door
Administrator
23 nov 2006
De drie grootste partijen hebben verloren. De Nederlandse kiezer heeft zich definitief losgezongen van traditionele stemkeuzes
Syp Wynia
De drie grootste partijen - CDA, PvdA, VVD - hebben verloren. Niet alleen de regeringspartijen, maar àlle partijen die ooit regeringsverantwoordelijkheid droegen hebben verloren, ook D66 en Fortuyn.
Alle partijen die vorig jaar van een ruime meerderheid van de kiezers al een douw kregen met hun steun voor de Europese Grondwet hebben verloren. En de partijen die al bij het Grondwet-referendum de steun van de kiezers kregen, hebben gewonnen.
Zoveel toeval bestaat niet. De Nederlandse kiezers hebben zich definitief losgezongen van traditionele stemkeuzes. Er bestaat geen vaste loyaliteit meer aan het politieke establishment. Dat de helft van de kiezers een week geleden nog niet wist wat te gaan stemmen, terwijl de opkomst toch historisch hoog bleek, is daarvoor ook een aanwijzing.
De grootste verliezers, de geïmplodeerde LPF daargelaten, zijn PvdA en VVD, die beide bijna een kwart van de kiezers van vier jaar geleden kwijtraakten.
De PvdA weet geen vaste grote aanhang meer aan zich te binden. De PvdA is naar het midden getrokken, schudde zijn socialistische veren af, nam onder Wouter Bos wisselende posities in en verloor een kwart van de kiezers van 2003 aan de SP.
De VVD werd onder Hans Wiegel en Frits Bolkestein een brede volkspartij, maar heeft na de slag die wijlen Pim Fortuyn de VVD van Dijkstal in 2002 toebracht, onder lijsttrekker Mark Rutte een nieuw dieptepunt bereikt.
Het is de prijs die de VVD betaalt voor een onduidelijke en te technocratische, vooral door werkgeverslobby’s bepaalde koers, de prijs ook voor de keuze van een weinig aansprekende lijsttrekker.
Duidelijkheid
Wat er ook te zeggen valt van de winnaars van de verkiezingen, in de eerste plaats de SP en Geert Wilders’ Partij voor de Vrijheid, is dat ze de duidelijkheid bieden die bij de drie grootste partijen ontbreekt. De SP profileert zich als de conservatief-linkse hoeder van de verzorgingsstaat en heeft die rol overgenomen van de PvdA. Wilders belichaamt het conservatief-liberale geluid dat bij de VVD van nu te zeer ontbreekt.
Dat het CDA maar beperkt verloren heeft, past in zekere zin in die lijn. Het CDA verschafte immers ook duidelijkheid, althans in die zin dat die partij geen breed gekoesterde verworvenheden ter discussie stelde.
Nederland koos voor duidelijkheid en wie die niet verschafte, kreeg het deksel op de neus.