door
Administrator
11 mei 2006
De vijfde in de serie Alle Amerikaanse Presidenten: James Monroe (1758-1831)
Op Marilyn na, is president James Monroe nog steeds de beroemdste Amerikaan met die achternaam. Net als drie van zijn vier voorgangers stamde hij uit Virginia, waar hij op 28 april 1758 in het district Westmoreland geboren werd.
Zijn naam leeft voort in de Monroe-doctrine (1823). In politiek steno luidt die: 'Amerika voor de Amerikanen'. Het werd de oude Europese machten - de Verenigde Staten beschouwden zich tot op dat moment als het kleine broertje van Engeland en Frankrijk – verboden nog langer op het westelijk halfrond te interveniëren, al dan niet met de bedoeling om de opstandige koloniën van Spanje in het gareel te krijgen.
James Monroe: Amerika voor
de Amerikanen
Schaapskudde
Monroe zag zich zelf als planter, hoewel hij dat beroep nauwelijks heeft uitgeoefend. Wel vroeg hij toen hij al teruggetrokken leefde op zijn landgoed ‘Oak Hill’, nog aan zijn vriend markies de Lafayette (de Fransman die de Amerikaanse Revolutie zo vooruitgeholpen heeft) om advies hoe hij zijn schaapskudde kon uitbreiden.
Monroe was zijn leven lang een bewonderaar van Frankrijk. Hij behoorde tot hen die vonden dat de Amerikaanse en de Franse Revolutie op dezelfde leest, die van de vrijheid namelijk, waren geschoeid. De taal had hij als jongeman geleerd van de Franse kok, die Thomas Jefferson hem had geleend toen hij zelf naar Frankrijk afreisde.
Vriendelijk
Monroe zat vrijwel continu krap bij kas; zozeer dat hij regelmatig een paar slaven moest verkopen om de touwtjes aan elkaar te knopen. Monroe had een indrukwekkende verschijning. Hij was lang en breedgeschouderd en daardoor geschikt voor het militaire bedrijf waarin hij uitblonk. Hij had een langwerpig gezicht. Zijn wijd uit elkaar staande ogen straalden vriendelijkheid uit. Zoals zijn biograaf Harry Ammon schrijft:‘Jefferson was, net als alle andere vrienden, zo op Monroe gesteld vanwege diens geweldige warmte, zijn aangeboren goedheid en het vlug inspelen op wat andere mensen bezighield’.
De Monroe doctrine: Tot hier en
niet verder
Niet gekozen in de grondwetgevende vergadering (1787) kantte Monroe zich eerst tegen de nieuwe constitutie. Hij draaide echter spoedig bij. Nadat hij in 1790 tot senator was verkozen, ontwikkelde hij zich al snel tot een van de kopstukken van de Republikeinen en maakte indruk door de manier waarop hij openheid van de beraadslagingen bepleitte.
Uitgelezen post
In 1794 volgde zijn benoeming tot gezant in Parijs. Met zijn warme belangstelling voor de Franse Revolutie was dat een uitgelezen post. Monroe wist de vrouw van Lafayette die als edelvrouwe in de revolutionaire kerkers zuchtte los te krijgen. In zijn ambtwoning 'La Folie' ontving hij onder anderen de Amsterdamse bankier Van Staphorst, een telg van het bankiersgeslacht dat de jonge Amerikaanse republiek met leningen belangrijke diensten bewees.
Wegens onvrede van de regering in Washington met de te slap geachte manier waarop Monroe het Jay-verdrag dat Amerika met de Britten gesloten had (en waarvan de Fransen weinig gecharmeerd waren) in Parijs verdedigde, werd hij in 1798 tegen zijn zin teruggeroepen. Terug in Amerika publiceerde Monroe een vlammende apologie van 407 bladzijden voor zijn gedrag in Parijs. 'Nu onze nationale eer in het stof ligt, zal het lang duren voordat we kunnen vergeten wie wij zijn, eeuwen zullen niet genoeg zijn om ons terug te brengen op het oude niveau', schreef de in zijn amour-propre diep geraakte ex-gezant in The View.
De Louisiana Purchase
Finest hour
Eerherstel kwam in 1803 toen Monroe werd aangewezen om in Parijs te onderhandelen over de aankoop van Louisiana en het onmetelijke achterland uit de handen van Napoleon. De zogenoemde Louisiana Purchase, die mede werd gefinancierd door de Amsterdamse bank Hope