door
Administrator
4 okt 2006
Criminoloog Henk van de Bunt signaleert in de zaak-Holleeder een nieuw fenomeen: criminelen die hun ex-zakenpartners afpersen.
Gerlof Leistra
Henk van de Bunt (54) is hoogleraar criminologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij was in 1995 lid van de commissie-Fijnaut, die onderzoek deed voor de parlementaire IRT-enquête. Van de Bunt is co-auteur van de monitor Georganiseerde criminaliteit in Nederland. Na de zomer verschijnt de derde tussentijdse rapportage.
Elsevier Wordt de onderwereld geleid door één godfather?
Henk van de Bunt: 'Nee, dat beeld is te simpel. Je moet die wereld niet te veel zien in termen van hiërarchie en strakke regie. Niemand bepaalt in zijn eentje de prijs van bijvoorbeeld drugs. De georganiseerde misdaad speelt zich af op verschillende markten. Je ziet zelden dat bijvoorbeeld mensenhandelaren zich ook bezighouden met drugs. Alleen al om die reden is er niet één godfather. Maar dat geldt ook binnen de markten. Wel kom je vaak dezelfde hoofdrolspelers tegen.'
Elsevier Holleeder was onder meer betrokken bij wapen- en drugshandel en afpersing en was actief in de seksbusiness.
Van de Bunt: 'Dat zie je wel vaker. Criminelen moeten ergens heen met hun geld. Onder meer de seksindustrie en de vastgoedwereld passen binnen hun horizon. Legaliteit en illegaliteit kunnen in die wereld gemakkelijk samenvallen.'
Elsevier Is die verwevenheid het grootste in de vastgoedsector?
Van de Bunt: 'Dat durf ik niet te zeggen. Bij de raakvlakken met de "wettige" wereld hebben wij altijd gedacht in termen van gedeelde belangen. Als de verhalen kloppen zie je in het geval van Holleeder een nieuw fenomeen in de vorm van wat ik maar noem parasitisme, bijvoorbeeld via afpersing van degene met wie je tot dat moment samenwerkte. Dan is er opeens sprake van een belangentegenstelling. Dat ben ik in Nederland niet eerder tegengekomen. Anders dan in Italië en de Verenigde Staten.'
Elsevier Holleeder werkte samen met de Joegoslavische topcrimineel Paja M. Is zo’n internationale coalitie nieuw?
Van de Bunt: 'Nee, inter-etnische samenwerking kwamen we al eerder tegen. De aandachtsvelden van de politie waren lange tijd heel sterk etnisch georiënteerd. Zo was er een apart Turkenteam. Maar ik ken bijna geen grote zaak waarin niet intercultureel werd samengewerkt: Surinamers, Antillianen, Colombianen, Turken, noem maar op.'
Elsevier Ook in deze zaak was sprake van lekken door politie.
Van de Bunt: 'Het bestaan van afpersing zegt iets over het gebrek aan vertrouwen in de politie. Endstra zocht vergeefs bescherming bij de politie. Al die verhalen over uitgelekte floppy’s met namen van informanten zijn fnuikend. Als je geen vertrouwen kunt hebben in het feit dat gesprekken met de politie ook vertrouwelijk blijven, is die weg naar legale bescherming afgesneden.'
Elsevier Is de arrestatie van Holleeder een gevoelige slag voor de onderwereld?
Van de Bunt: 'Ach, de georganiseerde misdaad zal altijd blijven bestaan. Het is slecht voor het vertrouwen van de burger in overheid en justitie dat criminelen die tot bekende figuren zijn uitgegroeid, zo lang onaantastbaar lijken.'
Elsevier Met buitenlandse bv's schermen ze hun vermogen af.
Van de Bunt: 'Dat wordt vaak gezegd, maar er is weinig over bekend. Wij gaan daarom de rol van buitenlandse rechtspersonen onderzoeken. Vormen die inderdaad een beletsel om achter de schermen te kijken? Voor dat onderzoek praten we met curatoren, politie, Belastingdienst en de Van Traa-teams.'
Dit artikel verscheen eerder in Elsevier weekblad, 4 februari 2006