De tweeënendertigste in de serie Alle Amerikaanse Presidenten: Franklin Delano Roosevelt (1933- 1945)
Tijdens een topconferentie in Quebec in augustus 1943, besloten de Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt en de Britse premier Winston Churchill dat de geallieerde landingen in West-Europa op 1 mei 1944 zouden plaatshebben.
In de badkamer van de premier werd een vreemdsoortige conferentie gehouden. Boven het water van de badkuip waren hoge Britse en Amerikaanse militairen geschaard. Terwijl Churchill in veelkleurige ochtendjas met zijn handen door het bad bewoog om deining te maken werden die landingen met twee zeepdoosjes en drie sponzen nagebootst.
Roosevelt kon vanwege zijn polio, waardoor hij vanaf zijn middel verlamd was, niet meedoen met deze oefening. Maar hij was bijzonder verheugd dat Winston, getraumatiseerd door ervaringen in de Eerste Wereldoorlog, eindelijk zijn verzet tegen die landingen had opgegeven.
Roosevelt en Churchill: diepe vriendschap
Optimist
De conservatieve Churchill en de progressieve Roosevelt waren door een diepe vriendschap verbonden. Toen Engeland er in de zomer van 1940 alleen had voorgestaan tegen Hitler, had Roosevelt tegen de wens van zijn generaals en die van de bevolking in, verordonneerd dat Amerika een deel van zijn (toen schaarse) materieel aan de Britten zou ‘uitlenen’.
Tijdens die conferentie in Canada was Roosevelt al tien jaar president. Hij was aan zijn derde termijn bezig. Volgens de peilingen was 70 procent van de bevolking tevreden met hem. ‘Als de polio hem niet klein heeft gekregen, zal het presidentschap dat ook niet doen,' had zijn vrouw Eleanor geantwoord op een vraag van een journalist of hij het presidentschap wel aan kon.
Dat was vlak voordat Roosevelt in 1933 voor het eerst de ambtseed had afgelegd op de Hollandse statenbijbel, die in 1650 door zijn verre voorvader Claes van Rosevelt vanuit Zeeland was meegebracht naar de Nieuwe Wereld. Van zijn vele talenten was Roosevelts optimisme misschien nog wel de grootste.
Lichtvoetig
Hij had een aanstekelijke lichtheid die in Nederland vaak ten onrechte wordt verward met oppervlakkigheid, kon goed luisteren en had een onvoorstelbaar doorzettingsvermogen, tobde zelden of nooit en bezat een ongelimiteerd vertrouwen in zichzelf. Niemand die beter dan hij voldeed aan Hemingway’s definitie:‘Moed is sierlijk optreden onder hoge druk’.
In de virtuoze biografie ‘Franklin Delano Roosevelt, koning van Amerika’, heeft de Leidse amerikanist Alfons Lammers, juist die lichtvoetigheid - het blijkt toch mogelijk om dat over een poliopatient te zeggen - zo fraai over het voetlicht gebracht.
Roosevelt had een aanstekelijke lichtheid
Roosevelt begreep als geen ander het belang van het begrip drama om een presidentschap tot een succes te maken. De fantasie van de Amerikanen prikkelen vanuit het Witte Huis blijft van groter belang dan het prikkelen van de economie. Roosevelt was dol op mensen, vond het plezierig om verantwoordelijkheid te dragen en hij vond het heerlijk om president te zijn.
Zijn beeld van het ambt was het beeld dat hij van zichzelf had, heeft Richard Neustad gezegd. Hij was gespeend van de melancholie die anderen over de lasten van het presidentschap doet klagen. Bij zijn beschrijving van de verkiezingscampagne van 1936, toont Lammers aan dat Roosevelt, die hij in een eerdere fase van zijn bestaan een matinée-idool had genoemd, een groot acteur was.
Koppig
Praten met zijn intimi, zoals tijdens het ‘kinderuurtje’, lees het borreluur, wanneer de president zelf de cocktails mixte, was zijn geliefkoosde vorm van ontspanning. Hij genoot er intens van om zijn verhalen steeds maar weer te vertellen. Maar hij kon ook ontwijkend zijn, de roerselen van zijn ziel bleven verborgen, zelfs voor een van zijn ‘grote liefdes’, kroonprinses Martha van Noorwegen.
Ondanks de schijn van het tegendeel had hij geen talent voor intimiteit. Hij werd vaak sluw genoemd. Roosevelt kon ook zeer koppig zijn.‘He had his Dutch up,' werd gezegd wanneer hij niet bereid was tot concessies. Dat wilde zeggen: hij was net zo koppig als de bewoners van het land van zijn voorouders.
En dan was dankbaarheid niet zijn sterkste kant. Dit bleek bijvoorbeeld bij de ziekte van Marguerite ‘Missy’ LeHand, zijn persoonlijke secretaresse, die idolaat van hem was. In de loop der jaren, terwijl Eleanor de wijde wereld in trok om die te verbeteren, had ‘Missy’ steeds meer de functie van ‘echtgenote’ overgenomen.
Minnares
Ook in fysieke zin wellicht. Eleanor en Franklin hadden samen zes kinderen gekregen van wie er een jong gestorven was. Maar nu sprak Eleanor over seks als’ een beproeving die doorstaan moet worden’. In die opvatting was ze in 1918 waarschijnlijk gesterkt toen ze een bundeltje liefdesbrieven had gevonden van haar eigen voormalige secretaresse, Lucy Mercer, gericht aan Franklin.
Kroonprinses Martha van Noorwegen, een van de grote liefdes van Roosevelt
Franklin beloofde Mercer nooit meer te zullen zien en het huwelijk bleef verder ook in stand doordat Sara, de uiterst dominante moeder van de president, dreigde de geldkraan dicht te draaien als het tot een scheiding zou komen. Dat was ook de enige mogelijkheid om zijn presidentiële aspiraties te blijven koesteren.
Die belofte om Lucy nooit meer te zien, brak hij ruim twintig jaar later, aan het begin van de oorlog, met behulp van zijn oudste dochter, en oogappel, Anna. Onder de schuilnaam Mrs. Johnson, bedoeld om Eleanor om de tuin te leiden, werd Lucy regelmatig de verblijven van de president binnengesmokkeld.
Zelfs op de dag dat de president stierf, was Lucy samen met een vriendin die een portret van hem maakte, bij hem in Georgia. Van al die miljoenen gezichten die de president in de loop van zijn leven aan zich voorbij had zien trekken, was dat van Lucy een van de drie laatste waarop Roosevelt’s blik zou rusten.
De zaak werd ‘verraden’. Eleanor was wederom dodelijk verwond en riep Anna ter verantwoording. Toch had ze de grootheid om het onvoltooide portret aan Lucy te geven toen dat later opdook.
Lees verder