Getoonde handpalmen zijn een teken van openheid
Een groot deel van wat we vertellen zit niet in de woorden die we gebruiken. Bewust gebruik van lichaamstaal kan bijvoorbeeld helpen je collega's te overtuigen.
Lichaamstaal bepaalt een groot deel van onze communicatie, toonde Amerikaans wetenschapper Albert Mehrabian in 1971 aan. De emeritus hoogleraar psychologie kwam daar achter in onderzoek naar menselijke interactie.
Wanneer mensen met elkaar over gevoelens (sympathie of antipathie) praten, komt slechts zeven procent van de boodschap over door woorden. De ontvanger let veel meer op stemgeluid en gezichtsuitdrukking: respectievelijk 38 procent en 55 procent van de boodschap zit voor de ontvanger in de toon waarop iemand iets zegt en hoe hij daarbij kijkt, zo ontdekte Mehrabian.
Een slimme werknemer of sollicitant maakt van dit gegeven gebruik in situaties op de werkvloer waarbij emoties of opvattingen komen kijken. Hoe kun je het best profiteren van lichaamstaal in dergelijke situaties?
Overeenstemming
Als spreker is het om geloofwaardigheid gevonden te worden belangrijk om woorden, stemgeluid en lichaamstaal met elkaar te laten overeenstemmen. Niemand gelooft het als je met gefronste wenkbrauwen roept: ‘Ik bén helemaal niet boos!’
Voor een groot deel zijn de non-verbale signalen die we zenden gelukkig te controleren en in overeenstemming te brengen met onze boodschap. Dat werkt volgens Frank van Marwijk, sociotherapeut en auteur van het recent verschenen ‘Manipuleren op je werk’, twee kanten op. Van Marwijk: ‘Lichaamstaal heeft effect op hoe je overkomt, maar ook op hoe je je voelt.’ Door je kalm te gedragen, kalmeer je dus ook echt.
Spiegelen
Die bewuste controle over lichaamstaal en emotie komt ook van pas bij goed luisteren. Empathie, het vermogen om je in te leven in een ander zonder zelf emotioneel te raken, gaat daarover. Om aan te geven dat je iemand aardig vindt of het met hem eens bent, helpt het om de lichaamstaal van diegene te imiteren - of te 'spiegelen', zoals psychologen het noemen.
‘Dat spiegelen doen we van nature’, aldus Van Marwijk. Ook ouders en baby’s kopiëren elkaars gedrag. ‘Als je een baby nadoet, geef je hem in feite een compliment. Spiegelen zegt: jij hoort bij ons, wij zijn gelijkgestemd.’ Dat is prettig voor degene die gespiegeld wordt, of dat nu een baby is of een collega.
Toepassen
In sollicitatiegesprekken kan lichaamstaal een handig hulpje zijn. Maar ook in vergaderingen kan non-verbale communicatie nuttig zijn, bijvoorbeeld om collega’s te overtuigen. ‘Oogcontact is daarbij zeer bepalend,’ zegt Van Marwijk, ‘maar velen gebruiken het verkeerd.’ Een collega waarmee de spreker het oneens is strak aankijken, wat veel mensen doen, werkt namelijk contraproductief.
‘Veel beter kun je een stukje meegaan in de redenering van je collega, om dan de groep rond te kijken en je eigen voorstel te introduceren. Zo zal je collega zich minder aangevallen voelen. Let erop wie jou tijdens je verhaal aankijken en knikken – dat zijn je medestanders.’ Door met je blik te eindigen bij zo’n medestander, geeft de spreker het woord aan hem door en zal die zijn punt nog eens bekrachtigen.
Door Simon van Woerden