Berenjager
Van 1884 tot 1886 leefde Roosevelt, de man die niet kon bestaan zonder de adoratie van het publiek, maar die het ook nooit lang stellen kon zonder de volkomen stilte van de prairie, als een buffelrancher en jager op groot wild (beren) in de Dakota’s. ‘Pech volgde ons zoals een gele hond achter een dronkaard aanloopt,' schreef Roosevelt na een tevergeefse jacht.
Een van de eerste Teddy Bears
Wanneer Roosevelt, vijftien jaar later, na een vice-presidentschap van vier dagen, op 14 september 1901 door de moord op McKinley, president is geworden, is dat grote behagen in mensen en die behoefte aan de stilte van de natuur onveranderd.
Toen het bekend werd dat de president op jacht in Missisippi geweigerd had een beertje te doden, al was dat de enige prooi die voorhanden was geweest, noemde een speelgoedhandelaar in New York een van zijn speelgoedberen Teddy Bear. Een rage was geboren.
Roofhaaien
Een van Roosevelts eerste daden als president was het aanpakken van de de kartelpraktijken van de Northern Securities Company. Dat was een conglomeraat van drie spoorwegen, in het leven geroepen door onder anderen de Harrimans en de Morgans om de moordende concurrentie tegen te gaan.
Roosevelt kende het milieu van de mannen van het grote geld maar al te goed, al voelde hij zich daar nooit prettig bij. Hij had het soms over de roofhaaien van Wall Street. Hij vond ze vooral ook vervelend gezelschap, ‘ze praten alleen maar over geld’.
Roosevelt met zijn gebrek aan interesse in de materie, had dikwijls geldzorgen gekend. Het Hooggerechtshof stelde hem met het openbreken van de spoorwegtrust in het gelijk. Ook op het gebied van de arbeidsverhoudingen wilde Roosevelt de macht van grote ondernemingen indammen.
Tijdens de langdurige en vaak virulente staking van antracietmijnwerkers in Pennsylvanië in 1902, dwong de president de partijen tot een voor de mijnwerkers gunstig uitgevallen arbitrage. Er kwamen wetten tegen kinderarbeid en voor compensatie bij arbeidsongeschiktheid door de schuld van de werkgever.
De zachtaardige berenjager Teddy Roosevelt
Vogelreservaten
Een van zijn prestaties die Roosevelt echt met trots vervulde was het uitroepen van zestien stukken land tot federale vogelreservaten. Op grond van de Forest Reserve Act uit 1891 behoedde hij meer dan eenderde van het bosareaal voor mogelijke exploitatie. Roosevelt was de eerste politicus van statuur die zich zorgen maakte over de eindigheid van natuurlijke hulpbronnen en over de wereld van zijn kleinkinderen.
In 1908 belegde hij in het Witte Huis de eerste grote conventie voor het behoud van de natuur. De Republikeinse partij raakte door kwesties als deze steeds meer gespleten. De vooruitstrevende en activistische president voerde vrijwel altijd de linkervleugel aan.
Op het gebied van de buitenlands beleid stond Roosevelt een expansionistische houding voor waarbij hij bijzonder belang hechtte aan de marine, die hij van 1897-1898 als staatssecretaris had gediend en die het onderwerp van één van zijn vroegste werken was geweest. Aan het einde van zijn presidentschap liet hij de ‘Grote Witte Vloot’ (van zestien schepen) een reis van anderhalf jaar om de wereld maken.
‘Theodore denkt dat hij de Amerikaanse vlag is,' zei een vriend. Of: bij een bruiloft wil Theodore altijd de bruid zijn en bij een begrafenis het lijk, naar de woorden van een tante.
Knots
TR (hij was de eerste president die vaak alleen met zijn initialen werd aangeduid) had een grote belangstelling voor Latijns-Amerika. Hij had in 1898 zijn positie als staatssecretaris opgegeven om in Cuba tegen de Spanjaarden te vechten. De charge met zijn Rough Riders bij San Juan beschouwde hij als het hoogtepunt van zijn bestaan. President Roosevelt koos definitief voor Panama als bedding voor een kanaal door de isthmus van Midden-Amerika.
Toen Colombia, waartoe Panama als provincie tot op dat moment behoorde, terug kwam op eerder overeengekomen voorwaarden, organiseerde de Amerikaanse diplomatie in 1903 moeiteloos de afscheiding van Panama als een afzonderlijk land.
Roosevelt met zijn Rough Riders
In zijn jaarlijkse boodschappen tot het Congres ontwikkelde Roosevelt een aanvulling op de Monroe-doctrine: niet alleen hadden de Europese mogendheden zich niet met de Latijns-Amerikaanse landen te bemoeien, die laatste dienden evenmin de Verenigde Staten in de wielen te rijden.
De beste benadering voor Washington was die ontleend aan ‘het West- Afrikaanse spreekwoord’, zei de president: ‘spreek zachtjes, maar draag een grote knots’. De dag nadat hij die woorden had uitgesproken zwaaiden enthousiaste bewonderaars met baseballknuppels naar zijn trein.
Nobelprijs
In 1905 speelde Roosevelt op twee oorlogsbodems voor de kust van New England gastheer voor een Japanse en Russische delegatie. Japan had Rusland vernietigend verslagen en het was aan Roosevelt om een vredesakkoord aanvaard te krijgen. (Teneinde de gasten uit Tokio niet voor het hoofd te stoten werden de Japanse messbedienden op de schepen in allerijl vervangen door Chinese.)
Die bemiddelingspoging slaagde. Het leverde de president de Nobelprijs voor de Vrede op. In 1908 weigerde Roosevelt, uiteindelijk met spijt in het hart, een derde termijn. Vier jaar later deed hij nog een keer mee, ditmaal zonder succes als kandidaat van de Progressieve Partij.
Eenmaal weg uit Washington bleef Roosevelt schrijven en wereldreizen maken; in Milwaukee werd een aanslag op hem gepleegd. Toen in 1917 de Verenigde Staten partij werden bij de Eerste Wereldoorlog, meldde de 58-jarige ‘Rough Rider’ zich voor een officiersfunctie aan het front.
President Woodrow Wilson weigerde. Roosevelts zoon Quentin, oorlogsvlieger, werd een jaar later door de Duitsers neergehaald. Op 6 januari 1919 stierf Roosevelt, 60 jaar oud, in zijn buitenhuis ‘Sagamore’ in Oyster Bay.
Zijn laatste woorden golden zijn bediende James Amos: ‘Doe alsjeblieft het licht uit’. ‘Een groot verlies voor het land’, sprak de man die hem in Milwaukee nog had willen vermoorden.