door
Robert Stiphout
24 mrt 2010
Fokker in zijn Spin (Bron: Rijksmuseum)
De zestiende in de serie Erflaters: Anthony Fokker (1890-1939)
Anthony Fokker was te rusteloos en speels om zijn middelbare schoolopleiding af te maken. Toch zou hij uitgroeien tot ’s lands grootste vliegtuigbouwer.
Fokker, op 6 april 1890 geboren in Nederlands-Indië als zoon van koffieplanter Herman Fokker, bleek al jong een handige knutselaar. Hij experimenteerde met stoommachines, treinen en bouwde een eigen zeilboot.
Zonder ooit een vliegtuig te hebben gezien, knutselde hij een stuurmechanisme voor een vliegmachine in elkaar en nam hij proeven met papieren vliegtuigjes om te kijken hoe toestellen reageren op verschillende typen staarten en vleugels.
Spin
Zijn ouders stuurden hem naar het Duitse Salbach voor een opleiding autotechniek. De jonge Anthony koos liever voor vliegtuigbouw. In 1910 ontwierp hij zijn eerste vliegtuig: de ‘Spin’ waarmee hij beroemd werd door rondjes te vliegen rond de toren van de Grote Kerk in Haarlem.
In 1912 vestigde Fokker zich met geleend geld van zijn vader als vliegtuigbouwer in Duitsland. Het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 gaf het bedrijf een enorme impuls. Fokker bouwde duizenden toestellen voor de Duitse strijdkrachten. De vijand vreesde de gevechtskracht van de Fokker-toestellen waarvan de mitrailleur tussen de schoepen van een draaiende propellor door kon schieten.
Infectie
Na het einde van de oorlog in 1918 vestigde Fokker zich in Nederland waar hij de Nederlandsche Vliegtuigfabriek Fokker oprichtte. Hij maakte de overstap na de Verenigde Staten en eind jaren twintig mocht hij zich de grootste vliegtuigbouwer ter wereld noemen. Maar toen Amerikaanse vliegtuigbouwers begonnen met het bouwen van geheel metalen verkeersvliegtuigen verloor Fokker langzaam terrein.
Begin december 1939 werd hij in Amerika opgenomen in het ziekenhuis voor een operatie. Daar overleed hij op 23 december aan de gevolgen van een infectie. Hij werd 49.
Op 12 juni 2010 komt de Elsevier Speciale Editie Erflaters uit. Hierin staan portretten en biografieën van de Nederlanders die onze samenleving hebben vormgegeven. U kunt deze uitgave alvast bestellen.