Hoe komt het dat wij niet zo oud worden als de Kerstman?
De Kerstman heeft het eeuwige leven, de meeste mensen helaas niet. Maar hoe komt dat eigenlijk?
Waarom hebben mensen niet het eeuwige leven of bereiken we op z'n minst niet de gezegende leeftijd van de Kerstman? Veroudering is geen biologische noodzaak, leert de natuur. De meeste bomen, als ze niet gekapt worden tenminste, overleven de mens by far. De oudste boom nadert de 5000 jaar, de oudste mens ter wereld ooit werd 122 jaar. Bomen leven langer, omdat ze slimmer zijn gebouwd. Ze kunnen complete organen vervangen bijvoorbeeld en hebben een minder kwetsbaar vatensysteem.
Telomeren
De mens is krakkemig en loopt in zijn leven voortdurend onherstelbare schade op. Door te ademen en buiten te lopen bijvoorbeeld. Neem zuurstof. De mens kan niet zonder, maar ons lichaam kan er niet goed mee overweg. In de cel blijven na de verbranding van zuurstof ongebonden zuurstofradicalen achter, die schade aanrichten aan onder meer DNA.
Bij veroudering lijken vooral de uiteinden van de welbekende DNA-slierten, de telomeren, een belangrijke rol te spelen. Zij waken voor DNA-schade tijdens de celdeling. Maar de telomeren raken sleets en worden bij elke deling telkens korter, tot ze opraken en de beschermende werking wegvalt.
Onsterfelijkheid
Nu ontdekten wetenschappers ook een enzym, genaamd telomerase, dat het korter worden van de telomeren tegen gaat. De deur naar onsterfelijkheid werd met die ontdekking even op een kier gezet. Maar de praktijk is nog mijlenver weg. Want telomerase verklaart om te beginnen maar een deel van het verouderingsproces. Verder bevordert telomerase ongecontroleerde, gevaarlijke celgroei, en daarmee kanker.
Ook de veroudering van het hormoonsysteem speelt een belangrijke rol bij de veroudering. Na het 40e jaar, zo heeft de natuur bedacht, is de mens wel zo'n beetje uitgebroed en dan slaat de veroudering vooral bij vrouwen genadeloos toe. Wanneer vrouwen door hun voorraad eicellen heen raken, breekt de menopauze aan met kwalen als opvliegers, uitdroging van de huid en neerslachtigheid. Ze worden extra vatbaar voor ziektes als hart- en vaatziekten en botontkalking.
Mannen
Mannen boffen op dit vlak wat meer. Bij hen gaat de hormonale teruggang veel geleidelijker. Vanaf het veertigste jaar daalt het testosterongehalte met ongeveer 1 procent per jaar. Zij zien na hun veertigste hun spiermassa en spierkracht wat afnemen. Het kortetermijngeheugen verslechtert iets en botontkalking neemt toe.
Terwijl de vrouw niet onder de overgang uitkomt, heeft de man zijn veroudering meer in eigen hand. Een kwestie van wat testosteron bijspuiten voor de eeuwige jeugd, zou je denken. Maar zo simpel ligt het niet. Zoals het er nu naar uitziet, lijkt het om een samenspel van factoren te gaan. Testosteron en leefstijl gaan hand in hand en werken wederzijds op elkaar in.
Goede vaten, een gezond gewicht en conditie, en de afwezigheid van ziektes helpen het testosteronniveau op peil houden. En dat goede testosteronniveau helpt op zijn beurt verouderingsklachten als botontkalking, spierzwakte en libidoverlies tegengaan. Niet testosteron alleen maakt mannen dus jeugdiger, maar het samenspel van testosteron en een gezonde leefstijl.
Door Annet Maseland