.
Duur
Wie kiest voor een MBA, moet wel weten wat hij ermee wil bereiken. De opleiding is duur en intensief. Aanmelding en selectie vergen veel voorbereiding. En de toekomstige MBA’er moet weten welke kant hij op wil; de programma’s verschillen nogal qua inhoud en niveau.
Levert de MBA-titel alleen maar status op of hebben gediplomeerden er ook concreet profijt van? ‘Een MBA op je cv helpt starters een goede baan te bemachtigen,’ zegt Sikko Onnes, headhunter voor executives bij headhuntersbureau Egon Zehnder in Amsterdam.
‘Jonge krachten hebben weinig werkervaring. Zeker een diploma van een top-MBA als het Massachusetts Institute of Technology (MIT), Harvard of Yale geeft dan een goede indruk van je capaciteiten.’
Frisse blik
En Mike Page, decaan en directeur van de RSMFoundation van de Rotterdam School of Management, zegt: ‘Wij helpen studenten bij de ontwikkeling van een frisse blik op de markt. Ze leren hoe ze organisaties kunnen verbeteren.’
MBA’ers komen onder meer terecht in financiële functies, marketing, algemeen en personeelsmanagement. Ze duiken op in de ict, accountancy en logistiek.
‘Maar ook publieke instellingen, zoals ziekenhuizen die klantgericht moeten werken, zoeken MBA’ers,’ zegt Pieter Cortenbach van werving- en selectiebureau Human Capital Group. ‘Of neem de NS, daarvoor heb ik recent nog een bestuurskundige geworven. Hij deed de deeltijds MBA aan de Rotterdam School of Management.’
Welke MBA is goed?
Hoe beoordeel je de waarde van een MBA voor je loopbaan? Simpel gesteld: hoe hoger een business school scoort op internationale ranglijsten als die van de Financial Times en The Economist, hoe meer deze waard is op je cv.
Veel chique consultancykantoren vinden elke MBA prima, zolang deze maar voorkomt in de top van een toonaangevende ranglijst.
Specialisatie
Een MBA uitkiezen voor specifieke expertise kan ook. Want sommige werkgevers rekruteren jonge aanwas bij een business school vanwege de specialisatie, die vooral zichtbaar is in de keuzevakken.
Zo blinkt de Amerikaanse business school Kellogg uit in marketing. Dat is mede te danken aan hoogleraar Philip Kotler, die er doceert en wereldwijd wordt geprezen als goeroe.
Investeringsbanken als Merryll Lynch en Goldman Sachs slaan onder meer de London Business School hoog aan, schrijft George Bickerstaffe in zijn veelgebruikte gids Which MBA?. Bedrijven met functies in logistiek en operationeel management rekruteren hun mensen graag bij technische universiteiten, zoals het Massachusetts Institute of Technology (MIT).
Nederlandse MBA's
In Nederland voeren drie MBA’s de ranglijsten aan voor voltijds opleidingen. Dat zijn de Rotterdam School of Management (RSM) van de Erasmus Universiteit, de Universiteit Nyenrode in Breukelen en de NIMBAS Graduate School of Management in Utrecht. Deze opleidingen staan in de internationale rankings van Financial Times en The Economist (zie ‘De beste rankings’ op pagina 52).
De TIAS Business School van de Universiteit van Tilburg en de Technische Universiteit Eindhoven scoort internationaal hoog met Executive MBA’s (zie ook ‘Welke MBA past bij mij?’ op pagina 42).
Eigen accenten
De business schools leggen elk hun eigen accenten. RSM claimt expertise op het gebied van kritisch denken en de ontwikkeling van managers om effectief leiding te geven, te beslissen en besluiten door te voeren.
Nyenrode afficheert zich met ondernemerschap en de persoonlijke ontwikkeling van toekomstige managers. Jack van der Veen, programmadirecteur van Nyenrode: ‘Wij maken studenten bewust van hun optreden, van hoe ze overkomen.’
NIMBAS heeft een speciaal programma voor de integriteit van ondernemingsbestuur en maatschappelijke verantwoordelijkheid. TIAS profileert zich met de vernieuwende wetenschappelijke kennis van de universiteiten van Tilburg en Eindhoven. Programmadirecteur Bie de Graeve: ‘Die kennis vertalen we ook naar de praktijk. Studenten leren door het uitvoeren van projecten in bedrijven.’
Zware selectie
Welke MBA-opleiding de voorkeur heeft, hangt af van de behoefte van de individuele kandidaat én van de aanwezige vakkennis op de business school. Wie eenmaal een keuze heeft gemaakt, moet zich voorbereiden op een stevige selectieronde.
Hoe meer bekendheid de MBA geniet, hoe moeilijker het is om er een plaats te bemachtigen. Zo wordt op de voltijds opleiding van de RSM slechts een op de vijf kandidaten toegelaten. Bij de London Business School komt slechts een op de zeven studenten binnen.
Bij INSEAD in het Franse Fontainebleau weet een op de vier kandidaten een plaats te bemachtigen. RSM krijgt veel verzoeken voor een gesprek. ‘Ik nodig ongeveer 350 studenten per jaar uit,’ zegt decaan Page.
Hoe wordt er geselecteerd?
Studenten die de selectie door willen komen, moeten diverse opdrachten uitvoeren. Zo moet iedere aspirant-MBA’er een soort assessment en de zogeheten GMAT (spreek uit: djie-met) doorlopen. Een GMAT is een in Amerika ontwikkelde test waarin maximaal 800 punten kunnen worden gescoord.
