De achttiende in de serie Alle Amerikaanse presidenten: Ulysses S. Grant(1869-1877)
De intocht van Ulysses Grant in Washington in de lente van 1864 is wel de meest succesvolle in de geschiedenis van de Amerikaanse politiek genoemd. Na een reeks van cruciale overwinningen in de Burgeroorlog was Grant naar de hoofdstad geroepen om tot luitenant-generaal te worden benoemd.
George Washington was tot dan de enige geweest die deze titel had mogen voeren. President Abraham Lincoln had generaal Grant, die in de wildernis ten koste van tienduizenden van zijn soldaten de republiek voor de ondergang had behoed, tot chef-staf benoemd.
Grant, te veel zuipend in zijn godverlaten kampementen, was zich bewust geweest dat in Amerika de politiek ook in tijden van oorlog gewoon doorgaat. ‘Die intocht was helemaal goed gedaan’, schrijft zijn biograaf William McFeely. ‘Grant stopte bij het Witte Huis, legde zijn bezoek af en vestigde bij iedereen de indruk dat het vanzelfsprekend zou zijn als hij daar zelf te eniger tijd zijn intrek zou nemen.
Hij bevestigde zijn militaire autoriteit en vestigde zijn naam als publieke persoonlijkheid. Zijn afbeelding stond op patriottische posters, de mensen hadden van zijn veldslagen in Tennessee en Mississippi gelezen’.
Twaalf ambachten
Deze episode toont dat meevechten in een oorlog voor de loopbaan van de man soms een uitkomst kan zijn. Een laatste kans zelfs. Want in de burgermaatschappij was Grant een faliekante mislukkeling gebleken.
In 1854 was hij met vrouw en kinderen gaan boeren in de buurt van St.Louis, maar redde het niet. Ook in de stad kon hij het hoofd niet boven water houden, toen het makelaarskantoor dat hij met een neef had opgezet, verliesgevend bleek.
Het baantje van hoofd publieke werken van zijn kiesdistrict ging naar een Nederlandse immigrant. In 1860 verhuisde Grant naar Galena in Illinois, waar hij de boekhouding deed in de lederwarenzaak van zijn vader.
In het licht van deze echecs en van zijn latere successen als veldheer, is het des te opmerkelijker dat Grant zich in zijn mémoires (die hem uit de schulden moesten helpen) eerder boer dan soldaat noemt. ‘Ik trok nooit zonder spijt ten strijde en ik keerde nooit zonder vreugde terug’.
Ulysses S. Grant, begenadigd paardenmenner
Vastgeklampt
Hiram Ulysses Grant (die tot een maand na zijn geboorte naamloos bleef) zag op 22 april 1822 het levenslicht in een tweekamerwoning te Point Pleasant aan de Ohio Rivier in de staat van die naam. Grant had een bijzonder gemak in de omgang met paarden. In 1844 mende hij een tweespan over een brug die onder water stond.
Zijn tegensputterende vriendin Julia Dent riep: ‘Wat er ook gebeurt, ik klamp me aan jou vast’. Toen ze de gevaarlijke plek heelhuids waren overgestoken, vroeg Grant: ‘Wat zou je er van denken om je voor de rest van het leven aan mij vast te klampen?’ Vier jaar later trouwden ze in St. Louis.
In Julia Dent had Grant een vrouw aan wie de schittering van het leven in het Witte Huis goed besteed zou zijn. Grant had zachte blauwe ogen, dunne lippen en lange delicate handen. Op veldtocht zorgde hij er voor dat zijn adjudanten hem nooit naakt zagen. Jagen op dieren vervulde hem met walging.
Door dit alles werd Grant door W.E. Woodward, een andere biograaf, zelfs voor een halve vrouw gehouden. Grant was bescheiden, gebruikte zelden gemene taal en had het land aan vieze grappen. Ogenschijnlijk geen man om de Burgeroorlog mee te winnen.
Oorlogsheld
Toch was hij dat wel degelijk. Nadat Grant met de grootste moeite weer was toegetreden tot het leger, steeg hij snel in rang en faam. In februari 1862 zorgde Grant door de verovering van Fort Donelson voor de eerste grote overwinning van de Noordelijken. Doordat hij onvoorwaardelijke overgave eiste van zijn tegenstander, generaal Simon Buckner, kreeg hij de bijnaam: Unconditional Surrender Grant.
Het grote talent van Grant was, aldus Woodward, zijn zelfbeheersing en standvastigheid. Hij raakte nooit in paniek, hij kon elke onvoorziene omstandigheid aan, ook als die was veroorzaakt door blunder van hemzelf.
Grants overwinning bij Vicksburg (juli 1863) maakte hem tot een held. Op 9 april 1865 gaf Robert E. Lee, de grootste generaal van het Zuiden, zich bij Appomattox over aan Grant. Deze betoont zich een grootmoedige overwinnaar.
Generaal Robert E. Lee (l) en rivaal 'Unconditional Surrender' Grant
Een militaire carrière is altijd een goede opstap naar het presidentschap geweest, zeker als die loopbaan zo glanzend was als die van Grant of Dwight Eisenhower. Op 4 maart 1869 werd de Republikein Grant ingezworen als president. In zijn dagboek noteerde hij dat hij als een man die nooit van het gebulder van kanonnen had gehouden (!) het eresaluut van 22 schoten weinig had kunnen waarderen.
Schandalen
Tijdens Grants presidentschap, dat acht jaar duurde, was de Reconstruction (herinrichting) van het Zuiden de belangrijkste kwestie. Hoewel niet altijd even vasthoudend, betoonde de president zich een pleitbezorger van de zwarte bevolking.
Hoewel Grants persoonlijke onkreukbaarheid nooit in het geding was, deden zich onder zijn bewind vijf grote schandalen voor. Verder kwam het met Londen tot een verdrag over de Amerikaanse schadeclaims voor Britse steun aan het Zuiden.
In 1877 uit het Witte Huis vertrokken, volgden turbulente tijden. Samen met Julia maakte hij een aantal wereldreizen, maar in 1884 was de oud-president bijna failliet door steun aan een geldverslindend project van zijn zoon. Diezelfde lente openbaarde zich bij hem een bijzonder pijnlijke vorm van keelkanker. Op 23 juli 1885 stierf hij, 63 jaar oud, in Mount McGregor, New York. Zijn laatste woord luidde: Water.