De vijfentwintigste in de serie Alle Amerikaanse Presidenten: William McKinley(1897 - 1901)
Op 6 september 1901, ’s middags om vier uur, stond president William McKinley te recipiëren in de Muziektempel op het expositieterrein van Buffalo. Een half jaar eerder was hij, met een ruime meerderheid achter zich, begonnen aan zijn tweede ambtstermijn.
Leon Czolgosz (28), een werkloze staaldraadmaker van Poolse afkomst uit Detroit, en een anarchist, had zich onder de wachtenden geschaard die de president de hand wilden schudden. Om zijn rechterhand was een bandage gewikkeld die een .32 Iver Johnson verborgen hield.
Op het moment dat McKinley zich naar hem voorover boog, vuurde Czolgosz twee maal. Ter aarde neergezegen, zag de zwaar gewonde McKinley hoe zijn belager door veiligheidsagenten tegen de grond werd gewerkt. ‘Laten ze hem geen kwaad doen’, schreeuwde de president nog. Hij had nog acht dagen te leven.
Daarmee was McKinley de derde Amerikaanse president die door moordenaarshand is geveld. In 1963 werd John F.Kennedy de vierde in deze macabere optocht.
William McKinley, op en top gentleman
Dapper
McKinley werd op 29 januari 1843 in een bescheiden huis in Niles, Ohio geboren. Zes van de zeven Republikeinse presidenten tussen 1876 en 1920 kwamen uit Ohio. De ganse Burgeroorlog (1861-1865) diende McKinley bij de Twenty-third Ohio Volunteer Infantry.
Zijn commandant, de latere president Rutherford Hayes, sprak lovend over hem. ‘Waar er slag moest worden geleverd of andere oorlogshandelingen moesten worden verricht, stond deze jonge majoor altijd zijn mannetje’.
In 1867 werd McKinley tot de balie toegelaten. Vier jaar later trouwde hij met Ida Saxton (23). Door het verlies van twee van haar kinderen spoedig na hun geboorte, raakte Saxton in de war en kreeg ze last van epileptische aanvallen. Daardoor werd ze volledig afhankelijk van haar man.
McKinley, die na twaalf jaar in het Huis van Afgevaardigden, gouverneur van Ohio was geworden, legde, wanneer zijn vrouw tijdens een diner een aanval kreeg, een servet over haar gezicht om haar gekwelde gelaatsuitdrukking aan het oog van de gasten te onttrekken.
Gentleman
Toen hij president was, had heel Washington het over de geduldige devotie en liefdevolle aandacht van McKinley voor zijn vrouw. William McKinley zag er net zo verzorgd uit als de Nederlandse schrijver Louis Couperus. Hij was de enige gladgeschoren president tussen Andrew Johnson en Woodrow Wilson.
McKinley had blauwgrijze ogen en een prominente kuil in zijn kin. Vriend en vijand waren het er over eens: McKinley was open, vriendelijk, opgewekt en optimistisch. Het grote publiek waardeerde dat anders dan zijn uiterlijk deed vermoeden, elk spoor van ijdelheid of affectatie ontbrak.
.jpg)
Wrak van het slagschip de Maine
’Een christelijke gentleman’, zei een tijdgenoot. McKinley was de belangrijkste exponent van het Amerikaanse nationalisme dat rond de eeuwwisseling het voornaamste thema van de Republikeinen geworden was. Zijn politieke stokpaard was het importtarief. Als dat maar hoog genoeg was zou dat de arbeiders ten goede komen en lucratieve binnenlandse markten openen voor de boeren.
To hell with Spain
Het belangrijkste conflict op buitenlands gebied was de oorlog met Spanje over Cuba in 1898. Cubaanse opstandelingen die naar het einde van de Spaanse overheersing streefden konden in Amerika op veel begrip rekenen. Daar zag men Spanje als een koloniale Europese macht die met alle geweld zijn bezittingen op het Westelijk Halfrond veilig wilde stellen.
De zogenoemde ‘gele pers’ onder leiding van William Randolph Hearst stookte het anti-Spaanse vuur op. Toen onder nooit opgehelderde omstandigheden op 15 februari 1898 de Amerikaanse oorlogsbodem‘The Maine’ in de haven van Havana de lucht in was gevlogen (266 doden), was er een duidelijke aanleiding om ten oorlog te trekken. Overal weerklonk de strijdkreet: ‘Remember the Maine! To Hell with Spain!’.
Op 20 april verklaarde het Congres Spanje de oorlog. Om belangrijke pacifisten zoals de schrijver Mark Twain en de industrieel Andrew Carnegie te ontzien werd bij het Teller-amendement uitdrukkelijk afgezien van elke territoriale aanspraak op Cuba.
Wel kwamen de Verenigde Staten feitelijk in het bezit van de Filipijnen, nadat commodore George Dewey de Spaanse vloot in de baai van Manila had verslagen. Aan de met succes bekroonde charges in Cuba, deed kolonel Theodore Roosevelt mee, de man die McKinley na diens dood als president zou opvolgen.
Open deur
De Spaans-Amerikaanse oorlog betekende een grote verandering voor het presidentschap. Het aantal medewerkers op het Witte Huis klom van zes naar tachtig. Voor het eerst fungeerde George Cortelyou, de privé-secretaris, als perschef.
Begrafenis van William McKinley
In 1899 stelde minister van Buitenlandse Zaken, John Hay, de Europese landen voor over te gaan tot een ‘open deur’ beleid met betrekking tot China. Dat land moest dus niet langer in invloedsferen worden opgedeeld. Elk land diende gelijke kansen op de Chinese markt te krijgen.
Na de aanslag op de president in Buffalo werd hij twee maal geopereerd. Aanvankelijk liet het zich aanzien dat hij zou herstellen. McKinley vroeg om een sigaar (geweigerd) en vast voedsel (toegestaan).
Maar op 12 september had hij een terugval. In de vroege ochtend van 14 september stierf McKinley in het huis van de voorzitter van de Jaarbeurs. Zijn laatste woorden waren: ‘Het is de wens van God. Zijn, niet onze wil moet worden uitgevoerd’.
William McKinley is 58 jaar oud geworden.