De eerste in de serie Alle Amerikaanse Presidenten: George Washington (1732-1799)
Toen George Washington in 1789 in New York werd ingehuldigd als de eerste president van de Verenigde Staten (dat waren er toen nog maar tien) restte hem slechts één tand van zichzelf. De rest van zijn gebit was vals. Het was van lood, van ivoor en van koeientand, maar niet van hout, zoals wel werd beweerd.
George Washington: 'Eerste in de
harten van zijn landgenoten'
Het is lastig om een banaal voorval te vinden in een voorbeeldig leven. ‘Vele zaken lijken in het begin vaak van weinig belang, maar kunnen grote en blijvende gevolgen hebben als ze plaatshebben wanneer een nieuwe vorm van regeren zich aandient,’ zei Washington. De voorname plantagehouder en zegevierende generaal moest het spits afbijten toen de Britse kolonisatoren onder zijn leiding waren verjaagd.
Schatplichtig
Washington betrad in politiek opzicht maagdelijk terrein. Het was zijn taak om uit te vinden hoe Amerika als een republiek kon worden bestuurd. Zelfs de 43ste president, George W. Bush, is hem schatplichtig.
De gedelegeerden die twee jaar eerder in Philadelphia de Grondwet opstelden, hadden de macht van het presidentschap toegesneden op de verwachting dat George Washington, die de Conventie voorzat, tot president zou worden gekozen. En zo geschiedde. Washington kreeg de twee keer dat hij zich, met tegenzin overigens, kandidaat stelde, alle kiesmannen achter zich. Dat wapenfeit heeft zich nooit meer herhaald.
Landmeter
George Washington werd op 22 februari 1732 in Virginia geboren als zoon van een planter. Hij verloor zijn vader toen hij pas 11 was. Vijf jaar later ging hij bij zijn oudere halfbroer Lawrence op diens landgoed Mount Vernon wonen. Later zou hij dat erven.
Washington ontwikkelde zich tot een kundige landmeter. Anders dan de meeste grondleggers van de Republiek kreeg hij nooit de kans om Frans te leren. Washington was breedgeschouderd, gespierd en had grote handen. Het leven was voor hem een ernstige aangelegenheid. Humor had daarin geen plaats.
Martha Daindridge Washington:
Een van de beste partijen in Virginia
In 1759 trouwde Washington (26) met de weduwe Martha Custis (27), die al twee kinderen had. Custis was een van de beste partijen van Virginia - een feit waar haar nieuwe echtgenoot zeer gevoelig voor was. Zij bezat het landgoed Het Witte Huis (!) met uitgestrekte landerijen. Custis was een wat gedrongen, vriendelijke vrouw, zonder veel intellectuele belangstelling. Hun huwelijk stond als solide en liefderijk te boek. Washington verwekte zelf geen kinderen.
Revolutieleider
In de French and Indian War (1754-1763), een oorlog tussen de Britten en de Fransen waarbij de Indianen in 1758 overliepen naar de Engelsen, vocht Washington dapper, maar nogal matig, als majoor in de gelederen van de militie van Virginia. In 1755, toen hij de Britse generaal, Edward Braddock als aide de camp diende, werd zijn paard twee keer onder hem weggeschoten.
Tijdens de Revolutie tegen de Britten (1775-1783) was Washington opperbevelhebber van de opstandige kolonisten. De krijgskansen wisselden voortdurend. Hij betoonde zich een toegewijde commandant. ‘Dat mannen die geen kleren hebben om hun naaktheid te bedekken, noch schoenen dragen, zodat je hun stappen kunt volgen door het spoor van bloed dat hun voeten maken, dit alles zonder gemor verdragen (...) is weergaloos,’ schrijft Washington over het winterkwartier in Valley Forge, in Pennsylvania.
Unaniem
Aan degenen die het hadden overleefd, kon generaal Washington in mei 1778 melden dat Frankrijk als eerste land de onafhankelijkheid van Amerika had erkend.
Washington bij het tekenen van
de Constitutie
In 1787 werd Washington, een gedelegeerde voor Virginia, unaniem gekozen als voorzitter van de Constitutionele Conventie. Hij behoorde tot de voorvechters van een sterke federale regering. Tegen een medegedelegeerde uit Georgia zei hij te verwachten dat de Grondwet het niet meer dan twintig jaar zou uithouden. Een foute prognose, want aangevuld met een beperkt aantal amendementen, geldt deze Constitutie nog steeds als de hoogste wet van het land.
Republikeins Hof
In 1789 tot het presidentschap geroepen, bleef Washington zich gedragen als een bescheiden landeigenaar die er niet van hield in de schijnwerpers te staan. Hij woonde aanvankelijk in New York. Zijn vice-president en latere opvolger John Adams was de eerste die het Witte Huis zou betrekken.
Er was zeker sprake van een Republikeins Hof. Washington hield regelmatig een grootscheepse ontvangst voor mensen uit de hoogste kringen. Die bijeenkomsten eindigden om negen uur, het tijdstip waarop de president naar bed ging. In zijn kabinet zaten vertegenwoordigers van de twee voornaamste fracties: Thomas Jefferson, de minister van Buitenlandse Zaken, voor de Democratische-Republikeinen en minister van Financiën Alexander Hamilton, voor de Federalisten.
Buiging
De volgelingen van Jefferson zagen hun groepering als een tijdelijk verschijnsel met als doel het ontstaan van een federalistische monarchie te voorkomen. Omdat elk van beide fracties het bestaansrecht van de ander ontkende, laaiden de passies hoog op. In 1794 voorkwam Washington bloedvergieten doordat hij met dwang en overtuiging de zogenoemde Whiskey Rebellie, een boerenopstand in westelijk Pennsylvania, smoorde.
Washingtons gezag was zo groot dat hij zelden het respect van mensen als Jefferson verloor. Dat gold niet voor het Jay-verdrag uit 1795 met de vroegere koloniale machthebber Groot-Brittannië. Washington vond het goed dat elk Amerikaans schip met mogelijk contrabande aan boord door de Britse marine kon worden onderzocht. Jefferson meende dat deze buiging voor de Britse koning veel te diep was.
'Tis well'
Ondanks de sterke roep om aan te blijven voor een derde termijn, trok Washington zich in maart 1797 terug op zijn buiten Mount Vernon. Daar bleef hij, dikwijls met flink wat tegenzin, stromen bezoekers ontvangen. Lang heeft hij niet op zijn lauweren kunnen rusten. Op 14 december 1799 werd hij onwel na een rit op zijn paard door de sneeuw.
De beroemde Cavalerist
Light-Horse Harry Lee
Zijn laatste woorden, die op de arrangementen voor zijn begrafenis sloegen, luidden: ‘Tis well.’ Enkele momenten later, terwijl hij zichzelf de pols nam, gaf George Washington de geest. ‘Light-Horse Harry Lee’, een van de beste cavaleristen van zijn tijd, zei op de begrafenis: ‘Laten wij de nagedachtenis eren van de Man, die de eerste was in de oorlog, de eerste in de vrede en de eerste in de harten van zijn landgenoten.’