De veertigste in de serie Alle Amerikaanse Presidenten: Ronald Reagan (1981- 1989)
Het presidentschap van Ronald Reagan was bijna in de knop gebroken en voor de ochtend van zijn bloei vergaan. Op 20 maart 1981, twee maanden na zijn aantreden, pleegde de student John Hinckley (om indruk te maken op filmactrice Jodi Foster) buiten het Hilton hotel in Washington D.C een aanslag op de president.
Een van de kogels bleef slechts anderhalve centimeter van diens hart steken. Uiterst kordaat optreden van een van zijn lijfwachten redde de president het leven.
Toen hij het George Washington-ziekenhuis werd binnengereden en hij een falanx van doktoren in hun witte jassen zag staan, riep Reagan: ’Ik hoop wel dat jullie allemaal Republikeinen zijn.'
Ronald Reagan: Groot gevoel voor stijl
Tegen zijn toegesnelde vrouw Nancy zei hij: ’Sorry liefje, ik ben gewoon vergeten te bukken’. Die laatste woorden had de bokser Jack Dempsey in 1926 gebruikt om het verlies van zijn wereldtitel aan Gene Tuney te verklaren.
Blijmoedig
Voor Edward Meese, een naaste adviseur en later zijn minister van Justitie, die zich ook naar het ziekenhuis had gehaast, waren dat misschien wel de mooiste momenten met de president. ‘Onder extreem moeilijke omstandigheden toonde hij altijd een groot gevoel voor stijl’.
De president onderging zijn ziekenhuisopname met karakteristieke blijmoedigheid. Toen een verpleegster even zijn hand vasthield, vroeg hij haar, geveinsd bezorgd: ’Weet Nancy wel van ons’?
Jaren later, toen Reagans populariteitscijfers waren gekelderd en hij met zijn staf overlegde wat daaraan te doen zou zijn, zei de president: ‘Ik kan me altijd nog een keer laten neerschieten.’
Wat Meese vooral trof was dat voor Reagan alle mensen werkelijk gelijk waren.‘Hij doet tegen de Duitse bondskanselier niet aardiger dan tegen de electricien’.
Badmeester
Reagan werd geboren in in Tampico, Illinois, op 6 februari 1911 in een kleine flat boven een bank. 'Dat was de enige binding die we met die bank hadden,’ zou hij later zeggen.
Toen zijn vader, een verkoper van schoenen en een alcoholicus, hem voor het eerst zag, zei hij: voor zo’n dik stuk Hollander maakte hij wel veel lawaai.
De bijnaam Dutch beklijfde. Zozeer dat Edmund Morris, Reagans meest gezaghebbende biograaf, zijn boek ‘Dutch’ noemde. In de zomers tussen 1926 en 1933 was Reagan badmeester.
In totaal redde hij 77 mensen het leven - die hem daarvoor nauwelijks bedankten.Wel erkentelijk betoonde zich de zwemmer die Reagan tien dollar gaf voor het opduiken van zijn kunstgebit.
Zoetgevooisd
Reagan begon zijn loopbaan als sportverslaggever voor radiostations in het Midden-Westen van de Verenigde Staten. ‘De radio is het theater van de geest,' zoals hij zei.
Ronald Reagan had een onweerstaanbare stem. Het leek alsof hij de woorden stuk voor stuk aanblies voordat hij ze uitsprak. Zijn stem leek met onzichtbaar kleefband vastgeklit aan het gehoor van zijn publiek.
De jonge acteur Ronald Reagan (28) naast Susan Hayward in de B-film Girls on Probation
Toen Reagan eenmaal president was, schreef de New York Times: Er is waarschijnlijk nog nooit een president geweest die zo duidelijk geniet van het geluid van zijn eigen stem en die daar zo van afhankelijk is als Reagan - niet zozeer uit ijdelheid, als wel zoals een jurist het moet hebben van zijn boeken en een chirurg van zijn handen’.
Acteur
In 1937 tekende hij een contract met Warner Brothers in Hollywood. In zijn eerste film Love is on the Air speelde hij een radioverslaggever. Reagan maakte 53 films en was voorzitter van de vakvereniging van acteurs. Hij heeft zichzelf de Errol Flynn van de B-film genoemd.
Zijn beste acteerprestatie was in Kings Row. In de belangrijkste scène ontwaakt hij uit een narcose en komt tot de ontdekking dat zijn beide benen geamputeerd zijn. Zijn kreet: ‘Waar is de rest van mij’?, werd de titel van zijn autobiografie, die hij al in 1965 schreef.
Overigens kon Reagan, die verder goed tegen kritiek bestand was, weinig lelijks over zijn acteerprestaties horen. Hij is altijd verzot op film gebleven.
Toen een medewerker op het Witte Huis hem vroeg of hij zich wel goed op een lastige economische conferentie had voorbereid, luidde het antwoord:’Nee, want gisteravond was The Sound of Music op de televisie.’
In 1940 was Reagan getrouwd met de filmactrice Jane Wyman, die hij op de set van 'Brother Rat and a Baby' had ontmoet. Na de oorlog had Wyman meer succes in Hollywood dan Reagan. Dat leidde in 1949 tot een scheiding.
Drie jaar later hertrouwde Reagan met Nancy Davis, ook een actrice. Daardoor zou hij de eerste gescheiden president uit de geschiedenis worden. Nancy zou tot aan het einde van zijn leven als een erfhond over hem blijven waken.
Democraat
De eerste helft van zijn leven was Reagan een Democraat. Pas in 1950 ging hij mede onder de invloed van zijn schoonvader over naar de Republikeinen.
Ronald en Nancy Reagan in hun eerste jaar in het Witte Huis
‘Ik heb de Democratische Partij niet verlaten, maar de partij heeft mij verlaten,’ placht hij te zeggen. Acht jaar lang trok hij in dienst van General Electric, de fabrikant van huishoudelijke apparaten (‘Vooruitgang is ons belangrijkste produkt’) met een roadshow door het land.
In 1966 werd Reagan tot gouverneur van Californië gekozen. Toen een journalist hem vroeg wat voor soort gouverneur hij dacht te zijn, luidde het antwoord: ‘Dat weet ik niet, want ik heb nog nooit een gouverneur gespeeld’.
Reagan werd niet door de macht vergiftigd nadat hij als de oudste man ooit (69) was gekozen tot president door in 1980 Jimmy Carter te verslaan.
Beste rol
Het presidentschap liet hem opmerkelijk onberoerd. Als Reagan van de residentie naar het Oval Office wandelde nam hij ruim de tijd om de eekhoorns te voeren. In de woorden van zijn biograaf Lou Cannon:‘Hij leek bijzonder in zijn nopjes om Ronald Reagan te zijn’.
Zijn optimisme wist hij op anderen over te brengen. Naar zijn romantische opvatting moest de president vooral uitdrukking geven aan het idee van Amerika als ‘de stralende stad op de heuvel’ en een voorbeeld zijn voor de rest van de mensheid.
Om de verbeelding draait het in de hem zo vertrouwde filmindustrie per slot van rekening ook.’Het presidentschap was zijn beste rol,' schreef Gennady Vasilyev in Pravda.
Toen hij koningin Beatrix op 19 april 1982 verwelkomde bij haar staatsbezoek zei de president dat het wel leek alsof beide landen hun geschiedenis van elkaar hadden overgeschreven. Een kolossale dichterlijke vrijheid, maar het klonk aardig.
Lees verder