De elfde in de serie Alle Amerikaanse Presidenten: James Knox Polk (1845-1849)
Volgens zijn biograaf Thomas Fleming kwam de beslissende wending in het leven van James Polk in 1823. De knappe zevenentwintigjarige zuiderling had een baantje bij het parlement van Tennessee. Maar de jonge Polk stak meer tijd in het najagen van vrouwelijk schoon dan in zijn werk.
Toen hij zijn 'politieke peetvader', generaal Andrew Jackson, om advies vroeg hoe het verder moest met zijn loopbaan, zei de oude ijzervreter: 'Zit niet langer achter de vrouwen aan, kies haar die je het minste last bezorgt en leef als een sober heerschap'.
Jackson had Sarah Childress op het oog voor zijn beschermeling. Zij was intelligent, bezeten van de politiek en negentien jaar oud. Polk volgde dit advies. Childress accepteerde zijn aanzoek op de voorwaarde dat hij zich zou kandideren voor het Huis van Afgevaardigden van de deelstaat.
James Knox Polk is de eerste
gefotografeerde president
Polk werd 2 november 1795 op de familieboerderij in het district Mecklenburg, Noord-Carolina, geboren. Toen hij tien jaar oud was, verhuisde het gezin naar het hart van Tennessee, waar zijn grootvader al eerder land had gekocht.
Polk kon maar moeilijk meekomen met zijn rouwdouwende kornuiten. Op zijn zeventiende onderging hij een levensgevaarlijke galsteenoperatie. Sterke drank vormde de enige verdoving, terwijl de instrumenten niet waren gesteriliseerd.
Introverte tobber
Polk was stevig gebouwd, hij had diepliggende grijze ogen en zijn lange zwarte (later witte) haar was naar achteren gekamd. Zijn gezondheid zou altijd zwak blijven. Polk was een nogal introverte tobber met weinig echte vrienden. Toch hadden de mensen niet het land aan hem.
Hij mocht dan weinig briljant zijn, hij had een enorme dadendrang. Hij overtuigde nooit door zijn charisma, wel door zijn ongeëvenaarde kennis van zaken. 'Een groot president die zei wat hij van plan was om te doen en het ook deed,' luidde het oordeel van Harry Truman, de 33e president (1945-1953).
Na een verblijf van twee jaar (1823-1825) in het deelstaatparlement, was Polk lange tijd (1825-1839) lid van het Huis van Afgevaardigden in Washington, gedurende de laatste vier jaar (1835-1839) als voorzitter. Polk is de enige in die positie geweest die het later tot president zou brengen.
Dark Horse
Waar hij maar kon, steunde Polk het politieke programma van zijn mentor Andrew Jackson. Bij de strijd om de Democratische nominatie voor het presidentschap in 1844, won Polk pas bij de negende stemronde.
Hier was voor het eerst sprake van het verschijnsel dat 'dark horse' heet. Dat fenomeen doet zich voor wanneer gedelegeerden naar een partijconventie het niet eens kunnen worden over prominente kandidaten en een kansloos geachte politicus de race alsnog wint.
De nieuwe president stelde zich vier doelen. Ten eerste douanetarieven in te voeren die voor Noord en Zuid aanvaardbaar waren, ten tweede het geschil met de Britten over de grens in Oregon tot een oplossing te brengen, ten derde Californië te verwerven en ten vierde Texas te behouden.
Sarah Childress, de belangrijkste
raadsvrouw van James Polk
De Blauwe Kamer
Zijn belangrijkste raadsvrouw was zijn echtgenote Sarah Childress. Toen in 1848 in het Witte Huis gasverlichting werd aangelegd, had Childress, die veel van kaarsen hield, er op gestaan dat 'de Blauwe Kamer' van die nieuwigheid verschoond zou blijven.
Maar goed ook, want tijdens het eerste grote feest nadat de gaslampen waren opgehangen, ging midden op de avond plotseling overal in het Witte Huis het licht uit. Niemand die er aan had gedacht het gasbedrijf te verzoeken na negenen open te blijven. Maar in de 'de Blauwe Kamer' vormde de First Lady, badend in het kaarslicht, een stralend middelpunt.
Een ander novum was dat James Polk de eerste president is geweest van wie een daguerrotype, een foto, is genomen, zoals tijdens zijn presidentschap ook de eerste zelfklevende postzegels in omloop kwamen.
Manifest Destiny
President Polk verwezenlijkte de doelen die hij zich had gesteld. Manifest Destiny, de notie dat Amerika zich van oceaan tot oceaan zou uitstrekken, werd bewaarheid. De Mexicaanse regering, gesteund door Engeland en Frankrijk, had na de annexatie van Texas door de Verenigde Staten alle betrekkingen met Washington verbroken. Verzoeningspogingen van Polks kant faalden.
Bij het begin van 1846 hadden beide landen legers aan de Rio Grande staan. Toen de Mexicanen een patrouille Amerikaanse cavaleristen in een hinderlaag hadden gelokt en zestien van hen hadden gedood, verklaarde Polk de oorlog. De Amerikaanse militairen waren numeriek in de minderheid.
Generaal Winfield Scott rijdt Mexico Stad
binnen
Polk was zo verstandig om beroepsmilitairen te vermengen met vrijwilligersbataljons en zond een kleiner leger naar Californië. Al werd hij voor een goed opperbevelhebber gehouden, Polk bemoeide zich zelf met de aanschaf van lastdieren en andere details, nadat hij fraude met de levering van muilezels op het spoor was gekomen.
Binnenslands was de oorlog minder een succes; in Nieuw Engeland werd zij als een samenzwering ten faveure van de slavernij beschouwd. In 1847 drong generaal Winfield Scott door tot in Mexico Stad. De oorlog was afgelopen. Polk was zo verstandig om Mexico een ruime vergoeding te betalen.
Uitgeput
De president kreeg steeds meer last van zijn gezondheid en werd daas van de smekelingen die om een baantje voor zichzelf of een familielid kwamen vragen. Hij kwam het Witte Huis nauwelijks meer uit.
Op 15 augustus 1848 schreef Polk in zijn dagboek dat hij de voorgaande 13 maanden nooit verder dan drie mijl uit Washington vandaan was geweest. Aan het einde van zijn presidentschap was hij volstrekt uitgeput en waren zijn bespiegelingen van een dodelijke somberheid.
Polk, stierf 15 juni 1849, 54 jaar oud, in zijn juist verworven residentie ‘Polk Place’ in Nashville, Tennessee, waarschijnlijk aan de gevolgen van cholera. Hij was de eerste president die door zijn moeder werd overleefd.