door
Administrator
3 jul 2006
Het zou de informateur sieren als hij CDA en VVD afremt in het uitdelen van verkiezingscadeautjes die achteraf terugbetaald moeten worden
Syp Wynia
Het tweede kabinet-Balkenende gaat door als volwaardig ‘rompkabinet’ zonder D66, en in november zijn er verkiezingen. Als het aan informateur Ruud Lubbers (CDA) ligt, worden de opengevallen posten van de D66-ministers Laurens Jan Brinkhorst (Economische Zaken) en Alexander Pechtold (Bestuurlijke Vernieuwing) ook opgevuld, waarmee de volwaardigheid van het rompkabinet wordt benadrukt.
Lubbers gaat eerst uitzoeken wat het derde kabinet-Balkenende nog door de Tweede en de Eerste Kamer moet loodsen en wat niet. CDA en VVD gaven eerder al aan dat er op Prinsjesdag een volwaardige begroting moet liggen en dat de militaire missie naar Uruzgan ook om de aanwezigheid van een volwaardig, niet-demissionair kabinet vraagt. Dat Uruzgan erbij wordt gehaald is niet zo zuiver, omdat de wezenlijke beslissingen over die missie al zijn genomen. En de ‘volwaardige begroting’ is ook niet per se noodzaak, maar meer een politieke wens.
In zekere zin gaat het CDA en VVD maar deels om de begroting voor volgend jaar. Het gaat vooral om het Belastingplan voor 2007. Voor de resterende coalitiepartners is groot belang dat de verlagingen van de belasting en eventuele premies, die ze al voornemens waren door te voeren, ook doorgaan.
Nu is het altijd nuttig om lage belastingen te hebben en de voorziene verlaging van de winstbelastingen voor bedrijven – die PvdA-leider Wouter Bos niet wil - is zonder meer wenselijk, maar aan de timing van de lastenverlichting zit een onprettig kantje. Het past namelijk in de ‘van zuur naar zoet’-strategie van het kabinet, die kiezers aangenaam moet stemmen aan de vooravond van verkiezingen.
Het kopen van de kiezersgunst zal op termijn weer gerepareerd moeten worden met bezuinigingen en heeft als extra nadeel dat de economie die al aantrekt, verder wordt opgejaagd, waardoor bijvoorbeeld arbeid nog duurder wordt. Het zou niet zo slecht zijn als Lubbers CDA en VVD afremt in onnutte uitdelerij.
De keuze van koningin Beatrix voor Lubbers als informateur is op het eerste gezicht verrassend, de keuze voor voortzetting van de coalitie minus D66 is dat niet. CDA en VVD wilden zo lang mogelijk doorregeren, de linkse oppositie – waar D66 zich weer bij heeft gevoegd – wilde zo snel mogelijk verkiezingen en alleen een demissionaire, tijdelijke voortzetting van Balkenende-II.
De oplossing is een goed en voor de hand liggend compromis, temeer omdat er een tamelijk ruime kamermeerderheid voor het derde kabinet-Balkenende is, nu LPF, SGP en – verrassend – ChristenUnie voor die weg kiezen.
En Lubbers? Zo verrassend is die keuze ook niet. Hij is de meest prominente CDA’er buiten de actieve politiek, had en heeft een uitstekende relatie met de koningin en kon nog wel wat rehabilitatie gebruiken na zijn mislukte pogingen om voorzitter van de Europese Commissie (1994) en secretaris-generaal van de Navo te worden (1995) en zijn oneervolle aftocht bij de UNHCR (2005).
Voor premier Jan Peter Balkenende en de VVD is de keuze voor Lubbers ook een risico. Balkenendes gezag is nooit onomstreden geweest en de keuze voor dit zwaargewicht kan dat benadrukken. Voor de VVD heeft de keuze voor één, zware, informateur van CDA, het risico dat de coalitie in het zicht van de verkiezingen een CDA-stempel krijgt.
Moeten Brinkhorst en Pechtold overigens vervangen worden? Minister Johan Remkes van Binnenlandse Zaken kan de bescheiden portefeuille van Pechtold er best bij nemen. En CDA-staatssecretaris Joop Wijn (Financiën, eerder op EZ), kan Economische Zaken doen. Maar nu er – volgens Lubbers – toch nieuwe ministers moeten komen, moet het niemand verbazen als Lubbers straks zelf Economische Zaken gaat doen, het ministerie waar hij in 1974 als verrassende nieuwkomer in de politiek begon.