Alcoholmisbruik is een groter probleem dan softdrugs - Foto: ANP
Geachte minister Ivo Opstelten, laat uw liberale hart spreken. Is het na al die jaren van mislukte overheidsinterventies niet gewoon tijd voor legalisering van cannabis?
De discussie over softdrugs is een oude bekende. De dialoog richt zich voornamelijk op het al dan niet legaliseren van cannabis.
Voorstanders wijzen op de economische voordelen en het reduceren van criminaliteit. Tegenstanders benadrukken vooral de veronderstelde negatieve gezondheidsgevolgen van softdrugs.
Om hieraan tegemoet te komen, probeerden velen het Nederlandse softdrugsbeleid te wijzigen - zonder succes. Neem het recente debacle rondom de wietpas. Vooral burgers waren de dupe.
Walhalla
Het gekunstelde beleidsinstrument werkte de straatverkoop in de hand. En dat bij u voor de deur. Is het na al die mislukte overheidsinterventies niet gewoon tijd voor een einde van het cannabisverbod?
Nederland, historisch gezien een tolerant land, biedt ruimte aan activiteiten die elders in de wereld streng verboden zijn - al halen landen als de Verenigde Staten ons inmiddels in. Het walhalla van de bedwelmingsmiddelen hanteert rondom de lichte genotsmiddelen al jaren een 'bijzonder' beleid. Eén die veel stof doet opwaaien.
Lees ook de weblog van Elseviers misdaadverslaggever Gerlof Leistra
Sluiten die coffeeshops! Stop met gedogen... lees verder
De uiterst curieuze gedoogconstructie voor softdrugs is een gedrocht van een wetgeving. Haar vaagheid maakt ingrijpen bijzonder lastig. Enkele gefrustreerde gemeenten zijn het zat en willen nu zelf gaan telen. Gemeentewiet noemen ze dat. Deze legale teling dient illegale hennepplantages terug te dringen. Het alternatief is volledige legalisering. Een betere insteek.
Bijzondere gedachte
Wiet, marihuana en hasj zijn minder slecht voor de gezondheid dan harddrugs, zoals XTC en cocaïne. Toch zijn ook deze drugs illegaal (lijst twee op de opiumwet). Dit betekent dat handel, verkoop, productie en bezit strafbaar is.
Maar in Nederland geldt een gedoogbeleid voor wat betreft de verkoop van softdrugs in coffeeshops. Dit betekent dat de verkoop van softdrugs in coffeeshops wel strafbaar is, maar dat het Openbaar Ministerie hiervoor niet vervolgt. Ook vervolgt het Openbaar Ministerie geen burgers die kleine hoeveelheden softdrugs in hun bezit hebben. Het gaat dan om maximaal 5 gram cannabis dan wel het bezit van maximaal 5 hennepplanten. Snapt u het nog?
Achter het gedogen van wiet gaat een bijzondere gedachte schuil: 'Een cannabisgebruiker hoeft zijn softdrugs dan niet bij een criminele dealer te kopen, die hem makkelijk in aanraking brengt met harddrugs,' aldus de Rijksoverheid. In dit licht is de wietpas nog 'specialer'.
Cannabisgebruik in Nederland
In 2009 en 2011 publiceerde het Trimbosinstituut omvangrijke evaluaties rondom het Nederlandse drugsbeleid. Hierin wordt onder meer het Nederlandse drugsbeleid van de afgelopen 35 jaar onder de loep genomen.
Uit de evaluaties blijkt dat een kwart van de Nederlandse bevolking heeft geëxperimenteerd met cannabis. Frappant: dit getal is bij ons lager dan in Denemarken, Frankrijk, Italië, Spanje, Tsjechië en het Verenigd Koninkrijk, waar deze softdrug volledig illegaal is.
Het percentage actuele cannabisgebruikers onder Nederlandse scholieren van 15 en 16 jaar is dubbel zo hoog als het Europese gemiddelde. Verder blijken Nederlanders tussen 15 de 64 jaar in hun gebruik minder extreem dan hun Europese collega's.
Ze roken geen enorme hoeveelheden, doen vaker tabak in hun joint, kopen niet al te veel wiet in één keer en delen hun jointje vaak met anderen. Over solidariteit gesproken.
