De hogesnelheidstrein tussen Amsterdam, Rotterdam en Breda raakt dit jaar steeds voller. NS HiSpeed berichtte vorige maand dat het aantal passagiers in de eerste helft van 2011 vervijfvoudigd is ten opzichte van een jaar eerder. Dat klinkt erg positief. Toch lijken deze cijfers mooier dan ze zijn.
Het stijgende aantal passagiers komt namelijk niet enkel doordat de Fyra opeens zo populair is geworden. De trein rijdt vaker, twee in plaats van één keer per uur en sinds april dit jaar doet de Fyra ook Breda aan. Beide veranderingen trokken extra reizigers, maar zorgden ook voor meer kosten. Andere reden is het lagere tarief dat reizigers betalen. In plaats van 7,20 euro toeslag bovenop een normaal treinkaartje, betalen mensen nu nog maar 2,70 euro. Het aantal reizigers neemt dus flink toe, maar zij betalen minder per rit.
De exploitant van de hogesnelheidslijn richting België en eigenaar van de Fyra-treinen, de High Speed Alliance, verdient weinig aan de hogesnelheidslijn terwijl de lijn ze veel geld kost. De samenwerkingsorganisatie van de NS (95 procent) en KLM (5 procent) maakt jaarlijks grote verliezen, vooral door het hoge concessiebedrag dat ze aan de overheid dienen te betalen, 166 miljoen euro in 2010.
Vorig jaar maakte het bedrijf een verlies van ruim 140 miljoen euro, na 151 miljoen in 2009. Daarom dreigt een faillissement. Minister Melanie Schultz (VVD) van Infrastructuur en Milieu wil dit voorkomen. De overheid krijgt namelijk nog honderden miljoenen van HSA en wil ook de concessievergoedingen die voor de komende jaren zijn afgesproken, niet mislopen. Ze denkt er over om de exploitatie van de hogesnelheidslijn richting België samen te voegen met die van de belangrijkste sporen in het land.
Zo zou de NS verliezen makkelijker kunnen uitsmeren. Wel zal dit plan op kritiek stuiten vanuit de politiek. Een gezamenlijke exploitatie zal namelijk niet zo’n hoge concessievergoeding meer opleveren. De overheid loopt dan dus geld mis. Ook willen andere vervoerders graag meedingen op beide trajecten. Als minister Schultz het de NS onderhands gunt, lijkt er sprake van oneerlijke concurrentie. Bovendien worden slechte prestaties van de NS zo beloond.
Kunnen treinen nog voller raken? De snelle treinen van het Italiaanse AnsaldoBreda, besteld in 2004, zijn nog steeds niet geleverd. Met die treinen kan 300 kilometer per uur gereden worden, tegenover 160 kilometer per uur nu, met veredelde intercity-treinen. Een woordvoerder van HSA vertelt dat de eerste snelle Italiaanse treinen eind dit jaar geleverd worden.
Als de treinen nog meer tijdswinst opleveren, gaan er misschien meer mensen met de trein. Nu blijven treinen ondanks gestegen reizigersaantallen namelijk nog angstvallig leeg. Net als de portemonnee van minister Schultz, die sinds de Fyra rondrijdt nog geen euro ontvangen heeft van HSA.