De tiende in de serie Alle Amerikaanse Presidenten: John Tyler (1841-1845)
Hoewel hij nota bene vice-president was, werd John Tyler in de lente van 1841 niet op de hoogte gehouden van de snel verslechterende gezondheidstoestand van de enkele weken eerder aangetreden president William Harrison.
Daarom kon Tyler zijn oren niet geloven, toen een ambtenaar van het ministerie van Buitenlandse Zaken hem in de vroege ochtend van 5 april thuis in Williamsburg kwam vertellen dat Harrison de vorige dag, na slechts een maand in het ambt, was overleden. Tyler vertrok ogenblikkelijk naar Washington waar hij op 6 april werd ingezworen.
John Tyler was een rijkeluiszoon die zich vrijwel zijn hele leven uitsluitend aan de publieke zaak wijdde. Hij werd op 29 maart 1790 geboren op 'Greenway', een plantage in de staat Virginia die al generaties lang in het bezit was van zijn familie.
Uit zijn vroege jeugd stamt het wellicht apocriefe verhaal dat hij op zekere nacht zijn armen uitstrekte naar de hemel en probeerde de maan te pakken. Zijn moeder moet toen hebben uitgeroepen: 'Zijn aspiraties reiken zo ver dat dit kind wel voorbestemd moet zijn om president van de Verenigde Staten te worden'.
John Tyler, flaporen en hoge juk-
beenderen
Verlegen
Tyler had blauwe ogen, flaporen, hoge jukbeenderen en een klassieke neus. Zijn gezondheid was slecht. Hij had de gemakkelijke charme en het gevoel voor stijl van een landeigenaar met een fraaie stamboom uit het Zuiden. De enkele keren dat hij zich tussen lieden van de werkende stand begaf, was hij echter onwennig en afstandelijk.
Deze houding werd vaak voor ijdelheid gehouden, maar zijn biograaf Robert Seager schreef haar toe aan 'aangeboren verlegenheid en ongemak in het gezelschap van mensen met vieze vingernagels'.
Als student aan het befaamde College van William and Mary in Williamsburg toonde Tyler veel belangstelling voor economie; Adam Smith’s boek The Wealth of Nations was zijn plechtanker. Van zijn vader had hij uitstekend viool leren spelen. Tot zijn favoriete nummers behoorde 'Home Sweet Home'.
Veertien kinderen
Op zijn drieëntwintigste trouwde Tyler met de een jaar jongere Letitia Christian, de dochter van een vermogende planter. Het huwelijk was gelukkig en werd rijkelijk gezegend met kinderen. Ze kregen er zeven.
In 1839 werd Letitia door een beroerte getroffen. In de jaren dat haar man president was, verliet ze slechts één keer de bovenverdieping van het Witte Huis: voor het huwelijk van hun dochter Elisabeth.
Julia Gardiner-Tyler
Enkele maanden na de dood van Letitia in september 1842, werd Tyler steeds vaker gezien in het gezelschap van Julia Gardiner, een mooie jonge brunette, die vijf jaar eerder, op haar negentiende, de society van New York ontriefd had door, overigens in alle eer en deugd, in een advertentie een warenhuis aan te prijzen. Het was de eerste bekende 'testimonial' in de reclamewereld.
Tyler en Gardiner trouwden in 1844 en kregen samen ook nog eens zeven kinderen. Julia Gardiner genoot er van om 'First Lady' te zijn. In de laatste maanden van het presidentschap van haar echtgenoot organiseerde zij een partij voor drieduizend mensen in het Witte Huis.
Haar man, die tegen die tijd feitelijk partijloos was geworden, maakte bij die gelegenheid een van zijn schaarse grapjes door te zeggen dat hij after all toch nog een grote partij had.
Peacemaker
In het Huis van Afgevaardigden (1816-1821) was Tyler tegen de Centrale Bank, hoge tarieven en federale bemoeienis met grote publieke werken. Als eerste vice-president die in het Witte Huis terecht kwam wegens de dood van de president werd Tyler met zijn (klassieke) neus gedrukt op een onduidelijkheid in de Grondwet.
Er ontstond strijd over de vraag of hij nu vice-president bleef en dus het hoogste ambt slechts waarnam dan wel of hij president tout court was geworden. Deze lezing prevaleerde ten slotte. Tyler zelf weigerde post open te maken die geadresseerd was aan 'Acting President Tyler'.
Het had weinig gescheeld of Tyler had op zijn beurt zijn hoge ambt voortijdig vaarwel moeten zeggen. Op 28 februari 1844 inspecteerde de president, vergezeld van andere hoogwaardigheidsbekleders, de USS Princeton, een geavanceerde oorlogsbodem, de eerste stoomboot van zijn soort die door een schroef werd voortgedreven.
Explosie van de 'Peacemaker' op de
USS Princeton
De bedoeling was om tijdens een tochtje op de Potomac-rivier de 'Peacemaker', ' s werelds grootste scheepskanon, enkele malen af te vuren. Bij het derde salvo explodeerde het kanon, waarbij de minister van Buitenlandse Zaken Abel P. Upshur en meerdere bemanningsleden de dood vonden. Doordat de president zich net even benedendeks bevond, bleef dat lot hem bespaard.
Onenigheid
Tyler ijverde met succes voor de annexatie van Texas. Die kwestie kon niet los worden gezien van het verder verbreiden van de slavernij in westelijke richting. Tyler was een expansionist die veel sympathie voor de slavenhouders had. Hij was als Whig aangetreden en vanwege onenigheid in zijn eigen partij geëindigd als Democraat.
Maar ook bij de Democraten verspeelde Tyler zoveel sympathie dat hij niet voor herverkiezing in aanmerking kwam. Uitgeput keerde Tyler in 1845 van het slagveld in Washington terug naar het leven op de plantage.
Zijn carrière kende nog een korte opleving toen hij in 1861 presideerde over de Conventie van Richmond, bijeengeroepen om Noord en Zuid alsnog met elkaar te verzoenen. Vlak voor diens inauguratie ontmoette hij met datzelfde doel de nieuwe president, Abraham Lincoln, in het Willard Hotel in Washington.
Maar ook die poging strandde. De afscheidingsoorlog was onvermijdelijk geworden. Tyler werd lid van het voorlopige Congres van de (Zuidelijke) Confederatie. Op 18 januari 1862 stierf hij, 71 jaar oud, aan de gevolgen van bronchitis in het Exchange Hotel te Richmond, Virginia. Zijn laatste woorden waren: 'Dokter, ik ga, misschien is dat maar het beste ook'.