Emile Ratelband gelooft absoluut niet in sabbaticals
Veel werkgevers vrezen het ergste als een medewerker aankondigt een sabbatical te willen. Die zien we nooit meer terug, denken ze, of hij raakt na terugkeer gefrustreerd over zijn baan omdat hij niet meer in zijn oude leven - 'keurslijf' - past. Hoe voorkom je dat je verlof een drama wordt?
Een werknemer die op sabbatical gaat: dat is linke soep! Zo iemand is eigenlijk opgebrand of verveeld door zijn baan, maar in plaats van dat probleem op te lossen, kiest hij de vluchtroute. En gaat een reis maken naar heel verre, onbekende oorden of gaat in diep-Afrika kamelen drijven dan wel een cursus Spaans doen in de binnenlanden van Peru.
Nachtmerriescenario
En dan? Dan komt hij terug na drie maanden of een half jaar, en vindt zijn baan nog vervelender, saaier of slopender dan voor de grote pauze. Aldus het nachtmerriescenario dat bij veel werkgevers op hun netvlies verschijnt als ze geconfronteerd worden met het verschijnsel 'sabbatical'.
Maar is dat beeld terecht? Is een sabbatical voor zwakkelingen, die er na hun rustperiode nooit meer in slagen aan de slag te komen, zoals entertainer-trainer Emile Ratelband ooit opmerkte in een interview met feministisch maandblad Opzij? Nee, zegt journalist Pierre de Winter die een boekje schreef over het fenomeen sabbatical nadat hij er zelf een had genomen. Veruit de meeste sabbaticalgangers starten volgens hem na hun verlof juist met hernieuwde energie en enthousiasme weer met werken.
Grotere productiviteit
Moraal van De Winter's verhaal: werkgevers hebben op de lange termijn juist profijt van employees die voor zichzelf een sabbatical regelen. Want als het goed is, is hun productiviteit en creativiteit na deze adempauze groter dan voor ze weggingen. Zij komen helemaal uitgerust en opgeladen terug, vol energie en loyaliteit jegens de werkgever die hen dit feestje gunde.
Maar dat het heus niet altijd zo rooskleurig afloopt en er vele valkuilen liggen op de weg van de verlofganger, wordt evengoed duidelijk uit de interviews met 'ervaringsdeskundigen' in 'En in binnenkort ben ik even helemaal sabbatical'. Zo kostte het Annet Scheringa twee jaar voor de omzet van haar training- en tekstbureau weer op het niveau lag van vóór haar vertrek (een sabbatical van een jaar naar de Verenigde Staten).
Stank voor dank?
Haar man, die een vaste baan had bij Rijkswaterstaat, viel bij die organisatie ook in een gat - zijn oude baan was niet meer en een nieuwe, even interessante functie moest nog gevonden worden. En Erik-Jan Bolsius, nu hoofdredacteur van een personeelsblad, vond zijn baan bij terugkomst zo frustrerend dat hij binnen een mum van tijd een nieuwe baan regelde. Fijn, bedankt, stank voor dank, zal zijn baas gedacht hebben...
Om te voorkomen dat of het verlof zelf of het werk na terugkeer een grote teleurstelling wordt, moet de werknemer zijn sabbatical vooral als een project zien, vindt De Winter. Hij raadt aan om de sabbatical planmatig voor te bereiden: om heel degelijk een doel vast te stellen, waar in etappes naar toe gewerkt wordt, inclusief een begroting en een plan voor de eerste periode na terugkomst.
Terugkeershock
De Winters advies: maak tegen het einde van je verlof een lijst waarin je opschrijft wat je moet doen, en wat je wilt doen - in je werk, maar ook in je privéleven. 'Dat stimuleert om over de grenzen van je sabbatical heen de toekomst in te kijken', aldus De Winter. 'Zo haal je die onherroepelijk naderbij komende toekomst alvast naar je toe, wat de kans op een zogenaamde "terugkeershock" aanmerkelijk vermindert.'
Advies twee van De Winter: schrijf een verslag over je sabbatical voor je werkgever - als je er een hebt. Die hoort zo welke voordelen een verlof kunnen opleveren voor de organisatie. Ook voorkom je zo dat je - in de hectiek van de werkvloer- je verhaal niet kwijt kunt en moeite hebt om weer te 'aarden' in je baan.
Analyseren hoe de sabbatical is verlopen, heeft bovendien als voordeel dat je je zelf ook erg bewust wordt van al het mooie wat de afgelopen periode heeft opgeleverd. Dat kan de arbeidsmoraal alleen maar ten goede komen...