Nieuwst creaties op Nederlands taalgebied uit 2009
De opmerkelijkste neologismen en nieuwe samenstellingen van het jaar. Geen gemeenschappelijke noemer: beetje groen, beetje crisis en twee hoofddeksels
Billenfotograaf
Vroeger zou het wellicht kunst zijn. Een 24-jarige man uit het Groningse Winsum maakte honderden foto's en filmpjes van – met textiel omhulde – achterwerken van anonieme vrouwen en plaatste die op internet. De fatsoensrakkers van GeenStijl, die anders maar al te graag vrouwen in volle glorie op hun site zetten, ontketenden een virtuele klopjacht op de billenfotograaf, die zijn baan in de fabriek verloor en voor 'aanranding' werd aangeklaagd.
Deeltijd-WW
Crisisjargon. Sinds dit jaar kun je ook in deeltijd werkloos zijn. Bedrijven die door de crisis hun productie zagen teruglopen, hoeven hun vaklui niet te ontslaan. Die mogen een deel van de week in de WW. Thuis blikjes bier ledigen is er niet bij. Als deeltijd-WW'ers niet werken, schoolt hun werkgever ze bij.
Doekoecratie
Multiculti slang . Met 'paaisubsidies' kiezers in toom houden. Gebeurt vooral in door minderheden geregeerde Amsterdamse stads-delen. Doekoe is Surinaams voor geld. In de Bijlmer kregen acht Surinaamse, Antilliaanse en Ghanese clubs in totaal 1 miljoen euro, zonder dat de bevolking profiteerde. Op de site van De Baarsjes noteert een bezoeker: 'Dit is de essentie van doekoecratie! Kralen en spiegeltjes voor de eigen achterban.'
Groenpas
Zes biologische kruideniers riepen deze pas in het leven, waarmee btw-vrij onbespoten knolselderij en schorseneren kunnen worden aangeschaft. De Groenpas kost eenmalig 100 euro. De btw op levensmiddelen is 6 procent. Veel knagen dus voordat je deze investering in een betere wereld hebt terugverdiend.
Koninginnedagdrama
In Apeldoorn kwamen op 30 april zeven mensen om het leven en raakten velen gewond toen de 38-jarige Karst Tates met zijn zwarte Suzuki Swift door de entourage rond de koninklijke busrit reed en van het volksfeest een nationaal drama maakte. Tates had het voorzien op de Oranjes, maar eindigde tegen het hek rond de Naald, een 17 meter hoge obelisk vlak bij Paleis Het Loo.
Kopvoddentaks
Gekke Geert in de bocht. Weg met de hoofddoek! De PVV-leider wil 'een grote schoonmaak van onze straten. Laten we wat doen aan dit symbool van onderdrukking.' Moslima’s kunnen voor 1.000 euro per jaar een vergunning krijgen. De opbrengst gaat naar blijf-van-m’n-lijfhuizen. Grote verontwaardiging was Wilders’ deel: 'Volstrekt hysterisch.' Het woord 'kopvod' werd al in 2002 gebruikt op de site van het niet zo frisse Stormfront, zo vonden anti-Wilders-sites uit.
Kraakvarkens
Toen agenten in juli een pand op de Amsterdamse Schellingwouderdijk ontruimden, troffen zij drie schurftige Gascons aan, donkere varkens uit de Pyreneeën. Raar? Kraakpanden herbergen graag Baskische ETA-terroristen. De vrolijke voorvrouw van Het Beloofde Varkensland (ja, bestaat echt) doopte de twee beren en zeug tot kraakvarkens.
Multicultimijter
Verontwaardiging in de Tweede Kamerfractie van het CDA. Sinterklaas heeft in Amsterdam geen christelijk kruis meer op zijn mijter, maar de drie Andreaskruisen uit het wapen van de hoofdstad. De 'multicultimijter' geldt als een typisch geval van ongevraagd meebuigen met de islamitische bevolking.
Ontvrienden
Je deelt je kaartje uit aan iemand met wie je oppervlakkig hebt gesproken, en de volgende dag komt het verzoek om te 'connecten' op LinkedIn, Hyves of Facebook. Je hapt, maar een paar maanden later krab je je achter de oren. Wie in godsnaam is dat ook weer? Gelukkig bieden de netwerksites mogelijkheden om contacten te verwijderen (zonder dat die er bericht van krijgen): ontvrienden.
