Millard Fillmore, knap maar middelmatig

De dertiende in de serie Alle Amerikaanse presidenten: Millard Fillmore (1850-1853)

'In de negentiende eeuw was correspondentie bijna net zo onontbeerlijk voor het onderhouden van vriendschap als voor het bedrijven van politiek of het ijveren voor sociale hervormingen,' schrijft Charles Snyder, die de briefwisseling tussen Millard Fillmore en Dorothea Dix bezorgde.

Fillmore mag een middelmatige president zijn geweest, Dorothea Dix was zonder twijfel een uitzonderlijke vrouw. Geschokt door de toestand waarin de meeste gekkenhuizen verkeerden reisde zij het hele continent over om nieuwe te doen bouwen. Jarenlang probeerde zij het Congres zo ver te krijgen dat het grote stukken land beschikbaar stelde ten behoeve van de krankzinnigen. Fillmore's opvolger Francis Pierce sprak daarover uiteindelijk zijn veto uit.

Fillmore had grote bewonde-
ring voor Dorothea Dix

Rand van liefde
Tussen Dix en Fillmore ontwikkelde zich al gauw een grote vriendschap, die aan de rand van liefde raakte, maar daar nooit overheen schoot. Toen Dix in de eerste week van september van 1850, zonder afzeggen, een afspraak met de president op het Witte Huis had laten lopen (zij had het te druk gehad met haar gekken), en om een nieuwe had verzocht, antwoordde Fillmore, met de mildheid hem zo eigen, dat daar uiteraard een mouw aan te passen viel.

Sommige van zijn voorgangers hebben het valselijk beweerd om indruk te maken, maar Millard Fillmore werd werkelijk in een blokhut geboren, en wel op 7 januari 1800 in het district Cayuga in de staat New York. Doordat zijn vader, een boer, zijn land had verloren, was de jeugd van zijn zoon armelijk. Zo moest de jonge Millard bij een kleermaker in dienst, die hem mishandelde. Al was Millard een gretige lezer, formeel onderwijs had hij weinig genoten. Om alsnog zijn schoolkennis bij te spijkeren, schreef hij zich, negentien jaar oud, in bij het 'New Hope College'. Een van zijn leraressen was de domineesdochter Abigail Powers, die een jaar ouder was dan Fillmore. Na een langdurige verkering werden zij in 1826 man en vrouw.

Verbluffend knap
Als jonge man was Fillmore verbluffend knap om te zien. Hij was lang, had een gave huid, een hoog voorhoofd en blauwe ogen. Hij kleedde zich onberispelijk. Op zijn oude dag kreeg hij echter iets papperigs. Fillmore was een prettig mens in de omgang. Hij kwam in klein gezelschap het best tot zijn recht. Praktisch van instelling, school er ook een idealist in hem. Vandaar zijn grote bewondering voor Dorothea Dix.

In 1823 begon hij als advocaat in East Aurora, New York. Zes jaar later werd hij voor de Whigs in het deelstaatparlement van New York verkozen. Vanaf 1833 volgden vier termijnen als lid van het Huis van Afgevaardigden in Washington D.C. Als voorzitter van de invloedrijke begrotingscommissie loodste hij de Tariefwet van 1842 door het Congres.

Millard Fillmore steunde
'Compromise of 1850'

Tegen de verwachting in, werd Fillmore in 1848 verkozen tot vice-president van generaal Zachary Taylor, die hij voordien niet kende en die hem, eenmaal in functie, buiten alle staatszaken hield. Toen Taylor in juli 1850 plotseling overleed, werd Fillmore door het noodlot tot het hoogste ambt geroepen. Slecht voorbereid, bracht Fillmore het er nog helemaal niet zo beroerd af.

Slavernijkwestie
Het land werd steeds smartelijker verscheurd door de slavernijkwestie. De afscheiding van het Zuiden leek nog slechts een kwestie van tijd. In de hoop het onheil alsnog af te wenden, was in de Senaat na felle strijd het compromisvoorstel van de hand van Senator Henry Clay aangenomen. Anders dan Taylor was Fillmore bereid dit zogenoemde 'Compromise of 1850' te steunen. Zo ging het Congres akkoord met de Fugitive Slave Law, die het de zuiderlingen gemakkelijk maakte om hun ontsnapte slaven weer terug te krijgen. Anderzijds werd Californië toegelaten tot de Unie als een ongesplitste vrije staat. Verder werd de slavenhandel in het District of Columbia, dat samenvalt met de hoofdstad Washington, afgeschaft en kregen de staten Utah en New Mexico de bevoegdheid om zelf over slavernij te beslissen.

Toen Fillmore er enkele maanden later lucht van kreeg dat inwoners van South Carolina de federale forten in Charleston wilden bestormen, handelde hij voortvarend door het zenden van versterkingen, nadat hij generaal Winfield Scott de opdracht had gegeven een noodplan te ontwikkelen voor het geval van een gewapende opstand.

Op buitenlands gebied was het voornaamste wapenfeit van deze president dat hij admiraal Matthew Perry naar Japan zond, met de opdracht dat land, althans voor een deel, open te leggen voor Amerikaanse goederen. Voor Perry's missie kregen de Verenigde Staten steun van Nederland, de enige Europese mogendheid die commerciële banden met Japan onderhield.

Sleur
Teleurgesteld niet op eigen kracht in 1852 gekozen te zijn, trok Fillmore zich terug in zijn woonplaats Buffalo. Vlak daarna stierven zijn vrouw en hun dochter Abby, die nog maar 22 jaar was. 'Mijn leven is zo monotoon,' schreef een gebroken Fillmore aan Dix. Om aan die sleur te ontsnappen, maakte Fillmore in 1855 een grote reis door Europa. Eind oktober van dat jaar verbleef hij kort in Amsterdam en Den Haag.

Zonder hier op uit te zijn geweest, aanvaardde Fillmore in 1856 de kandidatuur van de American Party, in de volksmond de Know Nothing Party genoemd. Deze was gekant tegen ongebreidelde immigratie. Fillmore verloor kansloos.

Zwarte inkt
Tijdens de Burgeroorlog ondersteunde hij de Unie, zij het dat hij het vaak oneens was met Abraham Lincoln. Door de pers werd Fillmore, ten onrechte, afgeschilderd als een pacifist. Na de moord op Lincoln (14 april 1865) werd zijn huis met zwarte inkt beklad.

Op 8 maart 1874, 74 jaar oud, stierf Fillmore aan de gevolgen van twee hartaanvallen in Buffalo.