Een ontbijt met brood is onvervangbaar
Wie gezond wil leven, begint de dag met brood. Niet ontbijten maakt futloos en geeft concentratieproblemen. En snel even een drinkontbijtje nuttigen is ook geen goed alternatief.
Het ontbijt is de eerste maaltijd na een hele nacht en vaak een deel van de avond. Je lichaam is dan toe aan eten. Een goed ontbijt zet je darmen aan het werk en stimuleert daarmee de stoelgang. Een ontbijt levert bovendien de energie voor genoeg concentratievermogen op het werk of op school.
Geen nieuwe energie
Mensen die niet of nauwelijks ontbijten, krijgen in de loop van de voormiddag last van futloosheid en concentratiestoornissen. Ze voelen zich loom en hebben het gevoel dat ze nergens meer energie voor hebben. Dit is logisch, want als je om zes uur 's avonds je laatste maaltijd nuttigt en je pas rond het middaguur weer eet, dan is je lichaam achttien uur lang verstoken van energietoevoer.
Ontbijten is ook belangrijk om overgewicht te voorkomen. Als je niet ontbijt, dan schakelt je lichaam door het energietekort over op een tragere stofwisseling. Het heeft dan aan minder voeding voldoende. Als je later op de dag wél weer gaat eten, dan slaat het lichaam een groter gedeelte van het voedsel om in vet.
Snoep en snacks
Bovendien: wie niet ontbijt, compenseert dat vaak later op de dag met snoep en snacks. Die leveren meestal veel calorieën en relatief weinig vitamines en mineralen. Daarnaast eet je meer tijdens één maaltijd. Je lichaam kan deze grote hoeveelheid energie niet zo vlug verwerken en slaat de overtollige energie op als lichaamsvet.
Voor kinderen is ontbijten extra belangrijk. Door de groei en ontwikkeling van hun lichaam en hersenen hebben ze goede voeding nodig. Als ze niet ontbijten, kan dit leiden tot lichamelijke en psychische problemen en gedragsproblemen. Volgens een aantal onderzoeken zijn kinderen die regelmatig een ontbijt eten, minder vaak ziek en blijven ook minder vaak thuis van school.
Brood
Een gezond ontbijt bestaat in de eerste plaats uit (volkoren)brood of een ander volkoren graanproduct (zoals Brinta). Het Voedingscentrum adviseert zelfs om zes of zeven boterhammen per dag te eten. In veel landen komen ze hier gemakkelijk aan, doordat ze ook brood eten bij de warme maaltijd. Nederlanders doen dat meestal niet. Daardoor is het lastiger om voldoende voedingsvezels binnen te krijgen. Brood bij het ontbijt en eventueel tussendoor is dus een must.
Het gezondste brood is volkorenbrood. Volkorenbrood wordt gemaakt van hele graankorrels en is daarom het rijkst aan voedingsvezel, vitamines en mineralen. Niet al het donkergekleurde brood is trouwens volkoren. Als je het zeker wilt weten, let dan op het woord 'volkoren' op de verpakking of op het schapkaartje. Deze term is namelijk wettelijk beschermd.
Ontbijtvervangers
Ontbijtproducten als muesli, cruesli en drinkontbijt zijn geen goede vervangers van brood. Krokante muesli's bevatten volgens de Consumentenbond erg veel verzadigd vet en suiker. Van nature zit er zeven procent suiker in, fabrikanten vullen dat aan tot wel twintig procent. Ook aan ontbijtdranken mankeert nogal wat: ze bevatten te weinig vezels en te veel suikers. 'Geen enkel product volstaat als vervanger van de ouderwetse boterham,' aldus de bond.
Het Voedingscentrum adviseert thee, water of melk bij het ontbijt te drinken. Zuivel (zoals melk, karnemelk en kaas) is belangrijk vanwege het calciumgehalte. In een gemiddelde voeding zonder zuivel zit ongeveer 300-400 milligram calcium. Voor volwassenen wordt 1000-1200 milligram aanbevolen. Dit bereik je door drie glazen melk, drie schaaltjes melk(producten) of anderhalve plak kaas te eten per dag. Een beker melk bij het ontbijt of een plak kaas op het brood is dus een goede gewoonte. Maar let wel op het vetpercentage. Zuivel bevat veel verzadigd vet. Het is dus verstandig om voor magere of halfvolle producten te kiezen.
Broodbeleg
Brood besmeren met halvarine is gezond. Het bevat namelijk onverzadigde vetten, vitamine A en vitamine D. Daarnaast is het goed om erop te letten dat je brood besmeert met caloriearm broodbeleg, zoals 20+ of 30+-kaas, fricandeau, kipfilet, gebraden kalkoen, rosbief, ham, jam of appelstroop. Broodbeleg dat rijk is aan calorieën is bijvoorbeeld pindakaas, notenpasta en chocoladepasta.
De meeste mensen eten niet voldoende fruit per dag. Daarom kan het eten van een stuk fruit bij het ontbijt geen kwaad.
Door Maaike Tindemans