door
Robert Stiphout
24 feb 2010
Hugo de Groot Bron: Rijksmuseum
De twaalfde in de serie Erflaters: Hugo de Groot (1583-1655)
In Nederland is Hugo de Groot vooral bekend door zijn spectaculaire ontsnapping uit staatsgevangenis Slot Loevestein op 22 maart 1621. De wegens landverraad gevangengenomen De Groot werd in een boekenkist het slot uitgesmokkeld en nam de benen naar Frankrijk waar hij verder bouwde aan zijn internationale reputatie als briljant rechtsgeleerde.
Slimste
De Groot, ook bekend als Grotius, staat te boek als slimste Nederlander ooit. Als achtjarige schreef hij al gedichten in het Latijn en op elfjarige leeftijd werd hij toegelaten tot de Universiteit Leiden waar hij zich ontwikkelde tot een veelzijdig intellectueel. ‘Het wonder van Holland,’ noemde de Franse koning Hendrik IV Grotius toen deze nog maar vijftien jaar oud was.
Naast zijn advocatenpraktijk en later het ambt van openbaar aanklager schreef Hugo de Groot een groot aantal theologische, historische en vooral juridische verhandelingen. Voor een belangrijk deel dankt Nederland zijn reputatie als centrum van het internationale recht aan De Groot.
Toen de Verenigde Oostindische Compagnie hem in 1604 vroeg een rechtvaardiging te schrijven voor het kapen van Portugese schepen, schreef Grotius De jure praedae met daarin het hoofdstuk Mare liberum waarin hij stelt dat niemand eigenaar is van de open zee en dat handel op zee vrij is.
Volkenrecht
Na zijn ontsnapping uit Loevestein schreef Grotius in ballingschap zijn beroemdste werk: De jure belli ac pacis (Over het recht van oorlog en vrede) waarin hij de basis legde voor het huidige volkenrecht.
Hij schreef dat bij oorlog de mate van geweld in verhouding moet staan tot het doel, dat weer rechtvaardig moet zijn. Hoe actueel die stelling nog steeds is, bewees recent de commissie-Davids . In het rapport over de Nederlandse steun aan de oorlog in Irak stelde de commissie dat een volkenrechtelijk mandaat voor een inval in Irak goeddeels ontbrak.
Op 12 juni 2010 komt de Elsevier Speciale Editie Erflaters uit. Hierin staan portretten en biografieën van de Nederlanders die onze samenleving hebben vormgegeven. U kunt deze uitgave alvast bestellen.