Verschillen tussen 'Londonistan' en 'Islamsterdam' zijn niet zo groot. Daarom moet Nederland eenzelfde weerbare geestesgesteldheid ontwikkelen als de Britten. Britse premier Blair toonde na de aanslagen de juiste spirit.
Verschenen in Elsevier op 16 juli 2005
Op 7 juli is de blinde terreur van jihadistische extremisten Nederland een stuk dichter genaderd. Natuurlijk, de moord op Theo van Gogh eind vorig jaar was al een daad van terreur uit naam van Allah. Maar Van Gogh werd gedood omdat hij Van Gogh was, niet omdat hij op het verkeerde moment in een verkeerde bus, metro of trein zat.
Iedereen realiseert zich na de afschuwelijke gebeurtenissen in Londen dat ook in Nederland ooit gelijktijdig een aantal bommen zal afgaan op plaatsen waar veel slachtoffers kunnen vallen.
Hartelijke banden
Want zo groot zijn de verschillen niet tussen 'Londonistan' en 'Islamsterdam'. Londen is een 'kosmopolitische' stad met een grote moslimpopulatie, net als Amsterdam en Rotterdam. Veel van de moslims in beide landen zijn jong, slecht geintegreerd en geneigd zich van de samenleving af te wenden. In beide landen wordt extremistische predikers geen strobreed in de weg gelegd. Steeds meer wijst er ook op dat er hartelijke banden zijn tussen moslimextremisten in Nederland en Groot-Brittannie.
Is Nederland ook 'klaar' voor zo'n terroristische aanval? Is het logistiek voorbereid op een aanslag, en, wel zo belangrijk, is het emotioneel klaar om een derde dreun te incasseren - na Pim Fortuyn en Van Gogh - zonder knock-out te gaan?
Voor de Britten kwamen de aanslagen niet als verrassing. In metro's en treinen waarschuwen posters al tijden voor achtergelaten tassen, op televisie zijn programma's gewijd aan rampensimulaties, in Londen zijn grootscheepse calamiteitenoefeningen gehouden. Die investering van de verstandige Britse 'handelaren in angst' betaalde zich terug in resoluut optreden waarin (zelf)censuur niet werd geschuwd. Zo kwamen er geen ontstellende beelden vrij: je gunt de vijand de lol om de aangerichte ellende toch niet!
Gedecideerd
De Britten waren ook emotioneel klaar voor de aanslag. Eensgezind, zonder paniek en gedecideerd reageerden de Londenaren. Hun houding was zo cool (de cricketwedstrijd en de veiling bij Sotheby's gingen gewoon door) en straalde zo ontzettend een gevoel uit van: wij laten ons niet gek maken door een stelletje intolerante barbaren, dat het leek alsof de Britten deze slag hadden gewonnen, en niet de terroristen die met hun ontstekingsmechanismen meer dan vijftig willekeurige burgers de dood injoegen.
Die Britse vastberadenheid werd gepersonificeerd door premier Tony Blair, die zijn G8-feestje in Gleneagles echt niet liet verstoren. 'Wat ze ook doen, wij zijn vastbesloten ervoor te zorgen dat ze er nooit in zullen slagen om te vernietigen wat ons dierbaar is in dit land en in andere beschaafde landen overal ter wereld,' zei Blair meteen na de aanslagen: De juiste spirit.
Onzin
De reacties in Groot-Brittannie waren navenant. De rijen bleven gesloten. Islamitische leiders spraken hun afschuw uit, er waren hoegenaamd geen jongeren die op straat de aanslag toejuichten, moskeeen en islamitische scholen bleven gespaard. Geen 'Ede', geen 'Uden'. Een enkele linkse Brit wees nog op de Britse aanwezigheid in Irak als motief voor de aanslagen. Onzin, want de historie van aanslagen door extremistische moslims dateert van lang voor de inval in Irak.
Nee, het is de terroristen maar om een ding te doen: de westerse samenlevingen ontregelen. Vandaar dat het zo belangrijk is dat Nederland eenzelfde weerbare geestesgesteldheid ontwikkelt als de Britten. De Tweede Kamer heeft inmiddels het kabinet verzocht om haast te maken met een campagne die burgers bewust maakt van de risico's van een terreuraanslag. Daarbij gaat het om het herkennen van verdachte pakjes, bagage en personen.
Samenwerking
Aanvankelijk mocht zo'n campagne niet, omdat het de brave burger maar bang zou maken. Maar het moet niet bij een campagne blijven. De terreurbestrijders van AIVD, justitie en politie moeten elkaar ook maar eens diep in de ogen kijken en een antwoord geven op de vraag of hun samenwerking van dien aard is dat de veiligheid van de burger maximaal is gewaarborgd.
Met ambtelijke koninkrijkjes die niet communiceren, schiet die burger niets op. Net zo min als met een softe aanpak. Het extremisme in West-Europa zal heftiger, preventiever bestreden moeten worden om de open samenlevingen te beschermen.
En als desondanks ook in Nederland bommen ontploffen, is een trotse, 'Britse' eensgezindheid nodig van autoriteiten en burgers om de samenleving niet uit het lood te laten slaan. De westerse beschaving moet laten zien dat zij krachtiger is dan de vernietigingsdrift van een stel intolerante, opportunistische stakkers.