Hoe goed is uw gemeente?
In Elseviers jaarlijkse onderzoek 'De beste gemeenten' worden gemeenten aan de hand van 21 indicatoren met elkaar vergeleken. In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen worden vijf thema’s belicht, die de prestaties van gemeenten zichtbaar kunnen maken: woonlasten, dienstverlening, sociaal klimaat, economische ontwikkeling en veiligheid.
Hoe goed of slecht een gemeente scoort op een indicator, is te zien aan de toegekende plussen en minnen. De plussen en minnen zijn zo berekend dat telkens vijf groepen ontstaan: zeer goed (++), goed (+), gemiddeld (+/-), matig (-) en zeer matig (--).
Voor de prestaties op de beleidsterreinen sociaal klimaat, economie en veiligheid zijn de resultaten uit 'De beste gemeenten' zoals gepubliceerd in 2006 en 2009 vergeleken. Wanneer dit mogelijk was, zijn gegevens bijgewerkt of aangepast voor een betrouwbare vergelijking van de twee tijdstippen.
Grootste partij
De partij die tijdens de laatste gemeenteraadsverkiezingen de meeste stemmen kreeg, is de grootste partij. Voor de meeste gemeenten waren de laatste verkiezingen in 2006. Fusiegemeenten hadden in 2005 of op een later moment, na 2006, verkiezingen. De verkiezingsresultaten uit 2006 zijn afkomstig van de Kiesraad.
Elsevier inventariseerde waar de grootste partij vertegenwoordigd is met een wethouder in het college van burgemeester en wethouders. Als de grootste partij een wethouder heeft, wordt deze rood gekleurd in de tabel. Partijen die zwart staan afgedrukt, zijn na de winnende partij de grootste partij met een wethouder.
Woonlasten 2009
Het bedrag dat een meerpersoonshuishouden in 2009 gemiddeld betaalde aan onroerendezaakbelasting (ozb), reinigingsheffingen en rioolrecht, zoals berekend door het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO). Uitgangspunt is een woning met gemiddelde waarde voor de gemeente. Gemeenten die bij de 20 procent met de hoogste woonlasten horen, krijgen '- -' als beoordeling.
Verschil woonlasten 2006 – 2009
Het COELO berekende voor Elsevier de gemiddelde, jaarlijkse af- of toename van woonlasten tussen 2006 en 2009 in procenten. Hierbij is rekening gehouden met de inflatie. Gemeenten waar de woonlasten afnamen, krijgen '++' als beoordeling. Gemeenten waar de lasten jaarlijks 0 tot 1,5 procent toenamen krijgen een '+'. Gemeenten met 1,5 tot 3 procent stijging krijgen '+/-', met 3 tot 5 procent '-' en gemeenten met meer dan 5 procent krijgen '- -' als beoordeling.
Kwaliteit dienstverlening
Naast de woonlasten zijn gemeenten beoordeeld op de ontwikkeling van verschillende beleidsterreinen. Eén van de meest zichtbare terreinen voor inwoners is de dienstverlening van de gemeente. Het ministerie van Binnenlandse Zaken publiceerde eind 2009 een checklist met 40 maatregelen die gemeenten in 2010 ingevoerd moeten hebben.
De maatregelen hebben betrekking op zaken als het online maken van een afspraak voor een reisdocument, een verhuizing binnen de gemeente online doorgeven, via Mijnoverheid.nl toegang te hebben tot persoonlijke gegevens en minder administratieve rompslomp bij trouwen of het aanvragen van een vergunning.
Hoe meer maatregelen een gemeente heeft ingevoerd in vergelijking tot de rest, des te beter.
Ontwikkeling sociaal klimaat
Het verschil tussen de scores op de welstandsindex uit de onderzoeken 'De beste gemeenten' uit 2006 en 2009 vormen een indicator voor de ontwikkeling van het sociaal klimaat. De welstandsindex wordt gevormd uit de verhouding tussen hoge inkomens en uitkeringsgerechtigden. Hoe meer welstandigen en hoe minder uitkeringen, des te hoger de score.
Het percentage huishoudens met hoog inkomen is gebaseerd op de CBS-inkomensverdeling. De welvarendste 20 procent had in 2006 een besteedbaar inkomen van minimaal 41.600 euro. Het percentage uitkeringsgerechtigden is berekend op basis van het aantal inwoners tussen de 25 en 65 jaar dat in 2005 en 2008 een arbeidsongeschiktheidsuitkering of werkloosheidsuitkering ontving. Ook deze gegevens komen van het CBS.
Economische ontwikkeling
De economische positie van een gemeente in 2006 en 2009 is berekend door Bureau Louter. Gemeenten zijn beoordeeld op vier punten: a) het aantal banen per 1.000 inwoners, onderscheiden naar sector; b) structurele kenmerken als de voorraad bedrijventerreinen, het opleidingsniveau van de beroepsbevolking, het deel dat werkt, productiviteit en toegevoegde waarde; c) groei van werkgelegenheid en bedrijvigheid; d) overige indicatoren voor groei, zoals aantal starters, leegstand van kantoren en de uitgifte van bedrijventerreinen. Voor vrijwel alle indicatoren zijn scores berekend in verhouding tot het aantal inwoners tussen 15 en 65 jaar.
Ontwikkeling veiligheid
Resultaten op de punten 'verkeersveiligheid' en 'weinig misdaad' uit het beste gemeenten onderzoek zijn samengevoegd tot 'veiligheid'. De resultaten uit 2006 en 2009 zijn met elkaar vergeleken. Gemeenten die veiliger zijn geworden, krijgen een hogere score.
De Dienst Verkeer en Scheepvaart van Rijkswaterstaat verstrekte de aantallen geregistreerde ongevallen waarbij doden en gewonden vielen in 2006 en 2009. Ongevallen met licht letsel zijn buiten de berekening gehouden.
Het aantal aangiften van vermogensdelicten, vernieling, verstoring van de openbare orden en geweldpleging per 1.000 inwoners vormen de score op 'weinig misdaad'. Gebruikte gegevens komen van het CBS.
Prestatie gemeente
De scores op de vier verschillende beleidsterreinen zijn vergelijkbaar gemaakt, zodat het mogelijk is een totaaloordeel op de prestatie van de gemeente te berekenen. Extreem hoge of lage scores op een indicator, ten opzichte van andere gemeenten, krijgen een iets zwaarder of lichter gewicht in het eindoordeel.
De gegevens bestrijken ongeveer tweederde van de collegeperiode.