Plasterkjournalist
Zijn er straks nog onafhankelijke kranten en nieuwstijdschriften in Nederland? Redacties mogen elk twee journalisten aantrekken op kosten van PvdA-minister Ronald Plasterk (beter: op kosten van de belastingbetaler), die de 'noodlijdende pers' 4 miljoen euro schenkt. Als compensatie voor de oneerlijke concurrentie door de publieke omroep? Elsevier neemt geen 'Plasterkjournalist' (dixit VVD-Kamerlid Johan Remkes) in dienst.
Recessionista
Fashionista's waren in de gouden jaren goedgeklede dames die als de nieuwe collecties net in de winkels hingen, met papieren tassen van chique merken door dure winkelallees wapperden. Recessionista's zien er ook prima uit, maar zoeken gedwongen door de mindere inkomsten uit de bakstenen van het vastgoedvriendje hun hippe outfits in de outlet centres en de schappen van de Wibra.
Scheetbelasting
Klimaatneut(r)aal. Als koeien scheten laten, komt er methaan vrij. Schadelijk voor het milieu. Dus wil een commissie dat boeren 80 euro per koe aan 'scheetbelasting' gaan betalen. De boeren woest! Voordat u schrikt en besluit om nu definitief uit Nederland te emigreren: deze kwestie speelt in Denemarken.
Spuugkit
Hoe dit volksgebruik is ontstaan, is onduidelijk, maar steeds meer medemensen (nou ja) scheppen er genoegen in om buschauffeurs te bespuwen. In navolging van Liverpool dat de spitkit gebruikt, heeft vervoerder Arriva de spuugkit geïntroduceerd: doosje met buisjes en wattenstaafjes waarmee DNA-materiaal van de spuger kan worden opgeslagen.
Strandhooligans
In de voetballoze zomer zochten opgefokte Feyenoord-aanhangers een verzetje bij een strandfeest in Hoek van Holland. Het feest ontspoorde in een schietpartij met de politie, onder de hooligans viel een dode. De Rotterdamse raad was woest over de misdragingen van 'strandhooligans': 'ongeremde hyena's'.
Tokkietoets
Om overlast van zich misdragende malloten preventief tegen te gaan, worden in Rotterdam huurders voordat zij een huis krijgen voortaan gescreend: de Tokkietoets. De Amsterdamse familie Ruijmgaart-Tokkie werd in 2003 bekend als typisch geval van EPH, Extreem Problematische Huurders.
Twitterrevolutie
Onlangs koos Onze Taal 'twitteren' tot woord van 2009. Vette onzin! Twitteren dook in 2008 al 32 keer op in de pers. Twitterrevolutie is wel 2009: in Moldavië en Iran ging bevolking aangevuurd door getwitter de straat op om het gezag te verdrijven. Zonder twittersucces: de commies en mullahs zitten nog in het zadel.
Vaccinatieangst
Tja, de samenzweringstheorieën van de Anneke Bleekers van deze wereld. Veel Nederlanders hadden meer oor voor kletspraat over vaccinaties tegen Mexicaanse griep dan voor feiten. Gevolg was dat velen het 'prikadvies' negeerden en zwolgen in vaccinatieangst.
Vuvuzela
Exoot. In de zomer was er een amuse-toernooi in Zuid-Afrika voor het WK voetbal in 2010. Onder commentatoren was grote irritatie over het eentonige getetter van de vuvuzela, een blaaspijp die 130 decibel ellende produceert waarmee keuterboertjes in Transkei en Lesotho ooit vee verplaatsten. Pogingen om de toeter te weren, liepen op niets uit.
Zeiltiener
Hype-van-het-jaar-woord. Ook wel: zeilmeisje. Laura Dekker (13) wil in haar uppie de wereld rondzeilen. Daar vielen álle bestuurslagen van het ministerie van Onderwijs, tot en met de staatssecretaris, overheen. Leerplicht! Naar school jij! De rechter koos uiteindelijk voor uitstel. Dus zal de zeiltiener op z’n vroegst komend jaar uit varen gaan.
Zwempedo
De Bossche zwemschoolhouder Benno L. zou zich hebben vergrepen aan tientallen jonge meisjes. Ook maakte hij heimelijk 221 filmpjes en duizenden foto’s van zijn jeugdige zwemleerlingen. Is nu dé zwempedo.
Illustraties door: Marc Kolle