Over het gebruik van geweld in de vastgoedsector, zegt de advocaat van de 40-jarige Israëlische bodyguard Itzhak M.: 'Ach, er wordt in de zakenwereld weleens met de vuist op tafel geslagen.’ De werkelijkheid is minder vriendelijk. Het Openbaar Ministerie (OM) verdenkt zijn cliënt van afpersing van onder anderen de gevallen vastgoedhandelaar Erik de Vlieger. Die er, op zijn beurt, ook weer van wordt verdacht een zakenpartner te hebben afgeperst.
Geruchten over afpersing in de wereld van het vastgoed doen al langer de ronde, maar nu lijken er eindelijk bewijzen op tafel te komen, in de vorm van verklaringen. Diverse slachtoffers hebben de publiciteit gezocht, en in zijn column in De Telegraaf citeerde misdaadverslaggever John van den Heuvel afgelopen zondag uit eerdere gesprekken met topcrimineel John Mieremet. Deze partner in crime van de in 2000 geliquideerde drugsbaron Sam Klepper onthult hoe zij samen schatrijke zakenlieden afpersten. Op hun verzoek legde de vorig jaar vermoorde vastgoedhandelaar Willem Endstra in 'een bekend café in Amsterdam-Zuid’ – voor insiders herkenbaar als café Lexington – contact met rijke collega’s. Op een zeker moment werd het verhaal rondgestrooid dat Klepper en Mieremet (alias Spic & Span) het hadden voorzien op een bepaalde zakenman.
Vervolgens kwam Heineken-ontvoerder Willem Holleeder, die in het complot zat, zogenaamd met een oplossing: hij kon tegen betaling van een fors bedrag voorkomen dat er geweld zou worden gebruikt. Om de slachtoffers te intimideren, werd er zelfs geschoten. Volgens Mieremet waren sommige zakenlieden zo bang dat ze de afgelopen jaren miljoenenbedragen betaalden.
Naast die van De Vlieger vallen in dat verband de namen van onder anderen Klaas Hummel, Jan Dirk Paarlberg en Willem Smit. Hoewel justitie alle drie op de korrel heeft (gehad), is tot op heden niet bewezen dat ze zich allemaal met criminele activiteiten bezighouden. Ze kunnen domweg ook het slachtoffer van afpersing zijn geweest.
De werkwijze van Mieremet cum suis doet denken aan die van de Russische maffia. In Moskou kan niemand zaken doen zonder 'dak’, een misdaadbende die tegen betaling protectie verleent en andere afpersers weert. Wie geen 'dak’ heeft, is vogelvrij.
Criminelen deinzen er ook niet voor terug zakenlieden te chanteren. Willem Endstra investeerde in de loop der jaren zoveel drugsgeld in vastgoed dat Mieremet hem tegenover De Telegraaf omschreef als 'de bank van de onderwereld’. Door zijn wirwar aan bv’s beschikbaar te stellen voor het witwassen van zwart geld, werd Endstra zelf chantabel.
Toen zijn aanvankelijke 'zakenpartner’ Willem Holleeder hem inderdaad begon te chanteren, vroeg Endstra de toenmalige president van de Amsterdamse Hells Angels, 'Big Willem’ van Boxtel, in het voorjaar van 2004 of deze Holleeder wilde (laten) vermoorden. Het verzoek lekte uit en Endstra zelf werd op 17 mei 2004 doodgeschoten. Het was niet de eerste afrekening waarbij ruzie om investeringen van zwart (drugs)geld in vastgoed een rol speelde (zie 'Liquidaties’ op deze pagina).
Afgaand op de recente verklaringen van slachtoffers doet ook de Israëlische maffia aan afpersing. Naast die van Itzhak M. valt de naam van de 32-jarige Zion Eini. Deze telg van een beruchte criminele familie uit Israël zou naast De Vlieger onder anderen topman Lesley Bamberger van de Kroonenberg Groep voor een paar miljoen euro hebben afgeperst. Diens inmiddels overleden grootvader 'Ome Jaap’ Kroonenberg was financier van de latere drugsbaron Klaas Bruinsma.
De familie Eini gebruikte vanaf eind jaren tachtig een vijftal wisselkantoortjes in Amsterdam om drugsgeld van Colombiaanse drugskartels wit te wassen. Bij de actie Gouden Kalf werd in 1993 een groot aantal familieleden gearresteerd, onder wie de destijds 20-jarige Zion Eini. Hij kreeg een gevangenisstraf van achttien maanden, waarvan vijf voorwaardelijk. Omdat Lesley Bamberger weigerde aangifte te doen tegen Zion Eini, kon deze nu slechts het land worden uitgezet.
Naast afpersing houdt de 'Shoarma-maffia’ zich onder meer bezig met xtc-handel. Een deel van de 'Israëlische’ maffia bestaat uit genaturaliseerde Russen, zo blijkt uit diverse rechercheonderzoeken. Net als de Russische maffia maakt de 'Kosjer nostra’ gebruik van voormalige geheim agenten en ex-legerofficieren. Itzhak M., bodyguard en afperser van Erik de Vlieger, werkte als geheim agent voor de Mossad.
De overheid staat niet helemaal machteloos tegen de vastgoedmaffia. Sinds een paar jaar eist onder meer de gemeente Amsterdam dat projectontwikkelaars met wie zij zaken doet de herkomst van hun geld kunnen aantonen. De val van Erik de Vlieger begon volgens een bron bij de gemeente toen ambtenaren hem het vuur na aan de schenen legden.
Het liefst wil de gemeente dubieuze panden confisqueren. Eigenaren moeten vervolgens maar bewijzen hoe ze de zaak hebben gefinancierd. In Italië behaalt justitie met deze omgekeerde bewijslast fraaie resultaten. Een ambtelijke werkgroep in Amsterdam komt binnen een paar weken met een uitgewerkt plan om dit Italiaanse model in de hoofdstad te introduceren.
Keerzijde is dat criminele investeerders nog meer in paniek raken. Wie hun belangen schaadt, riskeert te worden geliquideerd. Een herhaling van het Endstra-scenario doemt op. Onder- en bovenwereld zijn in de vastgoedsector zo verweven geraakt dat ze nauwelijks nog te scheiden zijn.