door
Remko Nods
28 dec 2012
Karteldeelnemers verdwijnen in Nederland niet achter tralies - Foto: ANP
Hoogste bestuursrechter kent ex-werknemers van verdacht bedrijf zwijgrecht toe. Dat is onverteerbaar
In de Verenigde Staten worden karteldeelnemers beschouwd als zware criminelen, die de belastingbetalers oplichten. Eenmaal ontmaskerd, verdwijnen ze meestal voor jaren achter de tralies, de betrokken bedrijven worden zwaar beboet.
Boete
In Nederland worden alleen ondernemingen beboet, als de rechter een overtreding van de Mededingingswet vaststelt. Individuele managers en werknemers worden met rust gelaten. Geen strafrechtelijke vervolging, geen boetes, en zeker geen celstraffen. De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) mag niet eens de woning van een verdachte werknemer doorzoeken.
In Nederland worden juist klokkenluiders die een kartel openbaar maken, zoals Ad Bos in de bouwsector, strafrechtelijk vervolgd.
Die kromme situatie kwam onlangs weer boven water, na een uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven. De hoogste bestuursrechter floot op 21 december de NMa terug, nadat die twee ex-werknemers een boete oplegde, omdat ze weigerden te getuigen in een kartelonderzoek tegen hun voormalige werkgever.
De uitspraak is volledig geanonimiseerd. De naam van het verdachte bedrijf is geheim, net als de namen van de weigerachtige ex-werknemers, die de NMa wilde verhoren.
Grondrecht
Nu hoeft in een rechtstaat niemand aan zijn eigen veroordeling mee te werken. Een prima grondrecht, dat de wetgever toekent aan de verdachte onderneming en aan de werknemers die namens de onderneming het woord doen. De bestuursrechter in Rotterdam oordeelde dat dit zwijgrecht niet ‘voor eens en altijd’ toekomt aan ex-werknemers. Het College van Beroep oordeelde helaas anders. Ook ex-werknemers, zelfs al worden ze als getuige opgeroepen, mogen ongestraft blijven zwijgen over hun verdachte werkgever.
Deze aanpak met fluwelen handschoenen van karteldeelnemers is onverdedigbaar, en stamt nog uit de jaren tachtig van de vorige eeuw, toen Nederland een kartelparadijs was. Karteldeelnemers zijn de uitwassen van het kapitalistische systeem: ze brengen het systeem in diskrediet, en moeten keihard aangepakt worden.