Hoe overleef je je jaarcontract?

Wees sociaal. Collega's waarderen een praatje bij de koffieautomaat.

Gaat het beter met de economie, geven werkgevers alleen nog tijdelijke contracten. een paar strategieën voor gestreste starters: ‘Toon initiatief. je bent zelf verantwoordelijk voor je loopbaan.’

Ze werken vaak langer door, maar klagen nooit. Ze doen er alles aan om in de smaak te vallen bij collega’s. Als er over de toekomst wordt gesproken, kijken ze snel de andere kant op. Jaarcontractanten hebben het niet makkelijk.

Op de proef
Het is een lot dat bijna iedere starter treft: een tijdelijk contract. Werkgevers willen er zeker van zijn dat ze de juiste persoon voor de baan hebben, voor ze zich vastleggen. Vroeger kon een werknemer na een proeftijd van één of twee maanden opgelucht onderuitzakken.

Tegenwoordig is hij minstens één en soms zelfs de maximale drie jaar ‘op proef’. Voor het binnenhalen van een vaste aanstelling is het niet voldoende om die tijd braaf uit te zitten. Het vergt tact en de juiste strategie als je wilt blijven.

Kip zonder kop
Zelfs de meest onervaren werknemer weet dat hij in de eerste plaats zijn werk goed moet doen. En dus kruipt de jaarcontractant vaak direct na het welkomstpraatje van de baas weg achter zijn computer, om er na twaalf maanden noeste arbeid achter vandaan te komen.

Fout, zegt Michiel Kompier, hoogleraar arbeids- en organisatiepsychologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Regel 1: ga niet als een kip zonder kop aan het werk. Zoek eerst uit wat er het komende jaar precies van je wordt verwacht. Kompier: ‘Een duidelijke taakomschrijving is onderdeel van het personeelsbeleid, maar vaak blijft een werknemer met vragen zitten. Wie die niet durft te stellen, kan de doelstellingen onmogelijk halen.’

Missers
Van een nieuwkomer wordt niet verwacht dat hij meteen volledig meedraait. Profiteer daarvan door vragen te stellen en risico’s te nemen. ‘Wees niet bang voor missers. Iedereen weet dat je nog moet leren,’ zegt Marlies de Vette, assistent werving bij Unilever.

Ze werkt sinds anderhalf jaar bij het voedings- en wasmiddelenbedrijf. Inmiddels heeft ze een vast contract. ‘Angst voor kritiek is onnodig. Wat je in het begin verkeerd doet, heeft echt geen gevolgen voor de toekomst,’ voegt ze eraan toe.

Kompier gaat nog een stap verder. Kritiek krijgen is volgens de hoogleraar belangrijk voor je ontwikkeling. ‘Vraag regelmatig feedback,’ adviseert hij. ‘Dan kun je tussentijds bijsturen.’ Wie serieuze opstartproblemen heeft, kan bij grotere bedrijven als Unilever om een persoonlijke coach vragen. Dat is niet overal de gewoonte. Informeer eerst voorzichtig bij collega’s of dit niet de genadeslag is voor je contract.

Wees subtiel
De kersverse werknemer die nooit achter zijn computer vandaan komt, is op meer fronten in het nadeel. Zijn baas heeft zo geen idee wat hij nou precies uitspookt. ‘In volkomen isolement hard werken heeft geen zin,’ zegt Kompier. Net als vroeger op school is het zaak op gezette tijden je vinger op te steken en iets zinnigs te roepen.

Ook kan het geen kwaad je werkgever erop te attenderen dat je een opdracht goed hebt afgerond. ‘Het is soms moeilijk om binnen een jaar te bepalen of iemand zijn werk goed doet,’ bevestigt Hein Knaapen, directeur personeelszaken bij KPN. Let op: subtiliteit is geboden, niemand houdt van _opscheppers en hielenlikkers.

Sociaal zijn met collega's
Collega’s waarderen het als je af en toe een praatje maakt bij de koffieautomaat of meehelpt bij het organiseren van een bedrijfsuitje.

Dat is zeker geen tijdverspilling. Op die manier bouw je alvast een netwerk op. Ook blijf je op de hoogte van de laatste bedrijfsroddels. Ligt de baas in scheiding? Geen handig moment om hem feedback te vragen. Is een collega van plan ontslag te nemen? Tijd om eens te informeren naar doorgroeimogelijkheden.

Te gezellig
Wees voorzichtig met al te intieme informatie over je privéleven. Het kan tegen je worden gebruikt. De ene dag sta je nog gezellig samen te borrelen, de volgende dag is het vechten om een bonus. Maar je helemaal afzijdig houden, kan ook niet.

‘Werk en privé gescheiden houden? Daar geloof ik niet in!’ zegt Corine Zegers, recruitmentmanager bij industrieel concern Stork. ‘Je hoeft collega’s niet uit te nodigen op je verjaardag, maar je brengt wel veel tijd samen door.’

Lef tonen
Schuchtere muisjes zullen zich moeten vermannen. Hoe eng het ook is om op de baas af te stappen, initiatief nemen staat hoog aangeschreven bij de meeste werkgevers. Vooral bij een groot bedrijf worden de kansen niet op een presenteerblaadje aangedragen.

'Je bent zelf verantwoordelijk voor je loopbaan,’ zegt Zegers. Met een afwachtende houding kom je in het begin nog wel weg, maar na een paar maanden moet de knop echt om.

Ja-knikkers
Zegers: ‘Laat zien dat je lef hebt. Stel je niet afhankelijk of ondergeschikt op. Bedrijven hebben geen behoefte aan ja-knikkers.’ En verdiep je in de bedrijfscultuur.

‘Stork is een nuchter, Hollands bedrijf, waar veel techneuten werken. Alleen als je duidelijke taal spreekt en goede argumenten hebt, wordt er naar je geluisterd,’ geeft Zegers als voorbeeld.

Zeker zijn van jezelf
Maar ook met de beste strategieën komt het eind van het jaarcontract een keer in zicht. Maak tijdig een afspraak met je baas, zodat je weet waar je aan toe bent. Enige zelfreflectie is op haar plaats.

Is dit het juiste bedrijf om je ambities bij waar te maken? Wees niet te onzeker over jezelf. Bedenk dat zelfs een jaarcontractant het tot directeur kan schoppen.

Dit artikel verscheen eerder in Thema Carrière, een uitgave van weekblad Elsevier