door
Arne Hankel
17 feb 2010
Balkenende overleefde het debat over de Irak-oorlog ondanks een motie van wantrouwen
Premier Jan Peter Balkenende (CDA) heeft het debat over de Nederlandse steun voor de Irak-oorlog overleefd. GroenLinks, SP, PVV, D66 en de Partij voor de Dieren zegden vannacht na een urenlang debat, het vertrouwen in hem op. De motie kreeg geen meerderheid en werd verworpen met veertig stemmen voor en 96 tegen.
De regeringspartijen CDA, PvdA en ChristenUnie aanvaardden
de uitleg van Balkenende over het rapport van de commissie-Davids. Ook de VVD
en de SGP vonden dit voldoende.
Ontluisterend
De oppositie die het vertrek van Balkenende eiste, verwijt
de premier dat zijn toenmalige kabinet de Tweede Kamer in de aanloop naar de
Amerikaans-Britse inval in Irak in 2003 op cruciale momenten onjuist,
onvolledig en selectief heeft geïnformeerd. Een politieke doodzonde, stelden
ze. ‘Ontluisterend en beschamend’ waren veelgebruikte termen van de oppositie.
De vijf oppositiefracties vonden dat Balkenende niet voldoende meeging in de kritiek van de commissie-Davids, die onderzoek deed naar de
aanloop naar de politieke steun van Nederland voor de inval in Irak.
Het
kabinet had eerder aangegeven dat ze het rapport zouden volgen. Ook vonden ze
de beperkte manier waarop Balkenende de ministeriële verantwoordelijkheid
uitlegt, een uitholling van de democratie. PVV-leider Geert Wilders sprak van
een ‘staatsrechtelijke kronkelredenering’.
Volkenrechtelijk mandaat
Ook hamerden de SP, GroenLinks, D66 en de PvdD erop dat het
volkenrechtelijk mandaat voor de oorlog in Irak niet in orde was en dat daarom
de politieke steun van Nederland onterecht was. Deze vier partijen drongen
alsnog aan op een parlementaire enquête naar de besluitvorming. De VVD, PVV en
de SGP waren het wel eens met het mandaat en de Nederlandse steun.
De PvdA was voorheen ook voor een parlementaire enquête,
maar neemt genoegen met het onderzoek van Davids, de verklaring van het kabinet
en de uitleg van de premier tijdens het debat. Balkenende herhaalde dat het
kabinet inmiddels heeft toegegeven dat het mandaat ‘adequater’ had gemoeten.
Dit was een formulering waarmee enkele weken geleden een crisis binnen het kabinet werd bezworen.
Integer
Balkenende hield in het debat overeind dat het besluit om de
inval in Irak politiek te steunen, zuiver en integer is genomen. Lang niet
alles was volgens hem goed gegaan en de informatievoorziening had weliswaar
beter gekund, maar het was ‘in politieke zin’ niet onvolledig en niet onjuist.
De coalitiepartijen zijn tevreden dat het kabinet uit het
rapport van Davids lessen trekt voor de toekomst. Volgens Van Geel is er geen
sprake geweest van bewuste misleiding door het kabinet. PvdA-fractievoorzitter
Mariëtte Hamer zei erop te vertrouwen dat de fouten die zijn gemaakt nooit weer
zullen gebeuren. De regeringspartijen zijn het eens dat voortaan naar elke
missie binnen een jaar een politieke evaluatie plaatsheeft.
'De commissie-Davids pleit het kabinet vrij van aantijgingen van militaire betrokkenheid bij de inval in Irak. Wel merkt de commissie op dat Balkenende de Tweede Kamer niet volledig informeerde. Dat is echter geen crisis waard'
Lees hier het hele Elsevier-commentaar Irak-rapport Davids geen kabinetscrisis waard