De dodelijke zekerheid van George W. Bush

De 43ste in de serie Alle Amerikaanse Presidenten: George Walker Bush (2001-2009)

Op de ochtend van 11 september 2001 bevond president George W. Bush zich in Sarasota, Florida. Hij had de vorige avond gegeten met zijn broer Jeb, die gouverneur was in de staat die een jaar eerder de doorslag had gegeven bij zijn verkiezing tot president.

Pet goat
Hij was zoals altijd om tien uur naar bed gegaan en om zes uur opgestaan. Hij had langs het strand willen joggen, maar de Secret Service had hem naar een golfclub gebracht.

Daar had hij hard gelopen in het gezelschap van een journalist van het Bloomberg Agentschap. Na enkele kilometers hield Bush het voor gezien, ging ontbijten, en kreeg zijn dagelijkse veiligheidsbriefing.

Daarna ging het in een lange rij limousines naar de Emma E. Booker School, waar zwarte kinderen van een jaar of acht hem hun leesvaardigheid zouden tonen met behulp van het verhaal The Pet Goat.

Megafoon
Voordat hij het schoolgebouw binnenging, kreeg Bush een telefoontje van zijn Nationale Veiligheidsadviseur Condoleezza Rice. Zij deelde mee dat er een ongeluk met een vliegtuig was gebeurd boven Manhattan.

Terwijl de president naar de avonturen van het geitje zat te luisteren, kwam zijn stafchef Andrew Card binnen en fluisterde hem in het oor dat er een tweede vliegtuig was gecrashed.

Om geen paniek te zaaien, bleef de president nog een paar minuten in de klas. De rest van die dag doolde hij in de Air Force One van Florida naar Louisiana en vandaar naar Nebraska. De veiligheidsdiensten hadden hem verboden terug te keren naar Washington.

George W. Bush spreekt op 14 september 2001 brandweerlieden toe bij Ground Zero

Drie dagen later stond Bush in New York in de absurde woestenij van Ground Zero. ‘Ik kan jullie wel horen,' riep de president door een megafoon tegen de brandweerlieden die schreeuwden dat ze hem niet konden verstaan, 'de rest van de wereld kan jullie horen, en de mensen die deze gebouwen hebben gesloopt, zullen ons binnenkort allemaal horen.'

De vier doodsvluchten van 11 september vormden de belangrijkste aanval ooit op het vasteland van Amerika. Zij bepaalden in hoge mate het presidentschap van Bush. Hoe omstreden dat verder ook mag zijn, zes jaar later waren verdere grote aanslagen nog steeds uitgebleven.

Oliestad
George W. Bush werd geboren op 6 juli 1946 in New Haven, Connecticut. Twee jaar later verhuisde het gezin naar de desolate oliestad Midland in de woestijn van westelijk Texas.

Net als zijn vader George H.W. Bush, de 41ste president, begon de oudste zoon, die na zijn studie aan Yale en Harvard was teruggekeerd naar het land van de boortorens, met wisselend succes in de olie.

Anders dan de oude Bush was junior een echte Texaan geworden. Hij heeft een ranch in Crawford waar hij uitsluitend bijzonder goede vrienden ontvangt.

Als enige Nederlanders hebben secretaris-generaal van de NAVO Jaap de Hoop Scheffer en zijn vrouw Jeanine dat genoegen mogen smaken.

Succes had Bush jr. wel met de aankoop van het baseballteam de Texas Rangers, dat hij met grote winst doorverkocht. De knappe Bush vloekte, zoop en zat achter de vrouwen aan in die tijd.

Born Again
Zijn persoonlijk leven leek op een onopgemaakt bed: het zag er niet uit, maar het kon nog net worden recht getrokken. Dat gebeurde pas nadat Bush met de bibliothecaresse Laura Welch was getrouwd.

Zij kregen een tweeling, beiden meisjes. Koning Alcohol werd afgezworen, en nu was Christus Koning. Want rond zijn veertigste werd Bush een 'Herboren Christen’. Sindsdien leest hij elke dag in de bijbel en heeft hij nooit meer een druppel alcohol gedronken.

2 mei 2003: Bush landt op de USS Abraham en verklaart de overwinning in Irak

Nadat een poging om een Congreszetel te bemachtigen was mislukt, daagde Bush in 1993 de populaire Democratische gouverneur van Texas, Ann Richards, uit.

Hij won het pleit en was de volgende acht jaar gouverneur van een grote staat, vaak een goede uitgangspositie voor een gooi naar het presidentschap.

Too close to call
Die gooi deed hij dan ook in 2000. Zijn tegenstander was de Democraat Al Gore. Het werden de spannendste presidentsverkiezingen ooit. In Florida liepen de tellingen vast, er werd lustig op los geprocedeerd, en het verschil bedroeg steeds maar enkele honderden stemmen.

Over het hele land gemeten had Gore ruim een half miljoen stemmen meer gekregen. Maar als gevolg van de werking van het ingewikkelde kiesstelsel werd Bush vijf weken later toch als overwinnaar uitgeroepen door het Hooggerechtshof in Washington D.C.

De aanslagen van 11 september 2001 leidden tot de oprichting van het reusachtige Department of Homeland Security, tot de gewapende interventie in Afghanistan, en tot het losmaken van Irak uit de wurggreep van Saddam Hoessein.

De laatste operatie spleet het westelijk bondgenootschap totaal. Hoewel er alle reden bestond voor ‘regime change’ in Bagdad werden massavernietigingswapens, de casus belli voor Washington en Londen, niet aangetroffen.

Dead certain
Nederland betuigde politieke, maar geen militaire steun. Premier Jan Peter Balkenende (CDA) heeft Bush in september 2003 en in het voorjaar van 2004 bezocht. Het enige bezoek van Bush aan Nederland was in mei 2005 voor de dodenherdenking in Margraten.

Het gewapenderhand opdoeken van het bewind van Saddam Hoessein in de lente van 2003 verliep zeer voorspoedig. Sindsdien is Bush echter rampzalig verstrikt geraakt in de strijd tussen de Iraakse facties onderling.

Laura Bush met premier Balkenende in Margraten bij enige bezoek Amerikaanse president aan Nederland

De president, die dodelijk zeker is van zichzelf, althans dat wil uitstralen, zoals zijn biograaf Robert Draper schrijft, heeft altijd gezegd in de goede afloop te geloven. Een geloof dat steeds minder aanhangers vindt.

Driest
Toen Bush in 2000 zijn nipte overwinning behaalde, werd gezegd dat hij dus vanuit het midden zou moeten regeren. Niets is minder waar gebleken.

Met kenmerkende driestheid formuleerde hij bijvoorbeeld drastische belastingplannen en zegde een aantal internationale verdragen die hem hinderden eenzijdig op.

In het buitenland leidde dit, opgeteld bij de interventie in Irak tot sterke afkeuring. Nog nooit was het gezag van Amerika zo gering in de wereld.

Maar zijn electoraat wist hem zeker te waarderen. Anders had het hem in 2004 wel ingeruild voor de Democraat John Kerry. Maar de Amerikanen kozen Bush, ditmaal onomstreden, voor een tweede termijn. Een eer die zijn vader niet te beurt was gevallen.

De biografieën van Alle Amerikaanse presidenten na de Tweede Wereldoorlog zullen deel uitmaken van een Speciale Editie van Elsevier over de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2008, die komende zomer verschijnt.

De volledige serie van 43 presidenten (en hun connecties met Nederland) komt in de loop van het jaar 2008 in boekvorm uit.