Grover Cleveland, voorvechter van fair play

De tweeëntwintigste én vierentwintigste in de serie Alle Amerikaanse Presidenten: Grover Cleveland (1885-1889 en 1893-1897)

Toen in maart 1889 de eerste termijn van president Grover Cleveland er op zat, zei zijn vrouw Frances tegen een butler in het Witte Huis: 'let maar op, wij komen terug'.

Grover Cleveland (toen 49) en Frances Folsom (21) vormen het enige presidentiële paar dat binnen de muren van het Witte Huis is getrouwd(juni 1886). Die prognose over de terugkeer is juist gebleken. De Democraat Cleveland is de enige president wiens dubbele ambtstermijn niet één aaneengesloten periode heeft bestreken.

Grover Cleveland, de zwaarste president ooit

Weliswaar verwierf Cleveland in 1888 toen hij zijn presidentschap wilde prolongeren landelijk ongeveer vijfhonderd stemmen meer dan Benjamin Harrison, toch moest hij plaatsmaken voor zijn Republikeinse tegenstander, die de beslissende meerderheid van het kiescollege (233-168) achter zich had gekregen.

Vier jaar later waren de rollen omgekeerd en werd Harrison op zijn beurt door Cleveland uit het Witte Huis gedreven. Cleveland wordt algemeen beschouwd als de meest bekwame en belangrijkste president in de periode tussen Abraham Lincoln (1861-1865) en Theodore Roosevelt (1901-1909).

Beroepsworstelaar
Cleveland had een massieve gestalte. Met zijn 120 kilo was hij de zwaarste president tot dan toe. Met zijn stierennek, dubbele kin en handen als kolenschoppen, kon hij voor een beroepsworstelaar doorgaan. Tijdens zijn tweede termijn als president werd hij tot twee keer toe aan een kwaadaardig gezwel in zijn mond geopereerd.

In het persoonlijk verkeer was hij joviaal, in zijn functie gestreng. Cleveland heeft niet zozeer naam gemaakt met wetten van blijvende waarde of met een briljante persoonlijkheid als wel door zijn moed, zijn eerlijkheid en zijn absolute onkreukbaarheid.

Al maakte hij meer dan wie van zijn voorgangers ook, gebruik van zijn vetomacht om wetsontwerpen tegen te houden, Cleveland's basisfilosofie luidde, dat het Congres de bron was waaruit nieuwe wetgeving moest ontspringen. De president diende activisme te schuwen en zich te beperken tot de uitvoering van die wetten.

Dienstontduiking
Grover Cleveland werd op 18 maart 1837 geboren in de pastorie van de Presbyteriaanse kerk in Caldwell, New Jersey. Toen zijn vader, de dominee, in 1853 stierf, was er voor de jonge Grover, vijfde uit een gezin met negen kinderen, geen geld om zijn opleiding voort te zetten.

Hij aanvaardde het aanbod van een oom in Buffalo om bij hem te komen wonen en voor tien dollar per maand de redactie van het American Short Horn Handbook op zich te nemen.

Die oom zorgde er voor dat hij rechten kon studeren en terecht kon op het advocatenkantoor van Rogers, Bowen en Rogers. Cleveland werd in 1859 toegelaten tot de balie. Vechten in de Burgeroorlog, wat voor vele officieren zo'n mooie opstap naar de politiek zou blijken, deed Cleveland niet.

Spotprent waarin Cleveland door Maria Halpin wordt geconfronteerd met zijn bastaardzoon

Bastaard
Hij kocht zijn dienstplicht voor 150 dollar af bij een Poolse immigrant, die de strijd overleefde. Ruim tien jaar later kruiste in Buffalo Maria Halpin, een 33-jarige wellustige weduwe, zijn pad. Werkzaam in een warenhuis, onderhield zij contacten met verschillende heren, onder wie de vader van Clevelands latere echtgenote, Frances Folsom. In 1874 baarde Halpin een zoon, die zij Oscar Folsom Cleveland noemde.

Naast Folsom en Cleveland was er nog een reeks van andere potentiële kanshebbers voor het vaderschap. In deze burleske verwarring besloot Cleveland 'omdat alle andere betrokkenen getrouwd waren' het vaderschap op zich te nemen. Hij is het kind financieel altijd blijven steunen.

Toen deze affaire bij zijn gooi naar het presidentschap in 1884 weer de kop opstak, instrueerde Cleveland, die na een burgemeesterschap in Buffalo, inmiddels gouverneur van New York was geworden, zijn medewerkers er niet om heen te draaien. Het spotrijm van zijn tegenstanders: 'Ma, ma waar is mijn pa? Naar het Witte Huis ha, ha!' sorteerde dan ook weinig effect.

Fair play
Als president betoonde Cleveland zich een overtuigd tegenstander van overheidsinterventie ten behoeve van burgers in nood. Dit bleek bijvoorbeeld uit zijn veto om boeren in Texas die onder grote droogte zuchtten een lening voor nieuw zaaigoed te geven. Dat was geen harteloosheid, maar een strikte interpretatie van de grondwet.

Tijdens de gewelddadige Pullman staking in 1894 zette Cleveland federale troepen in om de staking te breken. Een jaar eerder had het failissement van twee spoorwegmaatschappijen de 'Grote Paniek' veroorzaakt. Daarmee werd een periode van depressie en arbeidsonrust ingeluid.

Cleveland meende dat de Sherman Silver Act (1890) die onder Benjamin Harrison was aangenomen een gevaar voor de economie betekende. Goud en niet zilver diende het edelmetaal te zijn dat de geldhuishouding schraagde. Hoewel Cleveland daarmee het populistische deel van zijn partij in de gordijnen joeg, wist hij het Congres er toe te brengen om de Sherman Silver Act in te trekken.

Cleveland was een voorvechter van lagere tarieven - die eeuwige twistappel. Hij noemde de hoge tariefmuren afpersing en verraad aan het Amerikaanse idee van fair play. De Republikeinen werden niet moe te benadrukken hoezeer hoge importtarieven de eigen industrie beschermden.

De Hawaiiaanse koningin Liliukalani

Bemiddelaar
Als voorbeeld van Clevelands fairness wordt vaak zijn benadering van de gebeurtenissen op Hawaii genoemd. In januari 1893 hadden Amerikaanse planters met behulp van de mariniers koningin Liliukalani van Hawai afgezet. Toen Cleveland kort daarna weer president was geworden, beval hij de koningin weer op de troon te plaatsen (een order die genegeerd werd overigens).

Twee jaar later bemoeide Cleveland zich persoonlijk met een grensgeschil tussen Venezuela en de Britse kolonie Guyana. Zijn opzet was om de Britten tot arbitrage te dwingen. Na zijn definitieve vertrek uit Washington in 1897 keerde Cleveland terug naar New Jersey, de staat waar hij geboren was.

Hij doceerde aan de universiteit van Princeton, schreef artikelen voor de Saturday Evening Post, en werd voor 25.000 dollar per jaar voorzitter van de Vereniging van Levensverzekeraars. Op 24 juni 1908, stierf hij, 71 jaar oud, in zijn huis in Princeton aan een hartaanval. Zijn laatste woorden waren: 'Ik heb zo hard geprobeerd om het goed te doen'.