Een dag nadat hij in het televisieprogramma van Harry Mens doodleuk beweerde dat hij geen banden had met de onderwereld, is de omstreden vastgoedbaron Willem Endstra geliquideerd.
Verschenen in Elsevier op 22 mei 2004
Afgelopen maandag rond het middaguur nam een onbekende schutter de 51-jarige Endstra op de keurige hoofdstedelijke Apollolaan onder vuur, vlakbij zijn kantoor. Een tweede man raakte gewond.
De aanslag op Endstra is het zoveelste bewijs van de verwevenheid van onder- en bovenwereld en laat zien dat Nederland een maffialand is geworden. Endstra is het prominentste lid van wat in kringen van politie en justitie de vastgoedmaffia wordt genoemd.
Vorig jaar werd de al evenzeer omstreden vastgoedmagnaat Bertus Luske voor de deur van zijn restaurant Frankendael aan de Middenweg in Amsterdam geliquideerd, en begin 2003 kwamen Heinekenontvoerder Cor van Hout en zijn metgezel Robert ter Haak bij een aanslag in Amstelveen om het leven. Van Hout bezat niet alleen een omvangrijke vastgoedportefeuille, maar had ook ruzie met zijn voormalige kompaan Willem Holleeder.
'Bloedbroeder'
Volgens topcrimineel John Mieremet, wiens 'bloedbroeder' Sam Klepper op 10 oktober 2000 in Amstelveen werd geliquideerd, fungeerde Endstra als 'bank van de onderwereld' en was Heinekenontvoerder Holleeder zijn rechterhand. Tegen De Telegraaf zei Mieremet in 2002 in een paginagroot 'exclusief' interview: 'Sam Klepper en ik zijn een aantal jaren geleden door Willem Holleeder met Willem Endstra in contact gebracht. Ook andere jongens deden en doen volop zaken met Endstra. Endstra was bereid om grote bedragen te investeren in onroerend goed zonder dat naar de herkomst van het geld wordt gevraagd. Je kunt hem zien als de bank van de onderwereld.'
Endstra ontkende zijn dubieuze rol in alle toonaarden, maar moest wel even slikken toen het tijdschrift Quote in de zomer van 2002 een foto publiceerde, waarop hij en Holleeder broederlijk naast elkaar zaten te keuvelen op een bankje aan de Apollolaan.
De naam van Endstra dook al jaren met enige regelmaat op in justitiedossiers. Begin jaren negentig werd hij opgevoerd als witwasser in de xtc-bende van de drugsbaronnen Ton van Dalen en Ronald van Essen, maar daarvoor is hij nooit veroordeeld: hij kocht in 1995 voor 1 miljoen euro verdere vervolging af. Ook in andere zaken wist hij te schikken.
In 2001 viel zijn naam op in verband met de dubbele liquidatie op 20 mei van de 44-jarige tweelingbroers Eric en Rob Driesen in Breda. Endstra was eigenaar van het sportcomplex waarin ook de broers een belang hadden. In het milieu wordt gezegd dat de voor die dubbele liquidatie veroordeelde schutter, Ron N., doodsbenauwd is voor een mogelijke wraakactie uit de hoek van het kamp Endstra/Holleeder.
Conflict
Ook met Mieremet deed Endstra zaken. Een fors deel van Mieremets kapitaal - en dat van zijn 'gabber' Sam Klepper - was ondergebracht in vastgoed via Heerfur bv. De vriendin van Mieremet, Ria Eelzak, fungeerde als 'zaakwaarnemer'. Toen Mieremet na de liquidatie van Klepper geld wilde zien - naar verluidt enkele tientallen miljoenen euro's - en Endstra dat weigerde, ontstond er een gewapend conflict dat op de achtergrond een rol zou spelen bij diverse liquidaties. Overigens zouden Mieremet en Endstra hun ruzie hebben geschikt. Het criminele milieu is erg onoverzichtelijk. Criminelen die vandaag maatjes van elkaar zijn, kunnen elkaar morgen als vijanden bestrijden, en de dag daarna weer vrede sluiten.