De meeste MBA’s stellen een minimumscore als eis. Nyenrode hanteert een ondergrens van 550 punten, RSM eist minimaal 640 punten.
Daarnaast moet de student goed kunnen motiveren waarom hij een MBA wil doen, en waarom hij voor deze opleiding heeft gekozen. Meestal moeten kandidaten essays insturen over hun drijfveren, prestaties en ambities voor de toekomst.
Tot slot: het live gesprek
Soms wordt er ook gevraagd om aanbevelingsbrieven van docenten en werkgevers, die kunnen vertellen dat de student leiderschapspotentie heeft. Een selectiecommissie bepaalt in een persoonlijk gesprek uiteindelijk of de kandidaat geschikt is.
Bij de minder prestigieuze MBA’s is toelating eenvoudiger. Daar duurt een selectieprocedure korter en is het schrijven van essays en het afleggen van een GMAT niet nodig.
Bij de business school Avans+ in Breda (voorheen Hogeschool Brabant Bedrijfsopleidingen) is er een persoonlijk ontwikkeladvies, gebaseerd op assessments. Commercieel directeur van de business school Jan Kees van Dijk: 'De meeste kandidaten met een bachelorgraad en relevante werkervaring op zak worden toegelaten.'
Soms betaalt de baas
De kosten voor een MBA kunnen flink oplopen. De prijzen variëren van 64.000 euro voor een voltijds opleiding MBA aan het Franse INSEAD tot 8.500 euro voor een schriftelijke MBA van het LOI.
Hoe moet je dat financieren? Zelf betalen of geld lenen bij de bank is een optie. Ook stellen veel business schools beurzen beschikbaar voor studenten. Een andere mogelijkheid is de werkgever mee te laten betalen.
Dat laatste komt geregeld voor. Bij RSM krijgt 70 procent van de deeltijds studenten een bijdrage van de baas. Het beleid verschilt per organisatie. Sommige bedrijven laten werknemers een vol jaar in het buitenland studeren.
BCG is gul
Bij The Boston Consulting Group (BCG) in Baarn heeft 95 procent van de consultants een MBA gevolgd, zegt recruiting director Allard Creyghton. Zelf koos hij in het verleden voor het Franse INSEAD.
Daarmee voldeed hij aan de eis die BCG stelt: de school moet hoog scoren op internationale ranglijsten. Parttime studeren komt niet voor bij BCG, zegt Creyghton. ‘Dat zou ook niet kunnen. Daarvoor is een baan als consultant te druk en de opleiding te veeleisend.’
BCG betaalt het collegegeld plus het levensonderhoud, een bedrag conform de richtlijn die de scholen geven. Het salaris wordt opgeschort tot de werknemers na de opleiding terugkeren naar hun dagelijkse baan.
Deeltijd MBA's
Andere bedrijven betalen alleen mee aan deeltijdprogramma’s. Bij chemieconcern DSM in Heerlen mogen jaarlijks zo’n tien werknemers een deeltijds MBA doen. ‘We hebben hier niet de tijd om iemand 40 uur per week op strategie te laten studeren,’ zegt Bas van Buijtenen, directeur werving en selectie bij DSM.
Het bedrijf betaalt een deel van de kosten. Hoeveel verschilt per medewerker. Voorwaarde is dat de werknemer heeft laten zien dat hij beschikt over leidinggevende capaciteiten.
Van Buijtenen: ‘Hij moet ondernemend zijn, collega’s motiveren en beoogde resultaten afleveren. Zoals een technisch medewerker die op eigen initiatief productieprocessen goedkoper maakt.’
Zelf betalen
Wil de baas niet meebetalen of is er geen beurs, dan is zelf investeren niet zonder risico. De investering wordt niet altijd snel terugverdiend met een hoger salaris na afstuderen. Zo trof de laagconjunctuur in 2003 ook de lonen van MBA’ers.
Gemiddeld waren hun salarissen in 2003 wereldwijd 5.000 dollar (circa 4.175 euro) lager dan in 2002, zo blijkt uit onderzoek van The Economist Intelligence Unit. De oorzaak is dat de traditionele ‘afnemers’, zoals consultancykantoren en investeringsbanken, minder personeel wierven. MBA’ers moesten dus wel uitwijken naar bedrijfstakken die minder geld opleveren.
Goede investering?
Een MBA-opleiding staat goed op het cv, je doet er kennis op en boort een nieuw netwerk aan. Ondanks de financiële risico’s is het voor veel studenten meestal een goede investering.
Gelukkig maar, want zo’n 80 procent van de voltijds studenten aan de RSM betaalt het collegegeld zelf, aldus decaan Mike Page.
Maar een MBA biedt niet per definitie garantie op een spetterende carrière. ‘Managementvaardigheden leer je niet op een MBA,’ zegt headhunter Sikko Onnes van Egon Zehnder. ‘Op topniveau draait kwaliteit niet alleen om kennis.
Na je veertigste
Wat vooral telt, is of je deze effectief kunt toepassen. Daarbij wordt opleiding minder relevant naarmate werkervaring toeneemt. Onnes: ‘Na je veertigste maakt opleiding niks meer uit. In het bedrijfsleven, maar ook elders, draait het om prestaties.’
Door Lucette Mascini
Dit artikel verscheen eerder in Thema Carrière, een uitgave van weekblad Elsevier