door
Arne Hankel
30 mei 2013
Jovica Stanisic donderdag bij de uitspraak bij het Joegoslavië-Tribunaal - Foto: EPA
Het Joegoslavië-Tribunaal heeft Jovica Stanisic donderdag vrijgesproken van de aanklacht van oorlogsmisdaden. Hij was baas van de Servische geheime dienst DB toen Slobodan Milosevic president was.
In Kroatië is donderdag met verbijstering gereageerd op de vrijspraak.
Zuiveringen
Stanisic was aangeklaagd omdat hij zou hebben geholpen bij het organiseren van de 'etnische zuiveringen' in de buurlanden Kroatië en Bosnië van 1991 tot 1995. Ook zijn medeverdachte en ondergeschikte Franko Simatovic is op alle punten van de aanklacht vrijgesproken.
De VN-aanklagers hadden levenslang geëist tegen zowel Stanisic als Simatovic tijdens het proces, dat in 2008 begon.
Moorden en seksueel misbruik
De rechters achtten weliswaar bewezen dat Stanisic (62) en Simatovic (63) speciale eenheden hebben laten trainen die meevochten in Bosnië en Kroatië. Die operaties in de buurlanden hebben Stanisic en Simatovic mede georganiseerd en gefinancierd.
De rechters achtten ook bewezen dat daar op grote schaal misdaden zijn gepleegd, zoals moorden, seksueel misbruik en deportaties.
Bevel
Volgens de aanklagers hebben eenheden onder controle van de twee verdachten ook meegedaan aan de massaexecuties na de val van Srebrenica. De strafkamer achtte echter niet bewezen dat Stanisic en Simatovic het bevel tot deze misdaden hebben gegeven of dat zij wilden dat deze misdaden zouden worden gepleegd.
Tevens hadden Stanisic en Simatovic niet de leiding bij de operaties in de buurlanden.
Crimineel plan
Ook is er volgens de rechters geen bewijs dat het tweetal onderdeel was van een gezamenlijk crimineel plan, samen met Milosevic en de leiders van de Serven in Bosnië en Kroatië, Radovan Karadzic en Milan Martic.
Volgens de aanklagers had dat plan tot doel moslims en Kroaten te verdrijven uit de gebieden die de Serven voor zichzelf claimden. Volgens het vonnis was de betrokkenheid van Stanisic en Simatovic bij dat veronderstelde plan mogelijk beperkt tot de wil tot behoud van controle over een bepaald gebied, maar zonder criminele intentie.
Straffen Kroaten
Media in Kroatië constateerden dat met de vrijspraak in wezen ook de republiek Servië is vrijgesproken.
Er werd gewezen op de hoge straffen die woensdag nog werden uitgesproken tegen zes Bosnische Kroaten, waarbij voormalig president Tudjman in de motivering van de uitspraak werd genoemd als 'leider van een gezamenlijke criminele organisatie'.