'Stille Willem' Endstra - tot zijn optreden bij Harry Mens gold hij als publiciteitsschuw - was een van de grootste 'vastgoedjongens' van Nederland. Met een enorme kerstboom aan bv's - vaak dochters van Convoy Vastgoed - was hij eigenaar van complete straten (in zijn eigen woorden 'blokjes' aan onder meer de Minervalaan) in Amsterdam-Zuid, van Seaport Marina in IJmuiden - thuishaven van menig zwart jacht -, van bungalowparken, een vliegveld en winkelcentra. Korte tijd had hij daarnaast onder meer met zakenpartner Klaas Hummel het World Fashion Centre in Amsterdam en het Dolfinarium in Harderwijk in bezit. Onlangs zou hij het Kurhaus in Scheveningen hebben willen kopen.
Zijn totale vastgoedportefeuille wordt geschat op ruim 500 miljoen euro, zijn persoonlijke vermogen op circa 350 miljoen euro. Endstra was zelf jurist - hij studeerde in de avonduren aan de Vrije Universiteit - en liet zich in de strijd om zijn vermeende goede naam bijna permanent bijstaan door topjuristen als Jurjen Pen en Steven Kalff.
Kort geding
Wie hem in een adem noemde met de onderwereld, kreeg meteen een kort geding aan zijn broek. Dat overkwam het afgelopen jaar journalisten van De Telegraaf en de Volkskrant. Eerder was hij in een juridische strijd verwikkeld met Quote, onder meer over de publicatie van de foto met Holleeder.
Zijn rol in het milieu is het Openbaar Ministerie (OM) al veertien jaar een doorn in het oog, maar steeds wist Endstra de dans te ontspringen. Vorige week maakte het OM bekend dat het hem wilde vervolgen wegens valsheid in geschrifte en heling bij vastgoedtransacties. De rechtbank gaf het OM geen toestemming om hem te vervolgen voor het witwassen van crimineel geld. Daarvoor zou onvoldoende bewijs zijn.
Uit veiligheidsoverwegingen verbleef Willem Endstra een groot deel van het jaar in Spanje. Hij reed in een gepantserde BMW, en was altijd omgeven door bodyguards. Met zijn familie bezit hij een aantal appartementen in het Seaport Beach Resort in IJmuiden, volgens een ingewijde voorzien van gepantserd glas. Zijn naam stond op een 'dodenlijst' die al enige tijd in het milieu circuleert. In de loop der jaren heeft Endstra veel vijanden gemaakt. Wie het maandag 17 mei op hem gemunt had, is nog niet bekend. Het is de vraag of de politie ook deze zaak ooit zal oplossen.
Kader bij artikel:
UIT DE WEG GERUIMD
Andere geliquideerde leden van de vastgoedmaffia
Vastgoedmagnaat Bertus Luske (59). Op 17 augustus 2003 aan de Middenweg in Amsterdam vermoord door onbekenden. Werd doodgeschoten toen hij in zijn auto wilde stappen. Meteen daarna reden twee auto's met hoge snelheid weg.
Heinekenontvoerder Cor van Hout (45). Op 24 januari 2003 in Amstelveen door twee personen op een motor doodgeschoten. Twee eerdere liquidatiepogingen, in 1996 en 2000, mislukten.
Vastgoedmagnaten Rob en Eric Driesen (44): Op zondag 20 mei 2001 in Breda doodgeschoten. Willem Endstra was in 1999 nauw betrokken bij de financiering van hun 15 miljoen euro kostende Mega Sport, een sportpaleis in Breda.
Amsterdamse crimineel Sam Klepper (40). Werd op 10 oktober 2000 doodgeschoten bij het verlaten van zijn appartement op het Gelderlandplein in Buitenveldert, pal tegenover een politiebureau.