Volgens deze statistieken zijn er in Nederland 466.000 actuele cannabisgebruikers.
Economisch motief
Een belangrijk argument voor legalisering is van economische aard. Allereerst voorkomt legalisering dat er, zoals nu het geval is, structureel zwart geld in de economie circuleert. De lucratieve hennepteelt voorziet menig Nederlander van extra inkomsten. Zwarte inkomsten.
Legalisering biedt de mogelijkheid accijns over de opbrengsten te heffen. Volgens het ministerie levert dat een kleine 300 miljoen euro per jaar op. Een substantieel bedrag, dat in de huidige economische situering ruimte minder bezuinigingen op maatschappelijke pijnpunten oplevert. Ook draait u nog eens indirect op voor het illegaal aftappen van stroom. De exacte bedragen zijn niet duidelijk, maar lopen in de tientallen miljoenen euro's.
Kansen
En hiermee houden de economische voordelen van legale hennephandel niet op. In hun paper over een coherent softdrugsbeleid ter bevordering van de Nederlandse welvaart, stellen onderzoekers van de Vrije Universiteit in 2010 dat legaliseren economische kansen biedt.
Zo claimen de auteurs dat reeds gealloceerde financiële middelen, die niet meer naar de drugsbestrijding hoeven, kunnen worden ingezet voor alternatief overheidsfunctioneren, zoals kwaliteitswaarborging en voorlichting. Gelet op de gereserveerde 183 miljoen euro voor politie en justitie is dat buitengewoon lonend.
Ten slotte wordt ten gevolge van legalisering een daling van de medische kosten verwacht. Een geoorloofde cannabismarkt zal een klimaat scheppen waarin algehele regulering - bijvoorbeeld op basis van kwaliteit en aanwezig THC-gehalte - repressief werkt ten aanzien van verslaving en cognitieve klachten.
Criminaliteit
De systematiek van de wietpas richt zich voornamelijk op het beteugelen van overlast en criminaliteit. Helaas werkt dit instrument dat juist in de hand. Legalisering zal erin resulteren dat criminelen definitief buitenspel worden gezet.
Zij kunnen niet meer verdienen aan productie en handel. Omdat volgens de politie 94 procent van de georganiseerde criminaliteit in Nederland zich uitsluitend bezig houdt met wietteelt, pleit ook dit voor het legaliseren van cannabis. En politie en justitie kunnen hun aandacht op andere zaken richten.
Een veel gehoord argument tegen potentiële legalisering is de veronderstelde impact op de volksgezondheid. Tegenstanders claimen dat legalisering zal leiden tot een toename van gebruik, door de lagere aankoopdrempel.
Risico's
Verondersteld wordt dat gezondheidsproblemen en maatschappelijke problemen toenemen. Los van het feit dat deze situatie volgens uiteenlopende wetenschappers onwaarschijnlijk is, moet men de gepercipieerde risico's in perspectief zien.
Zo is alcohol nog altijd schadelijker dan cannabis en voor jongeren van 16 jaar en ouder vrij verkrijgbaar. Volgens de Jellinek-kliniek leidt overmatig alcoholgebruik tot grotere problematiek dan het gebruik van cannabis. Dan gaat het niet alleen om neurologische schade maar ook aan problematisch gedrag.
Het wordt tijd om wiet te legaliseren. Blijkens de evaluaties van het Trimbosinstituut is onder Nederlanders veel behoefte aan cannabis.
Liberale hart
Daarnaast is het ieders keuze hier wel of niet gebruik van te maken, los van de overduidelijke economische en juridische voordelen. Zeker gezien haar schadelijkheid in relatie tot algemeen geaccepteerde substanties als alcohol. Ik maak me meer zorgen om veelvuldig geïntoxiceerde Nederlanders door alcohol dan door softdrugs.
Verder zal legalisering gunstig uitpakken voor de criminaliteitsproblematiek. Dus geachte minister Ivo Opstelten, laat uw liberale hart spreken. Want is het na al die jaren van mislukte overheidsinterventies niet gewoon tijd voor legalisering?